Các sản phẩm OCOP của Đắk Lắk ngày càng được đầu tư về chất lượng, bao bì và truy xuất nguồn gốc, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài nước. Ảnh: NM

Chuẩn hóa để nâng tầm đặc sản

Nhìn lại chặng đường triển khai, chương trình OCOP đã tạo nên sự thay đổi rõ nét cho diện mạo nông sản Đắk Lắk. Trước đây, nhiều sản phẩm đặc sản như bún khô Chi Lăng (Khánh Xuân), chanh leo Cư M’gar hay các dòng cà phê bột… chủ yếu được sản xuất theo kinh nghiệm truyền thống, quy mô nhỏ, bao bì đơn giản và chưa chú trọng truy xuất nguồn gốc.

Tuy nhiên, khi tham gia OCOP, các chủ thể buộc phải thay đổi tư duy sản xuất, đầu tư bài bản hơn vào chất lượng, mẫu mã và quản trị thương hiệu để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ sản xuất bún, miến, phở khô Chi Lăng - Khánh Xuân không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn OCOP và nhu cầu thị trường. Ảnh: NM

Đến nay, toàn tỉnh Đắk Lắk đã công nhận 764 sản phẩm OCOP của 372 chủ thể. Trong đó có 2 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao, 60 sản phẩm đạt 4 sao và 656 sản phẩm đạt 3 sao. Đáng chú ý, lực lượng tham gia OCOP rất đa dạng với 75 hợp tác xã, 88 doanh nghiệp và 208 hộ kinh doanh, cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của chương trình tới mọi thành phần kinh tế nông thôn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn khẳng định, OCOP không chỉ giúp nâng cấp sản phẩm mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho địa phương. Từ việc chăm chút bao bì, nhãn mác đến chuẩn hóa quy trình sản xuất, tất cả đều góp phần nâng cao giá trị thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ và từng bước cải thiện đời sống người dân ở mỗi vùng quê.

Sự “lột xác” của sản phẩm OCOP được thể hiện rõ qua thực tế sản xuất. Tiêu biểu như Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và Dịch vụ sản xuất bún, miến, phở khô Chi Lăng - Khánh Xuân (phường Thành Nhất).

Mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường từ 150 - 200 tấn sản phẩm. Ông Hà Văn Tuyến, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX cho biết, sau hơn 3 năm duy trì chứng nhận OCOP 3 sao cho hai sản phẩm chủ lực là bún khô và phở khô, đơn vị đã nâng hạng thành công lên 4 sao nhờ đầu tư đồng bộ về bao bì, mẫu mã và các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm.

Trong lĩnh vực chế biến cà phê, Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hương Hương Phú (phường Bình Kiến) cũng đang cho thấy hướng đi bài bản để hội nhập quốc tế. Sau gần 20 năm phát triển, doanh nghiệp đã đạt chứng nhận ISO và HACCP cho dây chuyền cà phê rang xay – được xem là “tấm vé thông hành” quan trọng trong bối cảnh hội nhập.

Hiện, sản phẩm cà phê Superior của công ty đã được công nhận OCOP 4 sao và đang tiếp tục được hoàn thiện để hướng tới chứng nhận 5 sao cấp quốc gia, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu.

Hạt macca cao cấp của Công ty Cổ phần Damaca Nguyên Phương là một trong hai sản phẩm OCOP 5 sao của Đắk Lắk, góp phần nâng tầm nông sản địa phương trên thị trường quốc tế. Ảnh: NM

Đặc biệt, Đắk Lắk hiện đã có hai sản phẩm được Hội đồng đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP cấp Trung ương công nhận đạt chuẩn 5 sao gồm: Hạt Macca cao cấp của Công ty Cổ phần Damaca Nguyên Phương (xã Krông Năng) và Cà phê chồn Kiên Cường của Công ty TNHH MTV Kiên Cường (phường Buôn Ma Thuột). Đây đều là những sản phẩm OCOP tiêu biểu của tỉnh, không chỉ được người tiêu dùng trong nước ưa chuộng mà còn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc.

Số hóa để vươn ra thị trường quốc tế

Theo Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh Đắk Lắk, chương trình OCOP đang góp phần thúc đẩy chuyển biến toàn diện đối với kinh tế nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Không chỉ tạo sinh kế bền vững, OCOP còn góp phần phát triển du lịch nông thôn, gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Đắk Lắk trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ được xem là “điều kiện đủ” để OCOP phát triển bền vững. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Đắk Lắk giao ngành nông nghiệp triển khai các nhiệm vụ về xây dựng bản đồ số nông nghiệp và hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và livestream bán hàng giúp các chủ thể OCOP Đắk Lắk mở rộng thị trường tiêu thụ, từng bước đưa đặc sản địa phương đến với khách hàng trong và ngoài nước. Ảnh: NM

Bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk cho biết, mục tiêu của ngành là số hóa từ gốc, hướng tới việc toàn bộ sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực đều được công khai, minh bạch thông tin vào năm 2030.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp, HTX đã chủ động đi trước trong quá trình số hóa sản xuất. Điển hình như Công ty TNHH MTV Cà phê 15, từ tháng 1/2026 đã yêu cầu 100% nông hộ liên kết sử dụng nhật ký điện tử để quản lý vườn cây.

Theo bà Nguyễn Thị Nhàn, trợ lý kỹ thuật Công ty Cà phê 15, dù ban đầu người dân còn bỡ ngỡ nhưng khi đã quen với công nghệ, việc truy xuất nguồn gốc trở nên thuận lợi hơn rất nhiều, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm dễ dàng tiếp cận các sàn thương mại điện tử như TikTok Shop hay Shopee.

Có thể thấy, chương trình OCOP tại Đắk Lắk đang hình thành một vòng tuần hoàn giá trị mới: Từ sản xuất sạch, chuẩn hóa chất lượng đến ứng dụng công nghệ để mở rộng thị trường.

Dù vẫn còn những thách thức về vùng nguyên liệu bền vững hay năng lực cạnh tranh quốc tế nhưng với định hướng đúng đắn và sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp, người dân, OCOP hứa hẹn sẽ tiếp tục là “đòn bẩy” quan trọng để nâng tầm nông sản Đắk Lắk; góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại và bền vững.