(Thanh tra) - Thanh tra tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Kết luận thanh tra số 2429 về việc chấp hành các quy định pháp luật trong công tác quản lý tài chính; sử dụng các nguồn vốn, mua sắm tài sản; đầu tư xây dựng cơ bản; các quỹ; nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước; kế toán và quản lý, sử dụng đất tại Công ty TNHH MTV Lâm công nghiệp Bắc Quảng Bình.
Hạch toán sai chi phí và bất cập trong nghĩa vụ ngân sách, xây dựng cơ bản
Theo kết luận thanh tra, trong công tác quản lý tài chính và kế toán, Công ty TNHH MTV Lâm công nghiệp Bắc Quảng Bình đã để xảy ra vi phạm về nguyên tắc tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
Cụ thể, năm 2024, đơn vị đã hạch toán và kê khai vào chi phí được trừ khi xác định thuế các khoản chi phí phát sinh từ nhiều năm trước không liên quan đến kỳ tính thuế, bao gồm chi phí khai thác mỏ đá Sơn Trạch Bồng Lai năm 1997 và chi phí khảo sát chuyển đổi rừng nghèo kiệt năm 2010 với tổng số tiền hơn 536,3 triệu đồng.
Việc hạch toán các khoản chi phí này thiếu căn cứ đã làm giảm thu nhập chịu thuế, dẫn đến số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tăng thêm gần 107,3 triệu đồng.
Bên cạnh sai sót về kê khai chi phí doanh nghiệp, công tác thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai của công ty cũng bộc lộ bất cập. Giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2025, công ty có 347,74 ha đất lâm nghiệp được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất nhưng đã ký hợp đồng hợp tác đầu tư trồng rừng keo nguyên liệu với hàng trăm hộ gia đình, cá nhân.
Đơn vị đã không chủ động làm thủ tục chuyển đổi sang hình thức thuê đất trả tiền hàng năm và chưa kê khai, nộp tiền thuê đất theo đúng quy định của Luật Đất đai, làm phát sinh số tiền thuế chưa nộp là hơn 320,5 triệu đồng.
Tại lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, việc kiểm tra hồ sơ quản lý dự án cho thấy khâu lập dự toán và nghiệm thu thanh toán còn lỏng lẻo. Công trình sửa chữa nhà Đội sản xuất Minh Hóa bị phát hiện nghiệm thu thanh toán sai đơn giá gạch lát nền và ốp tường so với thông báo giá của Sở Xây dựng, chênh lệch tăng giá trị hơn 22,3 triệu đồng.
Đối với công trình cắm mốc bổ sung mốc ranh giới rừng, đơn vị đã lập dự toán chi phí giám sát phân định ranh giới không đúng thông tư hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, làm tăng dự toán gần 97,7 triệu đồng; đồng thời đưa hạng mục trát mốc không có trong hồ sơ thiết kế vào dự toán, làm tăng giá trị thêm hơn 36 triệu đồng.
Lấn chiếm đất đai và chậm bàn giao thực địa
Công tác quản lý và sử dụng quỹ đất lâm nghiệp là lĩnh vực để xảy ra nhiều vướng mắc, tồn tại phức tạp nhất tại Công ty TNHH MTV Lâm công nghiệp Bắc Quảng Bình.
Hiện tại, tổng diện tích đất thuộc lâm phận của công ty đang bị các hộ dân lấn chiếm lên tới 501,34 ha. Trong đó, diện tích nằm trong phương án công ty giữ lại tiếp tục sử dụng là 112,93 ha, còn diện tích nằm trong phương án dự kiến bóc tách bàn giao về địa phương quản lý là 388,41 ha.
Đáng lo ngại, số trường hợp được lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính còn rất thấp, hiện vẫn còn 434,5 ha đất bị lấn chiếm chưa được lập biên bản vi phạm hành chính và chưa có biện pháp giải quyết dứt điểm.
Việc triển khai các phương án sử dụng đất sau sắp xếp, đổi mới nông lâm trường cũng đối mặt với nhiều rào cản. Đối với phần diện tích 1.414,64 ha đất công ty đã thu hồi bàn giao về các địa phương trong giai đoạn 2017 - 2021, mới chỉ có 379,65 ha (đạt 26,84%) được chính quyền cấp xã phê duyệt phương án giao đất cho người dân sản xuất. Diện tích còn lại 1.034,98 ha (chiếm 73,16%) vẫn ách tắc do tình trạng tranh chấp, lấn chiếm từ trước hoặc do người dân không đồng thuận với quy hoạch.
Đến thời điểm thanh tra, công ty vẫn chưa thể hoàn thành bàn giao 401,74 ha đất về địa phương và 147,2 ha đất về Ban Quản lý Rừng phòng hộ Quảng Trạch do công tác trích đo địa chính bị kéo dài.
Công tác đăng ký biến động và hoàn thiện pháp lý đất đai cũng chậm trễ. Toàn công ty hiện có 113,84 ha đất trồng rừng sản xuất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; 152,1 ha đất đã bàn giao cho địa phương hoặc giải phóng mặt bằng cho các dự án hạ tầng kinh tế - xã hội, cùng 388 ha đất chuyển đổi cơ cấu từ cây lâu năm sang trồng rừng sản xuất và 347,74 ha đất giao không thu tiền đưa vào liên kết vẫn chưa được thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai theo khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai năm 2024.
Làm rõ trách nhiệm, xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm
Chánh Thanh tra tỉnh Quảng Trị đã ban hành Quyết định số 420 thu hồi số tiền sai phạm gần 448,4 triệu đồng nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra tỉnh. Công ty TNHH MTV Lâm công nghiệp Bắc Quảng Bình đã chấp hành nộp đủ khoản tiền thuế và tiền thuê đất này vào ngân sách nhà nước theo đúng thời hạn quy định.
Đoàn thanh tra cũng yêu cầu chủ đầu tư thực hiện giảm trừ giá trị nghiệm thu thanh toán số tiền hơn 133,7 triệu đồng đối với công trình cắm mốc ranh giới rừng do lập dự toán sai định mức.
Về mặt trách nhiệm, Thanh tra tỉnh xác định Chủ tịch và Ban Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm công nghiệp Bắc Quảng Bình qua các thời kỳ chịu trách nhiệm chính, toàn diện đối với các tồn tại, hạn chế, vi phạm về tài chính và đất đai.
Kế toán trưởng, Kiểm soát viên, Trưởng phòng Kỹ thuật và lãnh đạo các Đội sản xuất trực tiếp chịu trách nhiệm trong từng phần việc chuyên môn được phân công.
Đồng thời, Chủ tịch UBND các xã và công chức địa chính trên địa bàn có diện tích rừng bị lấn chiếm chịu trách nhiệm trong công tác quản lý nhà nước về đất đai khi buông lỏng kiểm tra, chưa kịp thời lập hồ sơ xử lý hành vi vi phạm pháp luật.
Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh Quảng Trị chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tăng cường hướng dẫn, đôn đốc công ty đẩy nhanh tiến độ bàn giao đất về địa phương quản lý; hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ đăng ký biến động đất đai và tham mưu điều chỉnh hình thức sử dụng đất từ giao đất sang thuê đất đối với diện tích rừng sản xuất theo Luật Đất đai năm 2024.
Đối với Công ty TNHH MTV Lâm công nghiệp Bắc Quảng Bình, Thanh tra tỉnh yêu cầu tổ chức kiểm điểm nghiêm túc trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân có liên quan qua các thời kỳ, đồng thời rà soát lại toàn bộ hồ sơ giao khoán, đối chiếu hiện trạng sử dụng đất với quy hoạch được duyệt để phối hợp chính quyền địa phương xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm, báo cáo kết quả khắc phục về Thanh tra tỉnh theo quy định.
