Nghệ An sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Hoài Thu

Nghệ An một năm vượt qua thử thách của cuộc cải cách lớn

Ngày 1/7/2025, cùng với cả nước, Nghệ An chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây được xem là cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, tác động trực tiếp đến toàn bộ hệ thống chính trị và hoạt động quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh.

Nhìn lại chặng đường gần một năm, điều dễ nhận thấy nhất là bộ máy mới đã vượt qua được giai đoạn khó khăn nhất để đi vào vận hành ổn định. Theo đánh giá của tỉnh Nghệ An, việc sắp xếp tổ chức bộ máy cấp tỉnh và cấp xã được thực hiện đúng tiến độ, đúng định hướng của Trung ương. Các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp nhanh chóng kiện toàn tổ chức, ban hành quy chế hoạt động và từng bước ổn định công việc.

Các địa phương tham gia sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp ở Nghệ An. Ảnh: Phan Diệp

Trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, nhiều nhiệm vụ chưa có tiền lệ, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, từng bước thích ứng với yêu cầu mới. Cùng với việc kiện toàn bộ máy, công tác bố trí, sắp xếp cán bộ cũng được triển khai đồng bộ. Từ tháng 7/2025 đến nay, tỉnh Nghệ An đã tăng cường 13 công chức cấp tỉnh về cơ sở; điều chuyển 98 công chức từ nơi thừa sang nơi thiếu; tiếp nhận 90 viên chức vào làm công chức nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới.

Đây không chỉ là giải pháp về nhân sự mà còn thể hiện quyết tâm của tỉnh Nghệ An trong việc tăng cường nguồn lực cho cơ sở, nơi đang đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ sau khi thực hiện phân cấp, phân quyền. Hiện toàn tỉnh Nghệ An đang thực hiện 2.028 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền địa phương, trong đó có 1.710 nhiệm vụ cấp tỉnh và 318 nhiệm vụ cấp xã. Những con số ấy cho thấy cấp xã ngày nay không còn đơn thuần là “cánh tay nối dài” của cấp trên mà đang trở thành trung tâm quản trị địa phương, trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân ngay từ cơ sở.

Sau một năm thực hiện chính quyền 2 cấp, Nghệ An sơ kết rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm. Ảnh: Phan Diệp

Một năm qua, tỉnh Nghệ An cũng ghi nhận những kết quả tích cực trong cải cách hành chính và chuyển đổi số. Tỷ lệ hồ sơ tiếp nhận trực tuyến đạt trên 92%; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 95%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt trên 96%. Đặc biệt, tỷ lệ khai thác và sử dụng lại dữ liệu số hóa tăng từ 87,11% năm 2025 lên 95,82% trong năm 2026. Những con số ấy phản ánh sự thay đổi không chỉ trong phương thức làm việc của cơ quan nhà nước mà còn trong tư duy phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Điều đáng ghi nhận là quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy không làm gián đoạn đà phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Năm 2025, GRDP của Nghệ An tăng 8,44%; thu ngân sách đạt gần 30.000 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu đạt 4,5 tỷ USD; thu hút vốn FDI vượt mốc 1 tỷ USD. Bước sang năm 2026, những tín hiệu tích cực tiếp tục được duy trì. Quý I/2026, tăng trưởng kinh tế đạt 8,15%; sản xuất công nghiệp tăng 18,07%; thu hút FDI đạt hơn 835 triệu USD, đứng thứ hai cả nước.

Đặc biệt, việc chấp thuận chủ trương đầu tư Dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập với tổng vốn gần 60.000 tỷ đồng được xem là dấu mốc quan trọng trong thu hút đầu tư của tỉnh Nghệ An. Những kết quả đó cho thấy cuộc cải cách tổ chức bộ máy không phải là lực cản, mà đang từng bước trở thành nền tảng cho phát triển.

Thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn còn tồn tại

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, tỉnh Nghệ An cũng không né tránh những hạn chế, khó khăn đang đặt ra sau một năm vận hành mô hình mới.

Tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp ngày 11/5/2026, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại cần sớm khắc phục. Ở một số địa phương, người đứng đầu chưa thực sự quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo; năng lực dự báo, nắm tình hình và xử lý các vấn đề phát sinh có lúc còn bị động, lúng túng. Tinh thần trách nhiệm của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu; cá biệt có nơi còn thiếu sự thống nhất trong lãnh đạo, điều hành các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội.

Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận phát biểu tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Phan Diệp

Thực tế cho thấy, khi quyền hạn được giao nhiều hơn cho cơ sở thì yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ cũng cao hơn rất nhiều. Nếu trước đây nhiều công việc được giải quyết theo cơ chế xin ý kiến cấp trên thì nay chính quyền cơ sở phải chủ động quyết định, chủ động chịu trách nhiệm và chủ động xử lý các vấn đề phát sinh. Đó là áp lực nhưng cũng là phép thử đối với năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ trong mô hình mới.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu cán bộ chuyên môn ở một số địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa vẫn chưa được giải quyết triệt để. Cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin ở một số nơi còn thiếu đồng bộ. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, các cấp vẫn còn những hạn chế nhất định. Một số nội dung phân cấp, phân quyền chưa thực sự gắn với nguồn lực thực hiện, dẫn đến khó khăn trong quá trình triển khai nhiệm vụ tại cơ sở. Đó chính là những khó khăn mà Nghệ An đang phải tiếp tục tháo gỡ để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Biến lợi thế của mô hình mới thành động lực phát triển

Nếu năm đầu tiên là giai đoạn ổn định tổ chức thì giai đoạn tiếp theo được xác định là thời kỳ nâng cao chất lượng hoạt động và khai thác tối đa những lợi thế mà mô hình mới mang lại.

Tại hội nghị sơ kết, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận nhấn mạnh yêu cầu phải tiếp tục quán triệt sâu sắc các chủ trương của Trung ương và của tỉnh về xây dựng, hoàn thiện chính quyền địa phương 2 cấp; xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt trong cả nhiệm kỳ.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An, yêu cầu phát triển của Nghệ An trong giai đoạn 2025 - 2030 và những năm tiếp theo là rất lớn. Muốn hoàn thành các mục tiêu ấy, điều kiện tiên quyết là phải tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng mạnh hơn cho cơ sở.

Chính quyền 2 cấp ở Nghệ An phục vụ Nhân dân tốt hơn kể từ khi đi vào hoạt động. Ảnh: Văn Thanh

“Giao quyền phải đi đôi với giao nguồn lực, giao trách nhiệm và tăng cường kiểm tra, giám sát”, đó là tinh thần chỉ đạo xuyên suốt trong chỉ đạo của người đứng đầu Tỉnh ủy Nghệ An.

Đặc biệt, ông Nguyễn Khắc Thận, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An còn yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; từ cơ chế “xin - cho” sang cơ chế chủ động giải quyết công việc; từ giải trình sang giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra từ cơ sở. Theo đó, mỗi xã, phường phải thực sự trở thành một trung tâm quản trị địa phương năng động, hiệu lực, hiệu quả; là nơi giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp ngay từ cơ sở.

Cùng với đó, năm 2026 được xác định là năm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở. Việc bố trí cán bộ phải bảo đảm đúng người, đúng việc; đánh giá cán bộ phải dựa trên hiệu quả công việc cụ thể. Tỉnh Nghệ An cũng xác định kiên quyết thay thế những cán bộ yếu kém, trì trệ, né tránh trách nhiệm; đồng thời bảo vệ, khuyến khích những người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Các Trung tâm phục vụ hành chính công ở Nghệ An ra đời, phục vụ tốt các thủ tục hành chính cho Nhân dân. Ảnh: Văn Thanh

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính. Nghệ An xác định chuyển đổi số là nền tảng then chốt để vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, hướng tới xây dựng chính quyền số, quản trị số và xã hội số. Mục tiêu cuối cùng vẫn là xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Khép lại hội nghị sơ kết, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận yêu cầu toàn hệ thống chính trị phải biến quyết tâm chính trị thành hành động cụ thể; biến chủ trương thành kết quả thực chất; biến những lợi thế của mô hình mới thành động lực phát triển mới. Thông điệp này không chỉ là định hướng cho chặng đường tiếp theo của Nghệ An mà còn là lời hiệu triệu đối với toàn bộ hệ thống chính trị sau một năm bước qua cuộc cải cách lớn.

Đó cũng chính là thước đo thành công của chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn mới, giai đoạn mà Nghệ An không chỉ hướng tới một bộ máy tinh gọn, mà còn hướng tới một nền quản trị hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và thực sự vì Nhân dân phục vụ.