Việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, cơ sở đóng gói và hồ sơ xuất khẩu là yêu cầu bắt buộc để nông sản Đắk Lắk duy trì thị phần tại thị trường Trung Quốc. Ảnh: NG

Doanh nghiệp đối mặt áp lực từ quy định mới

Nghị định số 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) thay thế Lệnh số 248 trước đây, đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong phương thức quản lý hoạt động nhập khẩu thực phẩm.

Điểm đáng chú ý là trách nhiệm thực hiện các thủ tục đăng ký xuất khẩu được chuyển mạnh sang doanh nghiệp. Thay vì phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ của cơ quan quản lý như trước, doanh nghiệp phải chủ động hoàn thiện hồ sơ và đăng ký trực tuyến trên hệ thống CIFER của GACC sau khi được cơ quan có thẩm quyền cấp thư giới thiệu.

Cùng với đó, các quy định mới liên quan đến kiểm dịch động, thực vật, an toàn thực phẩm, ghi nhãn hàng hóa, bao bì và truy xuất nguồn gốc cũng được siết chặt hơn.

Đối với Đắk Lắk - địa phương có hơn 824.000ha đất sản xuất nông nghiệp và nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, mắc ca - những thay đổi này tạo ra áp lực không nhỏ đối với các doanh nghiệp và hợp tác xã.

Các mặt hàng nông sản chủ lực của Đắk Lắk như sầu riêng, mắc ca, cà phê đang đứng trước yêu cầu nâng cao tiêu chuẩn sản xuất theo quy định mới của Trung Quốc. Ảnh: NG

Bà Nguyễn Thị Thu Phương, Giám đốc Công ty Damaca Nguyên Phương cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay không phải là tiếp cận thông tin mà là triển khai các quy định mới một cách chính xác trong thực tiễn sản xuất.

Theo bà Phương, việc chuyển sang cơ chế tự đăng ký trực tuyến khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng, đặc biệt trong quá trình hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật từ phía nước nhập khẩu. Doanh nghiệp rất cần các chương trình hướng dẫn chuyên sâu, mang tính thực hành để có thể tự tin đầu tư và hoàn thiện quy trình sản xuất.

Tương tự, ông Huỳnh Phú, đại diện Chi nhánh Công ty TNHH Megagrico Việt Nam tại Đắk Lắk cũng bày tỏ băn khoăn về tính kế thừa của các hồ sơ đã nộp trước thời điểm Nghị định số 280 có hiệu lực cũng như đầu mối hỗ trợ doanh nghiệp khi phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Những lo ngại này phản ánh tâm trạng chung của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đang trong giai đoạn chuyển đổi sang cơ chế quản lý mới.

Biến thách thức thành cơ hội nâng chuẩn nông sản

Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), các cơ quan chức năng đang tích cực phổ biến thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và thực hiện các quy định mới.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là sự chủ động của doanh nghiệp trong việc nghiên cứu quy định, chuẩn hóa hồ sơ, hoàn thiện cơ sở sản xuất và nâng cao năng lực quản trị.

Ông Nam cho rằng, từ các chi tiết nhỏ như lỗi chính tả trong hồ sơ, thông tin kê khai đến hình ảnh nhà xưởng, cơ sở sản xuất đều phải được rà soát kỹ lưỡng. Khi doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ và thực hiện đúng ngay từ đầu, việc đăng ký trên hệ thống sẽ thuận lợi hơn và đáp ứng tốt yêu cầu của cơ quan quản lý phía Trung Quốc.

Hoạt động sơ chế, đóng gói nông sản xuất khẩu tại Đắk Lắk được tăng cường kiểm soát nhằm đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Ảnh: NG

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc thích ứng với các quy định SPS mới không chỉ là yêu cầu bắt buộc để duy trì xuất khẩu mà còn là cơ hội để nông sản Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc xây dựng các chuỗi sản xuất minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm hoàn thiện cơ chế đồng bộ dữ liệu giữa hệ thống quản lý vùng trồng của Việt Nam với hệ thống của GACC nhằm rút ngắn thời gian thông quan, giảm nguy cơ ùn tắc tại cửa khẩu.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề xuất tăng cường các lớp tập huấn theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, tập trung vào quy trình đóng gói, ghi nhãn và đăng ký mã số cơ sở sản xuất; đồng thời thiết lập kênh phản hồi trực tiếp để kịp thời giải đáp những khó khăn phát sinh cho doanh nghiệp.

Tại Đắk Lắk, chính quyền địa phương đang chủ động triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã thích ứng với yêu cầu mới của thị trường.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn khẳng định, việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế không nên chỉ được nhìn nhận như một áp lực mà phải trở thành động lực để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, minh bạch và phát triển bền vững.

Theo ông Văn, tỉnh sẽ chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan chuyên môn thành lập các tổ công tác lưu động, phối hợp liên ngành để hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, tháo gỡ khó khăn trong quá trình đăng ký và thực hiện các quy định mới, bảo đảm không để các mặt hàng nông sản chủ lực của địa phương gặp trở ngại khi xuất khẩu.

Có thể thấy, Nghị định số 280 đang mở ra một giai đoạn mới với những tiêu chuẩn cao hơn đối với hàng nông sản xuất khẩu. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chủ động nâng cấp quy trình sản xuất, cơ quan quản lý đồng hành hiệu quả và địa phương quyết liệt hỗ trợ, những yêu cầu SPS sẽ không chỉ là rào cản kỹ thuật mà còn trở thành “tấm vé thông hành” giúp nông sản Đắk Lắk khẳng định vị thế tại thị trường tỷ dân và các thị trường quốc tế khác.