Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi công bố kết luận thanh tra chuyên ngành viễn thông. Ảnh:MN

Hai cuộc thanh tra, một tín hiệu khác về quản trị

Mỗi khi một kết luận thanh tra (KLTT) được công bố, điều dư luận quan tâm thường là có phát hiện sai phạm hay không, thất thoát ở đâu, trách nhiệm thuộc về ai. Thế nhưng, 2 KLTT chuyên ngành vừa được Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi ban hành lại mang đến một câu chuyện khác.

Ngày 01/06/2026, Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi công bố 2 KLTT: Cụ thể KLTT số 107/KL-TTR ngày 20/5/2026 về việc chấp hành pháp luật trong quản lý, cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền tại VNPT Quảng Ngãi và KLTT số 109/KL-TTR cùng ngày đối với Viettel Quảng Ngãi đều không ghi nhận sai phạm nghiêm trọng liên quan đến chất lượng dịch vụ, giá cước, giấy phép hoạt động hay quyền lợi khách hàng.

Những nội dung được yêu cầu khắc phục chủ yếu liên quan đến chế độ báo cáo, việc cung cấp hồ sơ, tài liệu và trách nhiệm giải trình. Nhìn ở góc độ nào đó, đây chỉ là những tồn tại mang tính quy trình. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh chuyển đổi số, câu chuyện lại không đơn giản như vậy.

Qua hai cuộc thanh tra, cơ quan chức năng đã rà soát nhiều lớp tuân thủ khác nhau: từ điều kiện pháp lý, danh mục kênh chương trình, chất lượng thiết bị, tiêu chuẩn hợp quy kỹ thuật đến việc công khai giá cước, tiếp nhận phản ánh khách hàng và thực hiện chế độ báo cáo.

Điều đáng chú ý là trọng tâm không còn dừng ở câu hỏi "có sai hay không", mà đang dần chuyển sang câu hỏi khác: Hệ thống quản trị của đơn vị đang vận hành tốt đến đâu?

Từ kiểm tra đúng – sai sang đo lường mức độ tuân thủ

Trong cách tiếp cận truyền thống, giá trị của một cuộc thanh tra thường được nhìn thấy qua số sai phạm phát hiện được, số tiền kiến nghị thu hồi hoặc số tổ chức, cá nhân bị xử lý.

Nhưng khi hoạt động quản lý ngày càng gắn với công nghệ, dữ liệu và các quy trình vận hành số, cách nhìn đó đang dần thay đổi.

Trung tâm Viettel Quảng Ngãi. Ảnh minh hoạ - Viettel

Một doanh nghiệp có thể không vi phạm pháp luật, không phát sinh khiếu nại lớn, nhưng vẫn tồn tại những rủi ro tiềm ẩn. Đó có thể là dữ liệu chưa thông suốt, quy trình báo cáo chưa đầy đủ, cơ chế lưu trữ hồ sơ chưa đồng bộ hoặc khả năng giải trình chưa đáp ứng yêu cầu quản lý.

Hai KLTT tại Quảng Ngãi phần nào cho thấy điều đó. Với VNPT Quảng Ngãi, cơ quan chức năng ghi nhận việc chưa thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo định kỳ chất lượng dịch vụ cho cơ quan quản lý địa phương. Trong khi đó, Viettel Quảng Ngãi được xác định còn có hồ sơ, tài liệu cung cấp cho đoàn thanh tra chưa kịp thời, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện nhiệm vụ.

Những tồn tại này không gây thiệt hại trực tiếp cho khách hàng hay làm phát sinh hậu quả lớn. Tuy nhiên, dưới góc độ quản trị hiện đại, chúng lại là những tín hiệu đáng lưu ý.

Bởi trong môi trường vận hành dựa trên dữ liệu, một báo cáo chậm, một bộ hồ sơ chưa đầy đủ hay một quy trình giải trình thiếu đồng bộ đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát và khả năng nhận diện rủi ro từ sớm của cơ quan quản lý.

Nói cách khác, đây không chỉ là câu chuyện thủ tục hành chính. Đó còn là câu chuyện của mức độ tuân thủ.

Dữ liệu, khách hàng và trách nhiệm giải trình: Thước đo mới của quản trị

Nếu trước đây người ta nhắc nhiều đến vốn, nhân lực hay cơ sở vật chất như những nguồn lực quan trọng nhất của tổ chức, thì ngày nay dữ liệu đang dần giữ vai trò tương tự.

Hệ thống bệnh án điện tử do VNPT xây dựng. Ảnh minh hoạ: VNPT

Một hệ thống quản trị hiện đại không còn vận hành chủ yếu bằng hồ sơ giấy hay những báo cáo mang tính hình thức. Thay vào đó là các cơ sở dữ liệu, chỉ số vận hành, hệ thống giám sát và khả năng kết nối thông tin theo thời gian thực.

Vì vậy, yêu cầu báo cáo định kỳ không đơn thuần là một thủ tục phải hoàn thành cho đủ hồ sơ. Đó là nguồn dữ liệu đầu vào giúp cơ quan quản lý theo dõi chất lượng dịch vụ, đánh giá diễn biến thị trường và nhận diện sớm các nguy cơ phát sinh.

Chính vì thế, nội dung thanh tra ngày nay cũng mở rộng hơn trước. Ngoài giấy phép hay hồ sơ pháp lý, cơ quan chức năng còn quan tâm đến các chỉ tiêu chất lượng, việc công khai thông tin, thực hiện quy chuẩn kỹ thuật, phản ánh của người tiêu dùng và hiệu quả xử lý các yêu cầu hỗ trợ.

Một điểm đáng chú ý khác là khách hàng đang trở thành thước đo ngày càng quan trọng của chất lượng quản trị. Khi doanh nghiệp duy trì được dịch vụ ổn định, xử lý kịp thời phản ánh và hạn chế phát sinh khiếu nại, điều đó phản ánh năng lực vận hành của cả hệ thống phía sau.

Nhìn rộng hơn, hoạt động thanh tra cũng đang thay đổi theo hướng đó. Không chỉ kiểm tra những vi phạm đã xảy ra, cơ quan chức năng còn đánh giá khả năng kiểm soát rủi ro, chất lượng dữ liệu, mức độ minh bạch và trách nhiệm giải trình của tổ chức.

Đó là bước chuyển từ tư duy "xử lý khi có vấn đề" sang tư duy "phòng ngừa từ sớm".

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra ngày càng sâu rộng, những cuộc thanh tra không phát hiện sai phạm lớn đôi khi lại mang đến nhiều điều đáng suy ngẫm. Bởi phía sau các báo cáo, hồ sơ hay chỉ số kỹ thuật là câu chuyện về tính minh bạch, văn hóa tuân thủ và năng lực quản trị – những yếu tố ngày càng quyết định sức cạnh tranh và sự phát triển bền vững của mỗi tổ chức.

Có lẽ, giá trị lớn nhất của thanh tra trong thời đại số không chỉ nằm ở việc phát hiện cái sai, mà còn ở khả năng giúp hệ thống vận hành ngày một chuẩn hóa, minh bạch và an toàn hơn.

Trong kỷ nguyên dữ liệu, một tổ chức không chỉ được đánh giá bằng kết quả đạt được, mà còn bằng cách họ quản lý thông tin, thực hiện trách nhiệm giải trình và tuân thủ các chuẩn mực vận hành. Thanh tra, vì thế, đang trở thành một mắt xích quan trọng trên hành trình xây dựng nền quản trị hiện đại, hiệu quả và đáng tin cậy hơn.