Ngày 25/12/2025, Thanh tra Chính phủ đã tổ chức buổi công bố quyết định thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam. Ảnh: BTT

Chi hơn 319.255 triệu đồng bằng tiền mặt

Trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và ATTECH đã chi bằng tiền mặt các khoản lương, thưởng và khoản chi khác có tính chất thường xuyên với tổng giá trị khoảng 319.255 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi này là vi phạm khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018.

Cùng thời kỳ, VATM hạch toán vào chi phí sản xuất chung 4 khoản có bản chất là mua sắm mới hoặc nâng cấp tài sản với tổng giá trị 2.031 triệu đồng, gồm bảo trì, cập nhật phần mềm BMS; mua mới máy chủ hệ thống AWOS IMS tại Thọ Xuân; nâng cấp hệ thống âm thanh và mua bản quyền kiểm thử hệ thống VoIP.

Các khoản chi này không được ghi tăng nguyên giá tài sản cố định để quản lý, trích khấu hao mà được hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh. Theo Thanh tra Chính phủ, việc hạch toán này làm tăng chi phí sản xuất kinh doanh và giảm tương ứng lợi nhuận trước thuế. Số thuế thu nhập doanh nghiệp phải điều chỉnh được giao cơ quan thuế xác định trên cơ sở hồ sơ của từng khoản chi.

Đối với Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ tại ATTECH, đến ngày 30/11/2025 số dư quỹ là 4.923 triệu đồng. Đến ngày 31/12/2025, ATTECH đã kết chuyển 1.930 triệu đồng vào thu nhập khác, còn 2.993 triệu đồng. Tuy nhiên, ATTECH chưa hạch toán, phân phối và nộp về VATM số tiền 2.993 triệu đồng là lợi nhuận sau thuế để VATM nộp ngân sách Nhà nước.

Trong quản lý, sử dụng đất và tài sản, Thanh tra Chính phủ xác định Công ty Quản lý Bay miền Bắc và Công ty Quản lý bay miền Nam sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất, gồm sân cầu lông, sân tennis và một số vị trí lắp đặt thiết bị để cho thuê.

Tổng số thu từ hoạt động này là 3.123,69 triệu đồng, chi phí 1.273,55 triệu đồng, chênh lệch thu, chi 1.850,14 triệu đồng. Sau khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận đã phân phối, số còn lại là 844,53 triệu đồng.

Trụ sở Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam. Ảnh: VATM.vn

Theo Kết luận thanh tra, việc sử dụng đất, tài sản công để cho thuê không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm quy định của Luật Đất đai năm 2013, Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 167/2017/NĐ-CP.

Về thực hiện nghĩa vụ thuế, VATM và ATTECH đã hạch toán một số hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ của người nộp thuế được cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Các đơn vị đã rà soát, loại trừ chi phí, điều chỉnh và nộp bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, VATM chưa điều chỉnh giảm số thuế giá trị gia tăng đầu vào đã khấu trừ của năm 2024 là 109,47 triệu đồng; ATTECH chưa điều chỉnh giảm số thuế giá trị gia tăng đầu vào đã khấu trừ từ năm 2023 đến tháng 11/2025 là 88,3 triệu đồng.

Tổng số thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa điều chỉnh giảm là 197,77 triệu đồng. Thanh tra Chính phủ kiến nghị cơ quan thuế tiếp tục kiểm tra tính hợp pháp của từng hóa đơn và xác định nghĩa vụ thuế phải xử lý theo quy định.

Nhiều tồn tại tại các dự án đầu tư

Công tác đầu tư xây dựng là nội dung được Thanh tra Chính phủ kiểm tra tại 14 dự án. Kết luận chỉ ra một số Báo cáo nghiên cứu khả thi không có nội dung phân tích tài chính, phân tích rủi ro, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội; một số Báo cáo kinh tế - kỹ thuật không phân tích hiệu quả đầu tư.

Một số dự án phải điều chỉnh nhiều lần. Dự án ATCC/HCM phải điều chỉnh 3 lần; Dự án Cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung phải điều chỉnh, bổ sung 8 lần. Một số nội dung điều chỉnh chủ yếu là kéo dài tiến độ nhưng hồ sơ chưa chứng minh trường hợp được điều chỉnh dự án.

Đối với cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm Kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội, theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 23/2/2018 của Thủ tướng Chính phủ, công trình phải được triển khai đầu tư đến năm 2020. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, VATM chưa đầu tư cơ sở này.

Riêng Dự án ATCC/HCM, VATM phê duyệt dự án ngày 30/6/2021 trên cơ sở các chỉ tiêu quy hoạch tại Giấy phép quy hoạch số 104/GPQH ngày 27/12/2017, trong khi giấy phép này đã hết hiệu lực từ ngày 27/12/2019.

Ranh giới, diện tích dự án khi phê duyệt là 54.716,5m², giảm 4.130m² so với diện tích 58.846,5m² tại Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 nhưng quy hoạch chưa được điều chỉnh. Khi thẩm định, VATM vẫn đánh giá dự án phù hợp với quy hoạch.

Việc xác định tổng mức đầu tư và dự toán chi phí thiết bị cũng được chỉ ra một số tồn tại. Một số hạng mục xây lắp, thiết bị được xác định trên cơ sở báo giá, không được xác định đầy đủ trên cơ sở khối lượng công việc, đơn giá; một số thiết bị không có đủ báo giá để so sánh, lựa chọn.

Báo giá hệ thống VCCS đã hết hiệu lực từ ngày 15/3/2021 nhưng vẫn được sử dụng để xác định tổng mức đầu tư. Giá báo là 2.895.955 EUR, trong khi giá trúng thầu là 1.599.574,93 EUR, giảm khoảng 44%.

Hệ thống ATM được xác định theo báo giá khoảng 24 triệu USD, tương đương 607.200 triệu đồng, trong khi giá trúng thầu là 401.661 triệu đồng, giảm khoảng 33%.

Trong quá trình thực hiện, Dự án ATCC/HCM phải điều chỉnh một số hạng mục do khảo sát, dự báo chưa đầy đủ nhu cầu kỹ thuật và mức độ gia tăng mật độ bay. VATM đã 3 lần điều chỉnh, bổ sung quy mô dự án nhưng đến ngày 31/12/2025 chưa điều chỉnh tổng mức đầu tư cho phù hợp với quy mô điều chỉnh, bổ sung.

Đối với dự toán chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay, số tiền được lập là 807.916 triệu đồng. Sau đấu thầu, giá trúng thầu giảm khoảng 29% so với dự toán được phê duyệt.

Kiến nghị thu hồi, nộp ngân sách 4.036 triệu đồng

Từ kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM rà soát, khắc phục các tồn tại, hạn chế, vi phạm được nêu trong Kết luận thanh tra.

Về xử lý kinh tế, VATM, các đơn vị trực thuộc VATM và ATTECH thực hiện thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước khoảng 4.036 triệu đồng.

Đối với trách nhiệm, Bộ Xây dựng, VATM, các đơn vị trực thuộc và ATTECH phải làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ.

Trên cơ sở kết quả rà soát, nếu có đủ căn cứ, cơ sở theo quy định thì tổ chức xem xét trách nhiệm để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Kết quả thực hiện Kết luận thanh tra được báo cáo Thanh tra Chính phủ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Thanh tra Chính phủ đồng thời kiến nghị Cục Thuế - Bộ Tài chính căn cứ Kết luận thanh tra để kiểm tra thuế và xử lý các vấn đề phát sinh về thuế theo quy định pháp luật.