(Thanh tra) - Thực hiện Nghị quyết số 27 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, TPHCM đã triển khai chương trình hành động toàn diện và quyết liệt nhằm tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới.
Trong hành trình xây dựng Nhà nước pháp quyền, TPHCM xác định việc hoàn thiện thể chế và cải cách bộ máy hành chính, tư pháp là những "mắt xích" quan trọng nhất để tạo đà phát triển kinh tế - xã hội. Theo đó, TP đã không ngừng đổi mới, quyết liệt trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng pháp luật, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.
Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, TP đã thực hiện một khối lượng công việc khổng lồ khi rà soát các văn bản pháp luật của cả khu vực Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và TPHCM trước khi sáp nhập. Kết quả là trong năm 2025, TP đã thực hiện 16 chuyên đề rà soát với tổng cộng 2.024 văn bản, từ đó kiến nghị xử lý 787 văn bản quy phạm pháp luật. Việc này không chỉ đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật trên địa bàn mới mà còn tạo tiền đề thúc đẩy sự phát triển bền vững.
Song song với việc củng cố hành lang pháp lý, mô hình tổ chức chính quyền địa phương cũng chứng kiến một cuộc "cách mạng" về tinh gọn. Từ ngày 1/7/2025, TPHCM chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tại cấp tỉnh, số lượng cơ quan chuyên môn đã giảm mạnh từ 43 xuống còn 15 (giảm 65,11%), giúp xóa bỏ tình trạng chồng chéo, trùng lặp về chức năng, nhiệm vụ. Ở cấp cơ sở, việc sắp xếp lại các khu phố, ấp cũng đạt kết quả đột phá khi giảm được 22.516 tổ chức và tinh giản hơn 20.560 nhân sự. Những nỗ lực này đã giúp bộ máy trở nên gọn nhẹ, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và thực chất hơn.
TP cũng đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền trên 9 lĩnh vực với khoảng 410 nhiệm vụ cụ thể cho các sở và chính quyền cấp xã, nhằm phát huy tính tự chủ và chịu trách nhiệm của từng cấp chính quyền. Đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay được đánh giá dựa trên sản phẩm cụ thể và sự hài lòng của người dân, thay vì các tiêu chí cảm tính…
Về lĩnh vực tư pháp, TPHCM đã chứng minh sự chuyển mình mạnh mẽ thông qua việc số hóa và hiện đại hóa. Trọng tâm là việc triển khai Đề án 06, kết nối dữ liệu dân cư để cải cách hành chính tư pháp. TP đã thực hiện đợt cao điểm "làm sạch" dữ liệu hộ tịch với hơn 675.000 dữ liệu khai sinh và hơn 147.000 dữ liệu hôn nhân được chuẩn hóa. Đặc biệt, tinh thần phụng sự Nhân dân được thể hiện rõ qua việc giải quyết đăng ký khai sinh cho 563 trường hợp trẻ em và người có hoàn cảnh đặc biệt. Việc liên thông các thủ tục hành chính như khai sinh - thường trú - bảo hiểm y tế đã cắt giảm đáng kể thời gian và chi phí cho người dân…
Bên cạnh việc xây dựng một bộ máy tinh gọn và hiện đại, TPHCM đặc biệt chú trọng đến sự trong sạch và minh bạch của hệ thống chính trị. Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm.
TP đã triển khai một cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ thông qua việc chấp hành nghiêm các quy định của Trung ương về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ. Điểm nổi bật trong năm 2025 là việc tập trung thanh tra vào những lĩnh vực "nhạy cảm", dễ phát sinh sai phạm và những vấn đề gây bức xúc trong dư luận. TP đã triển khai thanh tra chuyên đề đối với 94 dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài nhằm ngăn chặn nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước và lãng phí nguồn lực xã hội.
Các sở, ban, ngành và các xã, phường, đặc khu đã ban hành 21 văn bản đề xuất, kiến nghị, sửa đổi, bổ sung để thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 và các văn bản hướng dẫn thi hành, góp phần đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện thể chế về quản lý kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; hoàn thiện các quy định xây dựng nền công vụ minh bạch, liêm chính, phục vụ; tiếp tục hoàn thiện cơ chế phòng ngừa tham nhũng để “không thể, không dám tham nhũng” theo đúng yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
Bên cạnh đó, TPHCM đã tổ chức 2 cuộc thanh tra trách nhiệm thực hiện quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng và đã ban hành kết luận; tổ chức 1 cuộc kiểm tra về công tác tiếp công dân và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực năm 2025 tại 4 đơn vị và đã ban hành kết luận.
Cùng với đó, triển khai 1 đoàn thanh tra trách nhiệm thủ trưởng trong công tác phòng, chống tham nhũng; pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và việc quản lý, sử dụng nhà, đất công đối với 4 phường: Bình Tiên, Bình Tây, Bình Phú, Phú Lâm và đã ban hành thông báo kết luận.
Với những kết quả đã đạt được trong năm 2025 cho thấy, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trên địa bàn TP đã có những bước chuyển biến tích cực; hầu hết các cấp ủy, thủ trưởng các cơ quan, tổ chức, đơn vị đã chủ động hơn trong kiểm tra, thanh tra phát hiện xử lý kịp thời các hành vi tham nhũng; các hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trên địa bàn TP được đảm bảo và đạt hiệu quả thực chất, góp phần tích cực cho việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa theo chỉ đạo chung của Chính phủ…
Dù vẫn còn những khó khăn, vướng mắc, nhưng với sự quyết tâm chính trị cao nhất, TPHCM đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành một đô thị văn minh, hiện đại và là hình mẫu trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam. Sự chuyển mình này không chỉ là con số về sở, ngành hay văn bản, mà là sự hài lòng và niềm tin ngày càng tăng của người dân vào một chính quyền phục vụ, liêm chính và hiệu quả.
