Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp phục vụ Nhân dân giải quyết thủ tục hành chính sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Văn Thanh

Xã miền núi Quỳ Hợp với cuộc “đại phẫu” bộ máy

Những ngày đầu tháng 6/2026, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp, không khí làm việc diễn ra nhộn nhịp nhưng trật tự. Người dân đến giao dịch liên tục, từ đăng ký hộ tịch, chứng thực giấy tờ đến các thủ tục đất đai, chính sách xã hội. Từng lượt công dân được hướng dẫn tận tình, lấy số thứ tự và giải quyết hồ sơ theo quy trình điện tử. Ít ai nghĩ rằng chỉ một năm trước, nơi đây còn là bài toán không dễ giải đối với chính quyền địa phương sau cuộc sắp xếp hành chính quy mô lớn.

Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Quỳ Hợp được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 đơn vị hành chính gồm thị trấn Quỳ Hợp, Châu Quang, Châu Đình và Thọ Hợp. Sau sáp nhập, địa phương có diện tích hơn 90 km², dân số trên 36.000 người, gồm 54 xóm, bản với 3 dân tộc Kinh, Thái, Thổ cùng sinh sống; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 42%.

Chính quyền 2 cấp ở xã Quỳ Hợp phục vụ Nhân dân tốt hơn sau khi đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025. Ảnh: Văn Thanh

Quy mô địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn, đặc điểm văn hóa - xã hội đa dạng hơn đồng nghĩa với khối lượng công việc của chính quyền cơ sở cũng tăng lên đáng kể. Không chỉ tiếp nhận thêm dân số và địa giới hành chính, xã Quỳ Hợp còn phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện. Điều đó đặt ra yêu cầu rất lớn về năng lực quản trị, điều hành cũng như khả năng thích ứng của đội ngũ cán bộ.

Từ những ngày đầu vận hành mô hình mới, cấp ủy và chính quyền xã Quỳ Hợp đã tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ theo vị trí việc làm, hạn chế tối đa sự chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Điều đáng ghi nhận là quá trình sáp nhập diễn ra tương đối thuận lợi. Không xuất hiện những xáo trộn lớn về tư tưởng cán bộ hay tâm lý người dân. Sự đồng thuận đã tạo nền tảng quan trọng giúp bộ máy mới nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định.

Bà Phạm Vũ Quỳnh Lam, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra về sau 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Văn Thanh

Một trong những chỉ dấu rõ nhất là công tác tiếp dân, giải quyết đơn thư. Sau một năm vận hành, toàn xã Quỳ Hợp chỉ tiếp nhận 25 đơn kiến nghị, phản ánh; không phát sinh đơn thư khiếu nại, tố cáo và tất cả đều được giải quyết dứt điểm. Đây là con số rất đáng chú ý nếu đặt trong tương quan với giai đoạn trước khi sáp nhập, khi mỗi năm cấp huyện cũ thường tiếp nhận hàng trăm đơn thư các loại. Bức tranh chung cho thấy, thay vì loay hoay với việc sắp xếp bộ máy, Quỳ Hợp đã nhanh chóng chuyển sang giai đoạn ổn định và tập trung nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Trung tâm hành chính công, nơi cảm nhận rõ nhất hiệu quả của mô hình mới

Nếu muốn nhìn thấy rõ nhất những tác động của chính quyền địa phương 2 cấp, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp là nơi dễ nhận ra nhất.

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, bà Phạm Vũ Quỳnh Lam, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp cho biết, xã mới được hình thành từ nhiều đơn vị hành chính với đặc điểm dân cư, trình độ nhận thức và bản sắc văn hóa khác nhau.

“Người dân ở các vùng có điều kiện tiếp cận thông tin không giống nhau. Có nơi người dân rất quen với dịch vụ công trực tuyến nhưng cũng có những bản vùng sâu còn nhiều hạn chế. Vì vậy, cán bộ tiếp nhận hồ sơ phải tự điều chỉnh cách hướng dẫn, cách giải thích để người dân cảm thấy dễ hiểu, thoải mái và hài lòng”, bà Lam chia sẻ.

Bà Phạm Vũ Quỳnh Lam, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp tất bật với công việc phục vụ Nhân dân sau ngày thành lập chính quyền 2 cấp. Ảnh: Văn Thanh

Theo bà Lam, từ ngày 1/7/2025 đến nay, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp đã tiếp nhận và giải quyết khoảng 12.000 hồ sơ thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều đáng nói là lượng hồ sơ tăng mạnh sau sáp nhập nhưng bộ phận một cửa vẫn duy trì hoạt động ổn định nhờ sự quan tâm đầu tư của địa phương. Khu vực tiếp nhận hồ sơ được trang bị đầy đủ máy tính, điều hòa, hệ thống lấy số thứ tự tự động và khu vực chờ thuận tiện cho người dân.

“Đến nay, chúng tôi chưa ghi nhận phản ánh nào liên quan đến việc chờ đợi kéo dài hay thái độ phục vụ của cán bộ. Đây là điều rất đáng mừng”, bà Lam nói.

Không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận hồ sơ, mô hình mới còn thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính. 100% thủ tục hành chính được cung cấp trực tuyến. Văn bản điện tử, chữ ký số và số hóa hồ sơ từng bước trở thành công cụ làm việc thường xuyên của cán bộ.

Đối với người dân, điều dễ nhận thấy nhất là thời gian đi lại giảm, nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại cấp xã thay vì phải lên huyện như trước. Đó chính là mục tiêu cốt lõi mà mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hướng tới, đưa chính quyền đến gần dân hơn.

Khi “khó khăn” không nằm ở con người

Bà Trương Thị Giang, Phó Chủ tịch UBND xã Quỳ Hợp cho biết: Dù ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, nhưng thực tế vận hành một năm qua cũng cho thấy không ít khó khăn.

Theo bà Phạm Vũ Quỳnh Lam, trở ngại lớn nhất hiện nay không nằm ở tinh thần trách nhiệm của cán bộ hay sự đồng thuận của người dân mà nằm ở hạ tầng công nghệ.

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều phần mềm quản lý dữ liệu, cổng dịch vụ công và hệ thống liên thông giữa các bộ, ngành chưa vận hành đồng bộ. Có những hồ sơ đã được giải quyết trực tiếp cho công dân nhưng trên hệ thống điện tử vẫn chưa thể hoàn tất quy trình do lỗi kết nối dữ liệu.

Bảng niêm yết các thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Quỳ Hợp. Ảnh: Văn Thanh

“Có trường hợp hồ sơ thực tế đã trả kết quả trước hạn cho người dân, nhưng trên hệ thống lại hiển thị chậm xử lý. Điều này gây áp lực cho cán bộ vì theo quy định, hồ sơ chậm phải giải trình, báo cáo nguyên nhân”, bà Lam cho biết.

Những vướng mắc ấy không chỉ xuất hiện ở Quỳ Hợp mà là khó khăn chung của nhiều địa phương trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới. Bên cạnh đó, áp lực công việc đối với đội ngũ cán bộ cơ sở cũng ngày càng lớn. Khi nhiều nhiệm vụ từ cấp huyện được chuyển xuống xã, khối lượng công việc tăng lên đáng kể trong khi biên chế chưa được bổ sung tương xứng. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Ở một địa phương miền núi có địa bàn rộng, dân cư đông và đa dạng như Quỳ Hợp, áp lực ấy càng hiện hữu rõ nét.

Bà Trương Thị Giang, Phó Chủ tịch UBND xã Quỳ Hợp (trái ảnh) trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra về sau 1 năm thực hiện chính quyền 2 cấp. Ảnh: Văn Thanh

Một khó khăn khác là trình độ tiếp cận công nghệ thông tin của người dân chưa đồng đều. Tại nhiều bản làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến vẫn còn mới mẻ. Không ít người dân vẫn quen với cách thức giao dịch trực tiếp truyền thống. Điều đó buộc cán bộ cơ sở phải vừa giải quyết công việc chuyên môn, vừa kiêm nhiệm vai trò hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận môi trường số. Những áp lực ấy đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế vận hành, nâng cấp hạ tầng số và bổ sung nguồn nhân lực cho cơ sở.

Tuy nhiên, nhìn từ những kết quả đạt được sau một năm, có thể thấy Quỳ Hợp đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của quá trình chuyển đổi. Từ một địa phương vừa trải qua cuộc sắp xếp hành chính quy mô lớn, bộ máy mới đang từng bước chứng minh hiệu quả bằng những thay đổi cụ thể trong phục vụ người dân.

Con đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng những tín hiệu tích cực từ Quỳ Hợp cho thấy chủ trương xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là sự thay đổi về mặt tổ chức, mà đang từng bước tạo nên một nền hành chính gần dân hơn, phục vụ dân tốt hơn.

Kỳ 2: Phân quyền để phục vụ tốt hơn