(Thanh tra) - Thanh tra tỉnh Lâm Đồng ghi nhận việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại xã Nâm Nung góp phần đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện sinh kế cho người dân. Tuy nhiên, quá trình thực hiện còn nhiều hạn chế, khuyết điểm.
Xã Nâm Nung, tỉnh Lâm Đồng được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Nâm N’Đir và xã Nâm Nung. Thời kỳ 2021-2025, trên địa bàn đã tổ chức thực hiện 8 dự án với 29 nội dung, tiểu dự án của chương trình, tổng nguồn vốn được phân bổ gần 19 tỷ đồng. Trong đó, UBND xã Nâm Nung thực hiện 20 nội dung, được phân bổ hơn 15 tỷ đồng; UBND xã Nâm N’Đir thực hiện 9 nội dung, được phân bổ gần 4 tỷ đồng.
Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã ban hành kết luận thanh tra về công tác quản lý, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn xã Nâm Nung.
Theo kết luận thanh tra, việc thực hiện chương trình trên địa bàn xã Nâm Nung thời kỳ 2021-2025 đã góp phần quan trọng trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ phát triển sản xuất, cải thiện sinh kế cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Chương trình cũng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, từng bước đồng bộ hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, học tập và sinh hoạt; nâng cao chất lượng đời sống, văn hóa, giảm nghèo của Nhân dân trên địa bàn đặc biệt khó khăn.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cũng chỉ ra nhiều hạn chế, khuyết điểm trong quá trình tổ chức thực hiện các dự án.
Đối với Dự án 1, UBND xã Nâm Nung (cũ) chưa hoàn thành mục tiêu hỗ trợ đất ở so với kế hoạch đề ra. Tỷ lệ hoàn thành đạt 26,2%, với 16/61 lô đất ở được cấp cho 16 hộ gia đình đủ điều kiện hưởng chính sách hỗ trợ; còn 45/61 lô đất ở chưa được cấp, chiếm 73,8% kế hoạch.
Tại Dự án 4, có 11 công trình chủ đầu tư không thông báo đến cộng đồng dân cư tham gia vào quá trình lập hồ sơ xây dựng công trình; 9 công trình Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã không tổ chức, thực hiện giám sát đầu tư của cộng đồng. Đồng thời, 5 công trình chủ đầu tư không đăng tải thông tin kế hoạch lựa chọn nhà thầu, 8 công trình không đăng tải thông tin kết quả lựa chọn nhà thầu lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; 7 công trình không có biên bản bàn giao mặt bằng thi công.
Qua kiểm tra hồ sơ xây dựng, báo cáo kinh tế - kỹ thuật và việc thi công, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định 4 công trình đã lập, phê duyệt hồ sơ báo cáo kinh tế - kỹ thuật có dự toán tính thừa khối lượng so với hồ sơ thiết kế, đã nghiệm thu thanh toán với giá trị hơn 72 triệu đồng; 4 công trình thi công không đúng khối lượng so với hồ sơ xây dựng, thiết kế - dự toán, đã nghiệm thu thanh toán với giá trị hơn 46 triệu đồng.
Công tác quản lý sau đầu tư, quyết toán công trình cũng còn thiếu sót. Theo kết luận thanh tra, có 8 công trình sau khi đưa vào sử dụng, chủ đầu tư không lập kế hoạch bảo trì; 6 công trình chậm phê duyệt quyết toán và 2 công trình chậm lập hồ sơ quyết toán. Trong đó, công trình sửa chữa đường từ nhà ông Ma Sơn đến nhà ông Lữ Văn Anh, bon R’Cập, xã Nâm Nung chậm lập hồ sơ quyết toán 1.064 ngày.
Về chấp hành nghĩa vụ thuế, tại thời điểm thanh tra, có 3 công trình do đại diện các nhóm thợ thi công xây dựng chưa thực hiện kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân theo quy định. Tổng số tiền thuế tạm tính phải nộp là hơn 155 triệu đồng.
Đối với Dự án 5, việc sử dụng kinh phí của tiểu dự án 3 để mua sắm màn hình LED chưa đúng quy định, không thuộc danh mục chi; không đăng tải kế hoạch và kết quả lựa chọn nhà thầu lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Việc sử dụng 2 màn hình LED chưa hiệu quả, chưa đáp ứng đúng mục đích tuyên truyền hỗ trợ phát triển giáo dục nghề nghiệp và giải quyết việc làm cho người lao động.
Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cũng chỉ ra thiếu sót của các đơn vị tư vấn trong đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu khi chưa kiểm tra kỹ chi tiết tài liệu giấy của catalogue đính kèm, chưa yêu cầu nhà thầu làm rõ hồ sơ dự thầu đã đánh giá đạt. Tại thời điểm thanh tra, hành vi vi phạm đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính nên không kiến nghị xử phạt đối với hành vi này.
Tại Dự án 6, chủ đầu tư không đăng tải thông tin kế hoạch, kết quả lựa chọn nhà thầu; không có biên bản thanh lý hợp đồng gói thầu thi công xây dựng công trình. Công trình được nghiệm thu hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng ngày 24/10/2023 nhưng đến thời điểm thanh tra chậm lập hồ sơ quyết toán 791 ngày; chưa lập hồ sơ, thẩm tra, phê duyệt quyết toán hoàn thành và không xây dựng kế hoạch bảo trì công trình.
Ngoài ra, UBND xã Nâm Nung (cũ) thực hiện chi 1,8 triệu đồng thuê tuyên truyền viên thuộc Dự án 8 khi đối tượng được thuê chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận là tuyên truyền viên.
Đối với Dự án 10, UBND xã Nâm Nung chưa thực hiện theo kế hoạch đã ban hành; đến thời điểm thanh tra tháng 4/2026, dự án chậm tiến độ 4 tháng.
Theo Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, những hạn chế, khuyết điểm có nguyên nhân khách quan do hệ thống văn bản hướng dẫn ở một số thời điểm ban hành còn chậm, có nội dung điều chỉnh, bổ sung nhiều lần.
Trong khi đó, chương trình có nhiều dự án, tiểu dự án, nội dung thành phần, nhiều nội dung được giao triển khai lần đầu. Quá trình chuyển giao nhiệm vụ, hồ sơ và trách nhiệm tham mưu khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai, thanh toán, quyết toán vốn hoàn thành.
Về chủ quan, công tác khảo sát, rà soát, xây dựng kế hoạch chưa sát nhu cầu thực tế và khả năng thực hiện; năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở còn hạn chế. Việc theo dõi, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện một số nội dung đôi lúc chưa thường xuyên...
Trách nhiệm đối với các hạn chế, thiếu sót thuộc về UBND xã Nâm Nung, Nâm N’Đir; Ban Quản lý Chương trình mục tiêu quốc gia hai xã trước sắp xếp; Phòng Kinh tế xã Nâm Nung; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Nâm Nung; các đơn vị tư vấn giám sát, thi công, nhóm thợ. Trách nhiệm cá nhân thuộc về người đứng đầu cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong thời kỳ thanh tra.
Căn cứ tính chất, mức độ các sai sót, khuyết điểm, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xử lý về kinh tế với số tiền hơn 121 triệu đồng. Trong đó, quyết định thu hồi hơn 93 triệu đồng; yêu cầu giảm trừ quyết toán hơn 28 triệu đồng do sai sót trong lập dự toán tính thừa khối lượng so với thiết kế.
Đồng thời, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo UBND xã Nâm Nung tổ chức họp kiểm điểm trách nhiệm những sai sót, khuyết điểm của tập thể, cá nhân có liên quan. Trường hợp đến mức xử lý kỷ luật thì xử lý theo thẩm quyền phân cấp quản lý và các quy định của pháp luật có liên quan.
Địa phương cần quản lý diện tích đất đã phân lô, gồm 45 lô chưa cấp tại dự án 1, tránh tình trạng người dân lấn, chiếm; tiếp tục rà soát, trình cấp có thẩm quyền hoặc phê duyệt theo thẩm quyền các trường hợp đủ điều kiện để thực hiện cấp đất ở cho các hộ thuộc diện được hưởng. Đồng thời, thực hiện và giải ngân kinh phí đối với các nội dung, nhiệm vụ đã được phân bổ vốn, bảo đảm hoàn thành kế hoạch giải ngân.
Thanh tra tỉnh kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị Thuế tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo Thuế cơ sở 13 kiểm tra, rà soát và xử lý theo quy định đối với các khoản thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân chưa kê khai, nộp tại 3 công trình do các nhóm thợ thi công.
