Nhiều ý kiến lo ngại cho rằng, nếu công an xã được "lấy lời khai" sẽ có thêm nhiều vụ bức cung, nhục hình như vụ 4 Công an xã Kim Nỗ, Đông Anh, Hà Nội dùng nhục hình, bức cung gây chết người. Ảnh: Thảo Nguyên

Điều 28, Thông tư số 28/2014/TT-BCA ngày 07/7/2014 của Bộ Công an (Thông tư số 28) quy định về công tác điều tra hình sự trong Công an nhân dân  quy định trách nhiệm của Công an cấp xã, đồn, trạm thực hiện "vẽ sơ đồ, lấy lời khai, thu giữ, tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu có liên quan" trong giải quyết một số trường hợp cụ thể.

Ngay khi ban hành, Thông tư số 28 “vấp” phải nhiều ý kiến cho rằng, những quy định này chưa phù hợp với quy định của Bộ Luật Tố tụng hình sự 2003, Pháp lệnh Điều tra hình sự 2004 vì các văn bản này không quy định cho công an xã là cơ quan có thẩm quyền thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự. Hơn nữa, quy định giao công an xã "lấy lời khai" cũng không phù hợp với quy định "lấy lời khai đối với người bị hại, người biết vụ việc" tại khoản 6 Điều 9 Pháp lệnh Công an xã 2008. 

Theo ông Trần Văn Dũng, đối chiếu với nhiệm vụ, quyền hạn của công an xã được quy định tại Pháp lệnh Công an xã thì chưa đủ căn cứ kết luận về tính hợp pháp của Thông tư số 28. Quy định trách nhiệm của công an xã trong một số trường hợp được "vẽ sơ đồ, lấy lời khai, thu giữ, tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu có liên quan" chỉ là những nội dung mang tính nghiệp vụ nhằm hỗ trợ cho cơ quan điều tra, không có giá trị tố tụng, giá trị chứng cứ. 

“Thông tư này mới được ban hành, vì vậy cần tiếp tục nghiên cứu, theo dõi chặt chẽ việc thực hiện, nếu phát hiện có sai sót, không phù hợp sẽ kiến nghị sửa đổi”, ông Dũng nói.

Hiện Bộ Luật Hình sự đang được nghiên cứu sửa đổi, cũng có quan điểm đề nghị cần phải mở rộng hơn nữa thẩm quyền của công an ở cơ sở để làm công tác điều tra sơ bộ ban đầu nhằm đáp ứng thực tế yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, tránh tình trạng xóa dấu vết, chứng cứ. 

“Đây là vấn đề vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau vì lo ngại nếu không khéo sẽ làm sai lệch trong quá trình điều tra. Vị vậy, Ban Soạn thảo Dự án Bộ luật Hình sự sửa đổi cũng đang rất băn khoăn, cân nhắc vấn đề này”, ông Dũng cho biết thêm.

Cục Kiểm tra văn bản, Bộ Tư pháp cũng cho rằng, quy định công an cấp xã được lấy "lấy lời khai, thu giữ, tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu có liên quan" là có cơ sở. Việc giao Thông tư số 28 quy định công an cấp xã vẽ sơ đồ, tiến hành truy xét khi người phạm tội bỏ trốn là nằm ngoài phạm vi nhiệm vụ được giao tại Khoản 6 Điều 9 Pháp lệnh Công an xã. 

Song trong trường hợp ngăn chặn ngay việc người phạm tội bỏ trốn, hiện trường có nguy cơ bị xóa, bị mất do điều kiện khách quan (mưa) hoặc có nguy cơ bị tiêu hủy, xóa dấu vết không thể bảo vệ... trước khi cơ quan có thẩm quyền "vào cuộc" thì việc công an xã thực hiện những hoạt động trên là cần thiết. 

“Nội dung quy định tại Điều 28 Thông tư số 28 là vấn đề còn có ý kiến khác nhau, tại thời điểm hiện tại, chưa đủ căn cứ để kết luận về tính hợp pháp”, Cục Kiểm tra văn bản nêu quan điểm.

Cục Kiểm tra văn bản đã chủ trì, tổ chức cuộc họp với đại diện Bộ Công an (Cục Pháp chế, cải cách hành chính, tư pháp), Vụ Pháp luật hình sự, hành chính - Bộ Tư pháp để trao đổi, thảo luận về tính hợp pháp của Thông tư 28. 

Theo quan điểm của Bộ Công an, quy định cho công an cấp xã, đồn, trạm trong một số trường hợp cụ thể có trách nhiệm “vẽ sơ đồ hoặc bảo vệ hiện trường, lấy lời khai, thu giữ, tạm giữ và bảo quản vật chứng, tài liệu có liên quan, tiến hành truy xét khi người phạm tội bỏ trốn” sau đó báo ngay cho cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện chỉ là những hoạt động mang tính nghiệp vụ, hỗ trợ của cơ quan công an tại địa bàn, nơi có vụ việc xảy ra cho cơ quan có thẩm quyền thực hiện hoạt động điều tra.  Đây không phải là hoạt động tố tụng, do đó, quy định này không trái với Bộ Luật Tố tụng hình sự 2003 và Pháp lệnh Điều tra hành sự 2004.

Riêng quy định "lấy lời khai", đại diện Bộ Công an cho rằng, không mở rộng hơn so với quy định "lấy lời khai đối với người bị hại, người biết vụ việc" của Pháp lệnh Công an xã, vì khi chưa bị khởi tố, truy tố (chưa là bị can, bị cáo) thì nghi phạm cũng không nằm ngoài "người biết việc".

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường đã giao Vụ Pháp luật hình sự, hành chính chủ trì, phối hợp với Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật tiếp tục nghiên cứu, theo dõi, nếu thấy cần thiết thì báo cáo lãnh đạo Bộ kiến nghị Bộ Công an sửa đổi cho phù hợp. 

Thảo Nguyên