Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để xảy ra nhiều tồn tại trong quản lý tài chính, tài sản công. Nguồn ảnh: Báo Văn hóa

Thanh tra Chính phủ vừa công bố Thông báo Kết luận thanh tra về công tác quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công; thực hiện một số chương trình, đề án, dự án đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao giai đoạn 2016 - 2021 và việc cổ phần hóa doanh nghiệp giai đoạn 2007 - 2021 tại Bộ VHTTDL. Kết luận thanh tra cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được trong công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, Bộ VHTTDL vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế.

Nhiều bất cập trong quản lý tài chính, tài sản công và đầu tư công

Theo Thanh tra Chính phủ, công tác quản lý tài chính của Bộ VHTTDL vẫn còn nhiều bất cập. Mô hình tổ chức công tác tài chính, kế toán chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý; việc tham mưu ban hành các thông tư về phí, lệ phí trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch còn chậm; công tác kiểm tra, rà soát việc xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ tại nhiều đơn vị chưa được thực hiện thường xuyên.

Thanh tra cũng chỉ rõ việc lập và phân bổ dự toán ngân sách hằng năm chưa sát với thực tế, phải điều chỉnh nhiều lần. Có những năm số kinh phí điều chỉnh lên tới hàng trăm tỷ đồng.

Theo Kết luận thanh tra, công tác lập và giao dự toán chưa sát thực tế, dẫn đến phải điều chỉnh nhiều lần. Mức điều chỉnh dự toán qua các năm lần lượt hơn 28,7 tỷ đồng (năm 2016), hơn 47 tỷ đồng (2017), gần 36 tỷ đồng (2018), 21,3 tỷ đồng (2019), 103,5 tỷ đồng (2020) và 67,3 tỷ đồng (2021).

Bên cạnh đó, việc giao dự toán cho các đơn vị trực thuộc còn chậm, chưa bảo đảm thời hạn theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước. Số kinh phí được giao chậm qua các năm lần lượt khoảng 54 tỷ đồng (2016 và 2017), 60 tỷ đồng (2018), 67 tỷ đồng (2019), 78,5 tỷ đồng (2020) và 42 tỷ đồng (2021).

Đối với công tác đầu tư công, số lượng dự án được bố trí vốn trong giai đoạn thanh tra chưa đạt kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Nhiều dự án hoàn thành nhưng chậm thẩm tra, phê duyệt quyết toán, với tổng giá trị khối lượng hoàn thành chưa quyết toán lên tới hàng trăm tỷ đồng. Từ năm 2016 - 2021, tổng số công trình dự án chưa quyết toán là 9 dự án với tổng giá trị khối lượng hoàn thành là 566,2 tỷ đồng.

Trong quá trình tổ chức thực hiện công tác thu, chi tài chính hàng năm, Bộ VHTTDL đã có công văn yêu cầu các đơn vị rà soát dự toán và báo cáo nhu cầu điều chỉnh tăng/giảm dự toán. Tuy nhiên việc điều chỉnh dự toán chưa kịp thời theo quy định tại khoản 3 Điều 53 của Luật Ngân sách Nhà nước 2015, dẫn đến tình trạng phải huỷ dự toán, từ năm 2016 đến năm 2021, tổng số kinh phí phải hủy là 835,6 tỷ đồng.

Qua kiểm tra một số dự án đầu tư xây dựng thuộc Bộ VHTTDL, Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều tồn tại trong các khâu khảo sát, lập dự toán, thiết kế, lựa chọn nhà thầu, quản lý hợp đồng, nghiệm thu và quyết toán công trình. Có dự án phải điều chỉnh nhiều lần do khảo sát, thiết kế chưa sát thực tế; có trường hợp nghiệm thu khối lượng chưa phù hợp với thực tế thi công; việc ghi chép nhật ký công trình chưa đầy đủ; công trình đưa vào sử dụng khi chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục theo quy định.

Đối với Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ chủ đầu tư thành lập ban quản lý dự án chưa đúng quy định; công tác khảo sát còn thiếu chính xác, dẫn tới điều chỉnh thiết kế, tăng giá trị dự toán; nhiều dự án kéo dài do chậm bố trí vốn và việc quản lý hồ sơ nghiệm thu còn thiếu chặt chẽ.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc quản lý, sử dụng tài sản công tại nhiều đơn vị trực thuộc Bộ còn nhiều hạn chế. Một số đơn vị sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết nhưng chưa hoàn thiện đầy đủ đề án theo quy định; việc kê khai, công khai tài sản công và thẩm định các đề án sử dụng tài sản chưa được thực hiện đầy đủ.

Nhiều chương trình, đề án bộc lộ hạn chế trong quá trình triển khai

Thanh tra Chính phủ cũng dành dung lượng lớn đánh giá việc triển khai một số chương trình, đề án, dự án trọng điểm của Bộ VHTTDL.

Đối với Đề án Đào tạo tài năng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật (Đề án 1341), Kết luận thanh tra cho thấy nhiều mục tiêu chưa đạt yêu cầu. Việc xây dựng kế hoạch, tiêu chí tuyển chọn còn chậm; công tác tuyển chọn sinh viên tài năng không đạt chỉ tiêu; nhiều nhiệm vụ không triển khai được theo kế hoạch, dẫn đến sử dụng kinh phí chưa hiệu quả. Một số cơ sở đào tạo còn chi trả kinh phí chưa đúng đối tượng hoặc vượt định mức quy định.

Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, một số hội đồng tuyển chọn đề tài được thành lập chưa đúng quy định; việc kiểm tra quá trình thực hiện đề tài chưa được thực hiện đầy đủ; nhiều đề tài hoàn thành chậm tiến độ nhưng vẫn được đánh giá ở mức "xuất sắc".

Đối với công tác chuẩn bị và tổ chức SEA Games 31, Thanh tra Chính phủ kiểm tra một số gói thầu và phát hiện nhiều hạn chế trong quá trình thực hiện. Đáng chú ý, việc xác định số ki-lô-mét xe vượt định mức phục vụ Đại hội chủ yếu dựa trên nhật trình xe thay vì chỉ số công-tơ-mét, chưa bảo đảm tính chính xác, khách quan.

Một số gói thầu mua sắm trang thiết bị cũng còn tồn tại trong quá trình lập hồ sơ yêu cầu, chưa phù hợp quy định về đấu thầu.

Bên cạnh đó, quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp thuộc Bộ VHTTDL cũng được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ nhiều tồn tại. Việc xây dựng phương án sử dụng đất tại một số doanh nghiệp chưa đúng quy định; hồ sơ cổ phần hóa chưa đầy đủ; việc xác định giá trị doanh nghiệp và phê duyệt giá trị doanh nghiệp chính thức còn chậm.

Đáng chú ý, một số doanh nghiệp sau cổ phần hóa vẫn chưa đạt mục tiêu giảm tỷ lệ sở hữu vốn Nhà nước như kế hoạch đề ra.

Tiếp tục thanh tra, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao Thanh tra Chính phủ tiếp tục thanh tra, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan đến các tồn tại vi phạm đã được chỉ ra trong kết luận để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Chỉ đạo Bộ VHTTDL khẩn trương rà soát, hoàn thiện nhiều cơ chế, chính sách còn bất cập trong lĩnh vực quản lý; khẩn trương chấn chỉnh công tác lập, giao dự toán, nâng cao chất lượng xét duyệt quyết toán ngân sách hằng năm và quyết toán dự án hoàn thành; thực hiện đầy đủ việc báo cáo, kê khai, công khai tài sản công theo đúng quy định.

Đối với việc sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Bộ VHTTDL chấn chỉnh toàn diện. Những đơn vị đang sử dụng tài sản công vào các mục đích này nhưng chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt đề án phải tạm dừng thực hiện, đồng thời khẩn trương xây dựng đề án trình cấp có thẩm quyền xem xét trước khi tiếp tục triển khai.

Rà soát, đối chiếu toàn bộ nguồn thu từ hoạt động sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết tại các đơn vị trực thuộc trong giai đoạn thanh tra.

Theo kết luận, tổng số tiền thu từ hoạt động này của 55 đơn vị trực thuộc trong giai đoạn 2016 - 2021 lên tới hơn 971 tỷ đồng; riêng 19 đơn vị thuộc diện thanh tra có tổng số thu hơn 291,5 tỷ đồng. Sau khi xác định đầy đủ các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ theo quy định, Bộ VHTTDL phải tổ chức thu nộp ngân sách Nhà nước đối với các khoản còn phải nộp.

Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu Bộ VHTTDL tổ chức kiểm tra toàn bộ 55 cơ sở có sử dụng tài sản công vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết; trường hợp phát hiện vi phạm phải xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Đối với Ban Quản lý Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, Thanh tra Chính phủ yêu cầu kiểm tra, xác minh, đối chiếu khoản chi hỗ trợ hoạt động hằng ngày cho đồng bào nhằm tránh thất thoát ngân sách và báo cáo kết quả cho Thanh tra Chính phủ, Bộ VHTTDL và UBND TP Hà Nội theo quy định.