(Thanh tra) - Trước áp lực thiếu hụt, biến động giá vật liệu xây dựng, Thanh Hóa tăng cường đối thoại với doanh nghiệp, chủ mỏ; đẩy nhanh cấp phép, nâng công suất và minh bạch giá, từng bước khơi thông nguồn cung phục vụ các công trình, dự án.
Cuối năm 2026, nhiều dự án đầu tư công tại Thanh Hóa tăng tốc thi công, kéo theo nhu cầu lớn về đất san lấp, đá, cát. Tuy nhiên, nguồn cung thiếu hụt cục bộ, giá tăng và thủ tục khai thác còn vướng mắc gây áp lực lên tiến độ.
Theo báo cáo 10 tháng đầu năm 2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường, nhu cầu đất san lấp phục vụ công trình vốn ngân sách Nhà nước khoảng 18,24 triệu m³, tổng nhu cầu toàn tỉnh 58,59 triệu m³. Nhu cầu đá xây dựng tương ứng 6,2 triệu m³ và 10,51 triệu m³; cát xây dựng 4,8 triệu m³ và 8,146 triệu m³.
Toàn tỉnh có 231 mỏ vật liệu xây dựng đang hoạt động, công suất 24,12 triệu m³/năm. Nguồn đất đưa ra thị trường khoảng 37,31 triệu m³, đáp ứng 63,67% nhu cầu. Đá xây dựng có nguồn cung ước 17,19 triệu m³/năm, nhưng sản lượng thực tế có thời điểm chưa đáp ứng do một số mỏ chuyển hướng sản xuất, ưu tiên tỉnh lân cận hoặc tạm dừng.
Đáng lo ngại nhất là cát xây dựng. Thanh Hóa có 8 mỏ cát hoạt động, công suất khoảng 295.000m³/năm; cùng nguồn cát nhân tạo khoảng 2,27 triệu m³/năm, tổng công suất khoảng 2,445 triệu m³/năm, mới đáp ứng 53,44% nhu cầu đầu tư công và 31,5% tổng nhu cầu toàn tỉnh.
Ông Trần Đức Lâm, Tổng Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Minh Tuấn Thanh Hóa cho biết, đất, đá cơ bản ổn định nhưng cát vẫn khan hiếm; nhiều công trình phải mua từ Nghệ An. Riêng dự án Đại lộ Nam Sông Mã cần lượng cát lớn làm nền, theo dõi lún, nhưng các mỏ trong tỉnh hết công suất, không khai thác hoặc đang phục vụ điều tra. Bài toán còn nằm ở khả năng khai thác thực tế, phân bố nguồn cung và kết nối giữa mỏ với công trình.
Lãnh đạo UBND tỉnh Thanh Hóa trực tiếp lắng nghe doanh nghiệp, giao các ngành rà soát, tháo gỡ thủ tục, mở rộng nguồn cung. Tại Hội nghị đối thoại ngày 27/8/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Tô Anh Dũng nêu phương châm “Nhanh hơn trong giải quyết công việc - Rõ hơn trong hướng dẫn, trả lời - Giữ lời trong thực hiện cam kết”. Doanh nghiệp đề nghị báo giá của chủ mỏ phải thể hiện khả năng cung ứng thực tế còn lại trong năm; chủ đầu tư cần làm việc với mỏ từ khâu lập dự toán.
Ông yêu cầu các sở, ngành trả lời đúng trọng tâm, không né tránh, đùn đẩy; thực hiện “6 rõ”, “1 xuyên suốt”, rõ người, rõ thời hạn, có kết quả; việc thuộc thẩm quyền phải xử lý ngay.
Ngày 4/10, hai sở tổ chức hội nghị với các chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị cung ứng. Trong khoảng 170 đơn vị thi công, 110 đơn vị báo cáo; 8 đơn vị bị ảnh hưởng bởi giá đá tăng, làm chi phí tăng 4,4-50% giá trị hợp đồng. Nhà thầu đề nghị nâng công suất mỏ, sớm cấp phép mỏ mới và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.
Ngày 9/10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Văn Cường cùng Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, Hiệp hội Đá Thanh Hóa chủ trì hội nghị thúc đẩy sản xuất, tăng sản lượng và công bố giá sát thị trường. Hiệp hội Đá Thanh Hóa cho biết 9 tháng năm 2026, nhu cầu đá, cát tăng khoảng 50%, đất san lấp tăng 30%; giá đá, đất tăng 20%, giá cát tăng 50%.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu doanh nghiệp khai thác hết công suất được cấp phép, tăng sản lượng, ưu tiên cung ứng cho công trình trên địa bàn, nhất là dự án đầu tư công; nghiêm cấm đầu cơ, găm hàng, tăng giá gây khan hiếm. Các kiến nghị được tập hợp, phân loại và gắn với trách nhiệm xử lý của từng cơ quan.
Tăng tốc cấp phép, nâng công suất mỏ và minh bạch giá
Sau các chỉ đạo, ngành Nông nghiệp và Môi trường tập trung tham mưu cấp phép, điều chỉnh giấy phép, xác nhận thu hồi khoáng sản; ngành Xây dựng quản lý thị trường, công bố giá.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến ngày 30/10, tỉnh đã cấp phép, điều chỉnh giấy phép và xác nhận thu hồi đối với 44 trường hợp đất san lấp, đưa công suất vào thị trường khoảng 30,27 triệu m³. Với đá xây dựng, có 9 dự án được xác nhận thu hồi và 2 giấy phép khai thác, tổng công suất khoảng 9,08 triệu m³.
Tỉnh phê duyệt 32 khu vực mỏ không thông qua đấu giá, gồm 23 mỏ đất san lấp và 9 mỏ cát; đồng thời cắt giảm 30%-50% thời gian xử lý thủ tục cấp mới, gia hạn, điều chỉnh giấy phép, rà soát mỏ đủ điều kiện nâng công suất. Trong tháng 8/2026, tỉnh nâng công suất 3 mỏ; 6 mỏ hoàn thành thủ tục thuê đất và đi vào hoạt động, bổ sung khoảng 4,24 triệu m³ vật liệu cho thị trường.
Cùng với mở rộng nguồn cung, từ tháng 9/2026, Thanh Hóa chuyển sang công bố giá vật liệu xây dựng theo giá thị trường. Sở Xây dựng yêu cầu doanh nghiệp cung cấp kê khai giá, hóa đơn, hợp đồng, khối lượng, trữ lượng và khả năng cung ứng; chủ đầu tư cập nhật giá thực tế, chính quyền cấp xã, phường kiểm tra thông tin tại mỏ.
Doanh nghiệp phải cam kết trung thực về giá, chất lượng, công suất, không găm hàng hoặc lợi dụng khan hiếm để đẩy giá; vi phạm có thể bị xử lý, đề xuất thu hồi giấy phép. Hệ thống công khai giá tại giavlxdthanhhoa.vn vận hành từ ngày 30/6/2026, kết nối hệ thống IOC và ứng dụng số Thanh Hóa (ThanhHoa-S).
Đối với cát xây dựng, Chủ tịch UBND tỉnh tiếp tục ban hành Văn bản số 21489/UBND-CNXD, chỉ đạo tăng nguồn cung, tháo gỡ khó khăn về nguyên liệu, mặt bằng và thị trường tiêu thụ cát nghiền; đồng thời yêu cầu công khai giá, kiểm soát đầu cơ, găm hàng.
Các giải pháp chỉ đạo, đối thoại, tháo gỡ thủ tục, mở rộng công suất và minh bạch giá đang từng bước khơi thông nguồn vật liệu. Tuy nhiên, thiếu cát và khả năng cung ứng thực tế vẫn là vấn đề cần tiếp tục giải quyết.
Đối với cát xây dựng, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa tiếp tục có Văn bản số 21489/UBND-CNXD chỉ đạo tăng cường nguồn cung, tháo gỡ khó khăn về nguyên liệu, mặt bằng và thị trường tiêu thụ cát nghiền; đồng thời yêu cầu công khai giá, kiểm soát tình trạng đầu cơ, găm hàng.
Những giải pháp từ chỉ đạo điều hành, đối thoại đến tháo gỡ thủ tục, mở rộng công suất và minh bạch giá đang tạo chuyển biến trong việc khơi thông nguồn VLXD tại Thanh Hóa. Tuy nhiên, tình trạng thiếu cát, sự phân bố không đồng đều của các mỏ và khả năng cung ứng thực tế vẫn là những vấn đề cần tiếp tục giải quyết.
Bài 4: Rộn rã công trường, tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công về đích
