(Thanh tra) - Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra việc ban hành 4 văn bản trái quy định pháp luật và không kiểm tra, xác minh, xử lý 5.107 vụ việc mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) tại tỉnh Cà Mau dẫn đến hết thời hiệu xử phạt, có nguy cơ bỏ lọt vi phạm và không thu được tiền xử phạt nộp ngân sách Nhà nước ước tính khoảng 127,67 tỷ đồng.
Ngày 20/10/2026, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường ký ban hành Thông báo số 3873/TB-TTCP thông báo Kết luận thanh tra số 569/KL-TTCP ngày 11/8/2026 về thanh tra trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau trong việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Trước đó, ngày 8/10/2026, Văn phòng Chính phủ đã có Văn bản số 10295/VPCP-V.I thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu về kết luận thanh tra này.
Tỉnh Cà Mau được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Cà Mau và tỉnh Bạc Liêu, có bờ biển dài 310km, vùng biển rộng tiếp giáp với ngư trường Thái Lan, Malaysia, Indonesia. Địa phương có 3 cảng cá gồm Rạch Gốc, Gành Hào, Sông Đốc được Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ định cho tàu cá hoạt động ở vùng khơi trở ra cập cảng và đều có hệ thống xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác.
Tính đến ngày 31/12/2025, tỉnh có đội tàu khai thác thủy sản gồm 5.173 chiếc, trong đó có 1.587 tàu từ 6m đến dưới 12m khai thác vùng ven bờ, 1.671 tàu từ 12m đến dưới 15m khai thác vùng lộng và 1.915 tàu từ 15m trở lên khai thác vùng khơi.
Trong thời kỳ thanh tra từ ngày 20/5/2019 đến ngày 31/12/2025, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành 352 văn bản chỉ đạo, điều hành công tác chống IUU và là tỉnh đầu tiên ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tàu cá như lắp đặt hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS), sử dụng phần mềm liên thông kiểm soát tàu cá và phần mềm số hóa tàu cá có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU.
Công tác quản lý Nhà nước về thủy sản và chống IUU từng bước có chuyển biến, nhất là sau thời điểm sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính từ ngày 1/7/2025, góp phần hạn chế số lượng tàu cá của tỉnh vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ từ 14 tàu năm 2023 và 13 tàu năm 2024 xuống còn 5 tàu vào năm 2025.
Tuy nhiên, kết quả thanh tra trách nhiệm trong việc xử lý vi phạm hành chính theo Kế hoạch số 01/KH-ĐTTr ngày 16/1/2026 cho thấy, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện tại Cà Mau ở một số thời điểm, một số nội dung còn chậm, chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ.
UBND tỉnh Cà Mau đã thực hiện chậm tiến độ 12/152 nhiệm vụ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương và Thủ tướng Chính phủ trong công tác xử lý vi phạm hành chính về IUU.
Dù có ban hành kế hoạch kiểm tra hằng năm đối với công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, UBND tỉnh Cà Mau lại chưa quyết liệt lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thanh tra, kiểm tra việc xử lý vi phạm hành chính về IUU theo chỉ đạo của Ban Bí thư và Thủ tướng Chính phủ.
Xuyên suốt thời kỳ thanh tra, UBND tỉnh không tiến hành cuộc thanh tra nào về nội dung xử lý vi phạm hành chính về IUU.
Trong các năm 2019, 2020, 2021, 2022, 2024 và 2025, UBND tỉnh cũng không có nội dung kiểm tra về lĩnh vực này, ngoại trừ năm 2023 có triển khai kiểm tra tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Sai phạm được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ là việc UBND tỉnh Cà Mau và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã ban hành quyết định, các văn bản có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái với quy định tại điểm g và điểm i khoản 3 Điều 44 Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 03/3/2019 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 20 Điều 1 Nghị định số 37/2024/NĐ-CP ngày 4/4/2024 của Chính phủ).
Theo quy định của Chính phủ, thuyền trưởng hoặc chủ tàu phải bảo đảm thiết bị VMS hoạt động liên tục 24/24 giờ từ khi tàu rời cảng đến khi cập cảng; trường hợp thiết bị hỏng hoặc mất tín hiệu kết nối phải sử dụng thiết bị thông tin liên lạc khác báo cáo vị trí tàu cá 6 giờ/lần và phải đưa tàu về cảng để sửa chữa trong 10 ngày, đồng thời dữ liệu VMS được sử dụng làm căn cứ pháp lý để xử phạt vi phạm hành chính.
Trái với quy định nêu trên, tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều 5 Quyết định số 07/2020/QĐ-UBND ngày 7/5/2020, UBND tỉnh Cà Mau quy định trong thời hạn 24 giờ kể từ khi phát hiện sẽ phát thông tin cảnh báo và thông báo bằng văn bản đến các cơ quan liên quan; trong thời hạn 10 ngày kể từ khi thực hiện các biện pháp này mà vẫn chưa có tín hiệu kết nối trở lại trên hệ thống giám sát tàu cá mới mời chủ tàu hoặc đại diện hợp pháp của chủ tàu để làm việc.
Tiếp đó, tại mục I.1 Văn bản số 129/SNN-TS ngày 11/1/2023, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau chỉ quy định thực hiện theo điểm g khoản 3 Điều 44 Nghị định số 26/2019/NĐ-CP đối với tàu cá mất kết nối ngoài khơi từ 10 ngày trở lên. Đến năm 2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau tiếp tục ban hành Văn bản số 159/HD-SNNMT ngày 28/5/2025 và Văn bản số 04/HD-SNNMT ngày 13/8/2025 quy định Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư tham mưu Sở ban hành thông báo tàu cá mất kết nối trên biển trên 10 ngày để chuyển đến các sở, ngành, địa phương và thông báo cho lực lượng thực thi pháp luật trên biển phối hợp theo dõi, xác minh, xử lý.
Do các quy định này, các cơ quan thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã không mời chủ tàu hoặc đại diện hợp pháp của chủ tàu có thiết bị VMS mất tín hiệu kết nối trên 6 giờ đến 10 ngày, nhưng sau đó có tín hiệu trở lại làm việc để xác minh vi phạm, làm căn cứ xử lý vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định số 42/2019/NĐ-CP và Nghị định số 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ.
Hệ quả là có 5.107 vụ việc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định dưới 10 ngày không được các cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật và đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.
Điều này dẫn đến nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính, không thu được tiền xử phạt vi phạm hành chính nộp ngân sách nhà nước ước tính khoảng 127,67 tỷ đồng.
Ngày 20/5/2026, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Quyết định số 95/2026/QĐ-UBND thay thế Quyết định số 07/2020/QĐ-UBND, và ngày 3/6/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường ban hành Văn bản số 5668/SNNMT-BHĐKN bãi bỏ 3 văn bản hướng dẫn nêu trên.
Những bất cập trong xử lý vi phạm và khép hồ sơ còn thể hiện rõ qua số liệu tổng hợp toàn thời kỳ thanh tra trên địa bàn tỉnh. Trong tổng số 7.860 vụ việc vi phạm hành chính, 3 cơ quan chức năng chỉ xử phạt vi phạm hành chính 841 vụ việc (chiếm 10,70%) với tổng số tiền phạt 37.416.000.000 đồng; ngược lại có tới 7.019 vụ việc (chiếm 89,30%) không xử lý vi phạm hành chính, "khép hồ sơ".
Đối với 7.019 vụ việc không xử lý vi phạm hành chính, khép hồ sơ đối với hành vi không duy trì hoặc mất kết nối VMS và không báo cáo theo đúng quy định từ 10 ngày trở xuống và có tín hiệu trở lại trước 10 ngày, UBND tỉnh và các cơ quan thuộc tỉnh chỉ cung cấp được cho Đoàn thanh tra 3.860 hồ sơ.
Còn lại 3.159 vụ việc, các cơ quan chức năng không lập hồ sơ vụ việc để xử lý vi phạm hành chính mà chỉ lập danh sách theo dõi, quản lý nội bộ và tuyên truyền nhắc nhở chủ tàu kiểm tra thiết bị nên không có hồ sơ cung cấp cho Đoàn thanh tra.
Qua kiểm tra, chỉ có 222 vụ việc (chiếm 3,16%) các cơ quan chức năng của tỉnh Cà Mau không xử lý vi phạm hành chính, "khép hồ sơ" đúng quy định. Có tới 6.797/7.019 vụ việc (chiếm 96,84%) không được lập hồ sơ để xem xét xử lý vi phạm hành chính hoặc khép hồ sơ không đúng quy định khi không có đủ tài liệu xác minh, thiếu các tài liệu, thông tin, chứng cứ chứng minh không vi phạm theo quy định.
Tính đến ngày 31/12/2025, trong tổng số 6.797 vụ việc này có 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt và 1.690 vụ việc còn thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.
Ngay cả trong 841 hồ sơ đã xử phạt vi phạm hành chính, bên cạnh 815 vụ việc (chiếm 96,91%) xử phạt đúng quy định, Đoàn thanh tra cũng phát hiện 26 vụ việc (chiếm 3,09%) có tồn tại, sai phạm.
Cụ thể, có 6/26 hồ sơ xử lý chưa đầy đủ hành vi vi phạm hành chính; 5/26 hồ sơ chưa thu tiền chậm nộp phạt; 15/26 hồ sơ còn lại có vi phạm, khuyết điểm về áp dụng hình thức xử phạt, sai đối tượng, quyền giải trình và trình tự, thủ tục, thể thức văn bản.
Đối với 11 hồ sơ có sai phạm về chưa xem xét, xử lý hết các hành vi vi phạm, chưa thu được tiền nộp chậm trong thi hành quyết định xử phạt và chưa áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định, cơ quan thanh tra xác định có nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính, gây thất thu tiền xử phạt nộp ngân sách nhà nước ước tính 46.226.500 đồng.
Thanh tra Chính phủ kết luận hành vi ban hành các văn bản trái quy định cùng việc theo dõi, xử lý vi phạm chưa quyết liệt, chưa kịp thời, không lập hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính hoặc khép hồ sơ không đúng quy định dẫn đến 5.107 vụ việc hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, dẫn đến nguy cơ bỏ lọt vi phạm, có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 360 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi tại khoản 128 Điều 1 của Luật số 12/2017/QH14.
Bên cạnh những nguyên nhân khách quan như ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 giai đoạn 2020-2022, ngư trường rộng, lực lượng quản lý mỏng, trang thiết bị hạn chế, khó khăn trong xác định nguyên nhân mất tín hiệu VMS trên biển hay việc cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt gặp khó khăn do đối tượng không có tài sản hoặc không có mặt tại địa phương, kết luận thanh tra đã chỉ rõ những nguyên nhân chủ quan dẫn đến sai phạm.
Về phía cơ quan quản lý, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của UBND tỉnh chưa quyết liệt, có thời điểm chưa đồng bộ và chưa quan tâm đúng mức đến thanh tra, kiểm tra; công tác tham mưu ban hành văn bản hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn chưa kịp thời, trái quy định pháp luật; trách nhiệm thực thi công vụ của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức chưa nghiêm, chưa chấp hành đúng quy định.
Ngoài ra, nhiều chủ tàu cá và ngư dân chưa chấp hành nghiêm pháp luật về quản lý thiết bị VMS, nhận thức pháp luật còn hạn chế hoặc cố tình vi phạm vì lợi ích kinh tế.
Trách nhiệm đối với các tồn tại, vi phạm nêu trên thuộc về UBND tỉnh Cà Mau, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tư pháp, Chi cục Thủy sản, Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Trước những vi phạm được phát hiện qua thanh tra, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật đối với 2 nội dung.
Nội dung thứ nhất là việc ban hành 4 văn bản có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái quy định tại điểm g và điểm i khoản 3 Điều 44 Nghị định số 26/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 20 Điều 1 Nghị định số 37/2024/NĐ-CP).
Nội dung thứ hai là việc trong thời kỳ thanh tra có 5.107 vụ việc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định dưới 10 ngày không được các cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật, đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính, dẫn đến có nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính, không thu được tiền xử phạt vi phạm hành chính nộp ngân sách Nhà nước ước tính khoảng 127,67 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ đồng thời kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau căn cứ các hành vi vi phạm đã được chỉ ra tại kết luận thanh tra, xem xét, làm rõ tính chất, mức độ và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, báo cáo Thủ tướng Chính phủ và Thanh tra Chính phủ.
Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau phải chỉ đạo kiểm tra, rà soát các quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn tồn tại, vi phạm và 1.690 vụ việc "khép hồ sơ" không đúng hoặc không đủ căn cứ để xem xét, xử lý theo quy định pháp luật; ban hành đầy đủ các văn bản theo thẩm quyền sau khi sáp nhập để quản lý thống nhất trên địa bàn.
Rà soát, ký kết quy chế phối hợp với đầy đủ các lực lượng chức năng tuần tra, kiểm soát trên vùng biển thuộc địa bàn quản lý đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền, rõ kết quả.
Cùng với đó, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau có trách nhiệm kiểm tra, rà soát đối với 13 quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn tồn tại, vi phạm để xử lý theo quy định của pháp luật.
