Một góc TP Đà Nẵng. Ảnh: BT

Theo kết luận thanh tra, TP Đà Nẵng mới được thành lập từ ngày 01/07/2025 trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thành phố Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam. Việc sáp nhập quy mô lớn này đi kèm với chủ trương triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp tinh gọn. Quá trình kiện toàn, giảm đầu mối tổ chức bộ máy đã dẫn đến số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư cần phải xử lý là rất lớn.

Theo Báo cáo của Sở Tài chính, tổng hợp số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp chính quyền 2 cấp trên địa bàn TP Đà Nẵng là 608 cơ sở (trong đó số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư do địa phương quản lý phải lập phương án xử lý là 546 cơ sở; số lượng cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương chuyển giao về địa phương xử lý là 62 cơ sở).

Trên cơ sở hồ sơ, tài liệu, chứng từ và Báo cáo của các cơ quan, đơn vị, địa phương cung cấp; đồng thời kiểm tra, cập nhật dữ liệu tất cả các cơ sở nhà, đất dối dư đã được UBND TP Đà Nẵng ban hành các quyết định thu hồi và giao tài sản đến thời điểm 30/4/2026 là 612 cơ sở, trong đó có 40 cơ sở nhà, đất dôi dư đã được Thanh tra Chính phủ tiến hành thanh tra, 23 cơ sở trùng, điều chuyển, thu hồi.

Tính đến thời điểm 30/4/2026, 02 trung tâm đã hoàn thành việc tiếp nhận đối với 156 cơ sở (Trung tâm Quản lý Khai thác nhà là 35 cơ sở; Trung tâm Phát triển quỹ đất 121 cơ sở). Do đó, Đoàn Thanh tra chỉ kiểm tra hồ sơ pháp lý và công tác tiếp nhận của 156 cơ sở nhà, đất do 02 Trung tâm cung cấp; kiểm tra thực tế tại 37 cơ sở nhà, đất đã có biên bản bàn giao, tiếp nhận; kiểm tra hồ sơ, tài liệu của các cơ quan, đơn vị có liên quan và cập nhật dữ liệu đối với 549 cơ sở nhà, đất.

Nhiều hạn chế, thiếu sót phát sinh từ thực tế tiếp nhận

Qua công tác kiểm tra hồ sơ pháp lý và hiện trạng thực tế, cơ quan thanh tra ghi nhận ngành tài chính và các đơn vị liên quan đã có nhiều nỗ lực, cơ bản tuân thủ quy định về kiểm kê, rà soát và cập nhật dữ liệu. Tuy nhiên, do khối lượng tài sản lớn và chịu áp lực về thời gian hoàn thành theo chỉ đạo của Trung ương, quá trình thực hiện đã để xảy ra nhiều hạn chế, thiếu sót.

Về mặt thủ tục, một số hồ sơ biên bản bàn giao chưa có đầy đủ chữ ký của các bên hoặc thời gian tiếp nhận bị trễ hạn so với quy định. Đáng chú ý, có sự chênh lệch đáng kể về diện tích đất, diện tích nhà, nguyên giá và giá trị còn lại của tài sản giữa thực tế tiếp nhận so với quyết định giao. Nhiều công trình phụ trợ như cổng, tường rào, hệ thống điện nước ngoài nhà hay trạm biến áp bị hư hỏng nặng nên bị bỏ sót, không thể hiện đồng nhất giữa quyết định và biên bản bàn giao.

Kiểm tra thực tế cho thấy hầu hết các cơ sở nhà, đất dôi dư đang trong tình trạng bỏ trống lâu ngày, không được đưa vào sử dụng khiến công trình gắn liền với đất bị xuống cấp. Thậm chí, cơ quan chức năng phát hiện có 4 trường hợp sử dụng nhà, đất công không đúng quy định. Việc lập kế hoạch khai thác tài sản năm 2026 cũng bị chậm trễ.

Qua đối chiếu hồ sơ và thực địa, cơ quan thanh tra đã chỉ rõ những hạn chế này xuất phát từ 3 nhóm nguyên nhân chính: Việc thành lập thành phố Đà Nẵng mới từ ngày 01/07/2025 tạo ra khối tài sản dôi dư quá lớn. Các cơ quan quản lý chịu áp lực hoàn thành kiểm kê trong thời gian ngắn theo chỉ đạo của Trung ương, dẫn đến việc đo đạc, kiểm đếm hiện trạng cơ học bị vội vã, thiếu chuẩn xác.

Phần lớn các cơ sở nhà, đất dôi dư (đặc biệt là các trạm y tế, trường học cũ hoặc trụ sở xã) đều thiếu sơ đồ mặt bằng, thiếu hồ sơ hoàn công hoặc quyết định giao đất ban đầu. Hệ quả là các Trung tâm chuyên trách phải mất rất nhiều thời gian để đo đạc và lập lại bản vẽ từ đầu, gây trễ hạn tiến độ lập kế hoạch khai thác năm 2026.

Quá trình bàn giao quyền quản lý giữa các đơn vị sáp nhập cũ và đơn vị tiếp nhận mới thiếu sự giám sát chặt chẽ. Việc đánh giá giá trị còn lại của tài sản gắn liền với đất chỉ dựa trên sổ sách kế toán cũ, không khảo sát kỹ thực tế dẫn đến việc bỏ sót các công trình phụ trợ đã hư hỏng nặng như tường rào, trạm biến áp.

Khẩn trương khắc phục, đưa tài sản công vào khai thác

Để khắc phục triệt để tình trạng trên và tránh lãng phí nguồn lực công, Chánh Thanh tra TP Đà Nẵng đã kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương vào cuộc xử lý .

Sở Tài chính được yêu cầu thực hiện chấn chỉnh, khắc phục kịp thời đối với các tập thể, cá nhân liên quan đến những thiếu sót trong công tác tham mưu và bàn giao tài sản. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các địa phương rà soát toàn diện những cơ sở nhà, đất bị trùng lắp để điều chỉnh phương án xử lý phù hợp.

Đối với Trung tâm Phát triển quỹ đất và Trung tâm Quản lý Khai thác nhà, Thanh tra TP Đà Nẵng yêu cầu hai đơn vị này tập trung hoàn thiện hồ sơ pháp lý còn thiếu, khẩn trương triển khai và hoàn thành việc đưa các cơ sở nhà, đất dôi dư vào khai thác kinh doanh theo đúng phương án đã được phê duyệt. Đồng thời, hai trung tâm phải phối hợp ngay với chính quyền địa phương sở tại như UBND phường Hòa Xuân để chấm dứt dứt điểm các trường hợp cho thuê, sử dụng nhà, đất công sai quy định.