Đắk Lắk dự kiến thu hoạch gần 500.000 tấn sầu riêng trong năm 2026. Ảnh: N.Giàu

Ngày 7/7, Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm Trưởng đoàn đã làm việc với UBND tỉnh Đắk Lắk nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động xuất khẩu sầu riêng chính vụ năm 2026.

Tiếp và làm việc với đoàn có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cùng lãnh đạo các sở, ngành, địa phương liên quan. Tham dự buổi làm việc còn có đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh Lâm Đồng, Gia Lai và Quảng Ngãi.

Quang cảnh làm việc giữa đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường với UBND tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: N.Giàu

Theo báo cáo của UBND tỉnh, Đắk Lắk hiện có hơn 41.000ha sầu riêng, lớn nhất cả nước, với sản lượng năm 2026 ước đạt gần 500.000 tấn. Riêng niên vụ vừa qua, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của tỉnh ước đạt hơn 1,1 tỷ USD.

Sản phẩm sầu riêng tươi của địa phương đã có mặt tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Trung Quốc, Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc), Hồng Kông (Trung Quốc), Nhật Bản, Hoa Kỳ... Trong đó, thị trường Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ chủ lực, chiếm khoảng 90-95% tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của tỉnh.

Đến nay, Đắk Lắk đã được cấp 280 mã số vùng trồng với diện tích khoảng 7.500ha và 42 mã số cơ sở đóng gói. Ngoài ra, còn 165 vùng trồng với diện tích 4.915ha và 66 cơ sở đóng gói đang chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) kiểm tra, phê duyệt.

Mặc dù đã chủ động chuẩn bị cho niên vụ mới, địa phương cho biết hoạt động xuất khẩu sầu riêng vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Hiện Đắk Lắk chưa có phòng thử nghiệm được GACC chỉ định nên doanh nghiệp phải gửi mẫu đến các địa phương khác để kiểm nghiệm, làm tăng chi phí logistics, kéo dài thời gian chờ kết quả và ảnh hưởng đến tiến độ xuất khẩu.

Đáng chú ý, quy định diện tích tối thiểu 10ha đối với vùng trồng cây lâu năm theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP được địa phương đánh giá chưa phù hợp với điều kiện sản xuất tại Tây Nguyên, nơi diện tích canh tác còn nhỏ lẻ, manh mún và phần lớn sầu riêng được trồng xen trong vườn cà phê. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn, đây là một trong những rào cản lớn trong việc mở rộng mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu.

Vì vậy, địa phương kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm tham mưu sửa đổi quy định theo hướng phù hợp với điều kiện thực tế của khu vực Tây Nguyên, đồng thời vẫn bảo đảm các yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc theo quy định của nước nhập khẩu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn chia sẻ thông tin tại buổi làm việc. Ảnh: N.Giàu

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn cũng đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp triển khai chiến dịch cao điểm kéo dài từ 15 đến 30 ngày, huy động các đơn vị chuyên môn hỗ trợ địa phương rà soát, chuẩn hóa dữ liệu vùng trồng, hướng dẫn trực tiếp người dân hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Theo ông Văn, việc triển khai theo hình thức "cầm tay chỉ việc" sẽ giúp địa phương kịp thời tháo gỡ các vướng mắc trước khi bước vào chính vụ thu hoạch.

Lãnh đạo tỉnh cũng kiến nghị bộ hỗ trợ xây dựng các mô hình chuỗi liên kết mẫu; sớm hình thành phòng thử nghiệm đạt chuẩn quốc tế ngay tại Đắk Lắk để giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian kiểm nghiệm; đồng thời hỗ trợ địa phương mở rộng thị trường xuất khẩu, giảm dần sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, nâng cao tính bền vững và sức cạnh tranh của ngành hàng sầu riêng.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp ghi nhận những khó khăn, vướng mắc mà địa phương, doanh nghiệp và người dân Đắk Lắk đang gặp phải trong hoạt động xuất khẩu sầu riêng. Theo Thứ trưởng, chỉ còn khoảng 15-20 ngày nữa khu vực Tây Nguyên sẽ bước vào chính vụ thu hoạch, vì vậy các giải pháp tháo gỡ cần được triển khai khẩn trương để không ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu. Ảnh: N.Giàu

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP. Sau buổi làm việc với Đắk Lắk, bộ sẽ hoàn thiện tờ trình báo cáo Thủ tướng xem xét điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, tháo gỡ các bất cập về diện tích tối thiểu của vùng trồng và quy định đối với mô hình trồng xen canh tại Tây Nguyên.

Theo Thứ trưởng, quan điểm của bộ là việc sửa đổi các quy định không chỉ nhằm giải quyết khó khăn trước mắt cho ngành hàng sầu riêng mà còn hướng tới hoàn thiện cơ chế quản lý đối với nông sản xuất khẩu theo hướng minh bạch, truy xuất được nguồn gốc, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu của thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh đó, bộ sẽ định hướng việc cấp mới mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói theo hướng giao trực tiếp cho người sản xuất hoặc người có quyền sử dụng đất hợp pháp; đồng thời tinh giản thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đẩy mạnh số hóa dữ liệu, nâng cao tính công khai, minh bạch. Bộ cũng giao các đơn vị chuyên môn nghiên cứu cơ chế thu hút các phòng thử nghiệm đạt chuẩn quốc tế đầu tư tại Đắk Lắk nhằm giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.