Ngày 8/1/2010, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Cty Cổ phần Đầu tư Phát triển nhà GB (Cty GB) ở Hà Nội ký Nghị quyết số 09/NQ-HĐQT, trong đó nêu rõ: “Khi dự án nhà D2 hoàn thành xây dựng, Cty đồng ý tặng cho bà Nguyễn Thị H. một căn hộ chung cư có diện tích khoảng 84 m2 tại tầng 16 nhà D2 do Cty làm chủ đầu tư (phòng 1601)… Nghị quyết này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký”.

Việc tặng cho căn hộ tiếp tục được Giám đốc Cty GB cụ thể hoá tại Quyết định số 10/QĐ-GB. Văn bản này cũng nêu rõ “quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký (8/1/2010)”.

Vị trí tiến hành dự án, lúc đó thực sự là đất “vàng” đối với giới kinh doanh bất động sản. Tuy nhiên, có thời điểm rất vướng khâu giải phóng mặt bằng; chủ đầu tư khi đó đã phải áp dụng chính sách thưởng từ 9 - 15 triệu đồng cho các hộ bàn giao căn hộ sớm để phá dỡ nhà cũ, nhưng vẫn khó khăn.

Trong lúc đang rất vướng mắc về mặt tiến độ thì bà Nguyễn Thị H (thường trú tại phường Giảng Võ, Ba Đình, Hà Nội) đã đứng ra hứa giúp chủ đỡ chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ: “Tôi không chỉ giúp Cty GB vận động các hộ di chuyển đến nơi tạm cư, bàn giao căn hộ để Cty này có điều kiện dọn dẹp mặt bằng sớm mà còn đứng ra chắp nối kêu gọi Cty Cổ phần Sông Đà Thăng Long - đơn vị có tiềm lực tài chính vào liên doanh đầu tư, tạo thêm uy tín cho dự án...".

Nỗ lực của chủ đầu tư cùng với sự giúp sức của bà H. đã hình thành một tòa cao ốc 21 tầng, với thiết kế khá hiện đại.

Nhưng nay, chủ đầu tư có biểu hiện “nuốt” lời tặng cho căn hộ như phản ánh mới đây của bà Nguyễn Thị H: Một ông Phó Giám đốc Cty GB cho biết: “Đúng là có chuyện Cty hứa tặng căn hộ. Nhưng hiện tại chúng tôi không trả bởi vì dự án đang… lỗ "chổng vó”.

Ý kiến của chúng tôi

Giao dịch giữa Cty GB với bà Nguyễn Thị H. thuộc trường hợp “tặng cho tài sản có điều kiện” quy định tại Điều 470 Bộ luật Dân sự; theo đó, bên tặng cho (Cty GB) “có thể yêu cầu bên được tặng cho (bà Nguyễn Thị H.) thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ dân sự trước hoặc sau khi tặng cho” (khoản 1). Ở dự án này, bên được tặng cho “phải thực hiện nghĩa vụ trước khi tặng cho” và “đã hoàn thành nghĩa vụ” của mình, cũng tức là bên được tặng cho đã đáp ứng điều kiện để được nhận tài sản (1 căn hộ tầng 16) từ bên tặng cho. Nhưng nay, khi dự án “hình thành một tòa cao ốc 21 tầng, với thiết kế khá hiện đại” thì bên tặng cho  định “nuốt lời”, không giao tài sản (căn hộ) cho bên được tặng cho với lý do doanh nghiệp đang… lỗ "chổng vó”!

Xử lý tình huống này, Bộ luật Dân sự quy định: “Trong trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ trước khi tặng cho, nếu bên được tặng cho đã hoàn thành nghĩa vụ mà bên tặng cho không giao tài sản thì bên tặng cho phải thanh toán nghĩa vụ mà bên được tặng cho đã thực hiện” (khoản 2 Điều 470).

Về áp dụng pháp luật, có thể diễn giải quy định nêu trên như sau:

Nếu bên tặng cho (Cty GB) không giao tài sản (căn hộ 84 m2 tầng 16 tòa nhà) cho bên được tặng cho (bà H.) thì doanh nghiệp vẫn buộc phải "thanh toán nghĩa vụ mà bên được tặng cho đã thực hiện” với khoản tiền bằng hoặc tương đương khoản tiền bán căn hộ này.

Pháp luật (nói chung) và pháp luật dân sự (nói riêng) không quy định doanh nghiệp lỗ "chổng vó” thì được phép… bội ước với đối tác của mình trong quan hệ dân sự. Ngoài ra, sự việc một doanh nghiệp bất động sản “nhà giàu” không xem trọng chữ "tín",  bội ước với cá nhân một người dân không những “khó coi” mà nghiêm trọng hơn, còn vi phạm các nguyên tắc cơ bản trong quan hệ dân sự: Nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận; nguyên tắc bình đẳng; nguyên tắc thiện chí, trung thực.

Luật gia, nhà báo Nguyễn Chấn