Một buổi công bố quyết định thanh tra gần đây của Thanh tra TP Đà Nẵng. Ảnh: Thanh Nhung

Khoảng trống từ giấy phép đến năng lực quản lý an toàn

Theo Kết luận thanh tra 1378/KL-TTTP, 5 doanh nghiệp được kiểm tra đều đã được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất theo quy định của Luật Hóa chất và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Tuy nhiên, trong quá trình xác minh, Thanh tra TP Đà Nẵng phát hiện Công ty Cổ phần Hóa chất, vật tư khoa học kỹ thuật Thành Trung (gọi tắt là Cty Thành Trung) phát sinh hoạt động kinh doanh hóa chất thuộc danh mục hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp nhưng chưa được Bộ Công Thương cấp giấy phép theo quy định.

Đây là điểm đáng chú ý nhất của cuộc thanh tra, bởi đối với hóa chất thuộc danh mục hạn chế sản xuất, kinh doanh, pháp luật quy định ngoài giấy chứng nhận đủ điều kiện, doanh nghiệp còn phải được cấp giấy phép chuyên biệt trước khi thực hiện hoạt động kinh doanh.

Công ty Cổ phần Hóa chất, vật tư khoa học kỹ thuật Thành Trung tại Khu công nghiệp Hoà Khánh, TP Đà Nẵng. Ảnh: Cty

Bên cạnh vấn đề giấy phép, kết luận thanh tra cũng chỉ ra những tồn tại liên quan đến nhân sự phụ trách an toàn hóa chất tại một số doanh nghiệp. Cụ thể, tại Công ty TNHH Thương mại và sản xuất hóa ứng dụng Nam Long (Cty Nam Long) và Công ty TNHH Thương mại hóa chất Hoàng Vũ (Cty Hoàng Vũ), nhân sự phụ trách an toàn hóa chất làm việc theo hình thức bán thời gian. Dù chưa bị xác định vi phạm quy định hiện hành, cơ quan thanh tra cho rằng doanh nghiệp cần bố trí nhân sự phù hợp hơn với quy mô hoạt động nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ nhiệm vụ quản lý an toàn hóa chất.

Riêng tại Cty Hoàng Vũ, hai nhân viên trực tiếp tiếp xúc với hóa chất chưa được huấn luyện an toàn hóa chất theo quy định trong thời kỳ thanh tra (1/1/2024 - 31/12/2025).

Những tồn tại này cho thấy yêu cầu về giấy phép và nhân lực chuyên môn vẫn là khâu cần được các doanh nghiệp quan tâm trong quá trình duy trì điều kiện kinh doanh.

Sản phẩm hoá chất ức chế ăn mòn được Công ty TNHH Thảo Nam Phát chào bán trên wesite hoachatnguyenlieu.com. Ảnh: hoachatnguyenlieu.com

Khi hóa chất có điều kiện đi qua nhiều mắt xích

Một nội dung đáng chú ý khác được Thanh tra TP Đà Nẵng chỉ ra là việc phát sinh giao dịch mua bán hóa chất có điều kiện với một số tổ chức, cá nhân chưa có giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động hóa chất.

Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn (1/1/2024 – 31/12/2025), một số doanh nghiệp thuộc diện thanh tra đã phát sinh hoạt động mua hoặc bán hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực công nghiệp cho các đơn vị chưa có giấy chứng nhận đủ điều kiện theo quy định.

Phụ lục kèm theo kết luận thanh tra liệt kê 13 tổ chức chưa đủ điều kiện trong hoạt động hóa chất nhưng vẫn phát sinh giao dịch với các doanh nghiệp được thanh tra. Trong số này, có 2 doanh nghiệp đã giải thể, 2 doanh nghiệp đã dừng hoạt động đến thời điểm thanh tra.

Ngoài ra, cơ quan thanh tra cũng ghi nhận nhiều trường hợp giao dịch có hóa đơn, chứng từ đầy đủ nhưng không có hợp đồng mua bán. Chẳng hạn, tại Cty Thành Trung có hàng chục trường hợp mua bán hóa chất có điều kiện không kèm hợp đồng; tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại Cty Nam Long và Cty Hoàng Vũ.

Dù kết luận thanh tra không xác định các giao dịch này là hành vi mua bán trái phép, nhưng thực tế cho thấy việc thiếu hợp đồng có thể ảnh hưởng đến công tác kiểm soát, truy xuất thông tin giao dịch và xác định mục đích sử dụng hóa chất trong trường hợp cần thiết.

Đối với lĩnh vực đặc thù như hóa chất công nghiệp, nơi nhiều chủng loại hàng hóa có thể liên quan đến tiền chất hoặc hóa chất có điều kiện, việc quản lý đầy đủ hồ sơ giao dịch được xem là một mắt xích quan trọng trong chuỗi kiểm soát rủi ro.

9/13 doanh nghiệp không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh liên quan đến 5 doanh nghiệp được thanh tra. Ảnh chụp từ KLTT: MN

Kho chứa, vận chuyển và bài toán hậu kiểm

Bên cạnh hoạt động mua bán, kết luận thanh tra dành dung lượng lớn đánh giá điều kiện kho chứa và công tác vận chuyển hóa chất.

Qua kiểm tra, phần lớn kho chứa hóa chất của các doanh nghiệp cơ bản đáp ứng yêu cầu theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05A:2020/BCT.

Tuy nhiên, tại kho của Cty Hoàng Vũ, cơ quan thanh tra ghi nhận một số tồn tại như chưa có hệ thống rãnh, hố ga thu gom và thoát nước cho khu vực kho chứa hóa chất; chưa thực hiện kiểm tra an toàn trước mùa mưa bão; chưa tổ chức diễn tập phương án ứng phó sự cố hóa chất theo quy định.

Đối với Công ty TNHH MTV Young Jin Vina (Cty Young Jin Vina), kết luận thanh tra cũng ghi nhận doanh nghiệp chưa thực hiện kiểm tra an toàn và biện pháp bảo đảm an toàn trước mùa mưa bão tại kho theo quy định.

Ở lĩnh vực vận chuyển hàng hóa nguy hiểm, Thanh tra TP Đà Nẵng cho biết một số doanh nghiệp như Công ty TNHH Thương mại và sản xuất hóa ứng dụng Nam Long (Nam Long), Công ty TNHH Thảo Nam Phát (Thảo Nam Phát) và Cty Hoàng Vũ không có phương tiện vận chuyển được cấp phép hoặc hợp đồng vận chuyển phù hợp có phát sinh giao dịch thực tế trong thời kỳ thanh tra. Do đó, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp luật đối với công tác vận chuyển hóa chất là hàng hóa nguy hiểm.

Từ các kết quả kiểm tra, Thanh tra TP Đà Nẵng đã kiến nghị Sở Công Thương lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính theo thẩm quyền đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm; đồng thời tăng cường theo dõi, hậu kiểm hoạt động hóa chất thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và kiểm tra thực tế tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Cuộc thanh tra khép lại với hàng loạt kiến nghị khắc phục dành cho các doanh nghiệp liên quan. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn của kết luận có lẽ nằm ở việc chỉ ra những mắt xích còn chưa chặt chẽ trong chuỗi quản lý hóa chất công nghiệp. Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng hóa chất ngày càng lớn, việc nâng cao chất lượng hậu kiểm, bảo đảm an toàn kho chứa, vận chuyển và kiểm soát đối tượng mua bán sẽ tiếp tục là vấn đề cần được các cơ quan quản lý và doanh nghiệp quan tâm trong thời gian tới.