Lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện vụ việc tại xã Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Công an Ninh Bình

Trước tình hình đó, lực lượng chức năng đã chủ động vào cuộc đấu tranh, phát hiện và xử lý nghiêm các cơ sở kinh doanh, sao chép trái phép, thiết lập trật tự kỷ cương, bảo đảm môi trường giáo dục lành mạnh.

Trục lợi trên không gian mạng

Thời gian qua, đặc biệt trong dịp đầu năm học mới 2026 - 2027, nhu cầu trang bị sách giáo khoa, sách bài tập và tài liệu học tập của học sinh cùng các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Ninh Bình gia tăng đột biến.

Nắm bắt cơ hội này, bên cạnh các nguồn cung cấp hợp pháp, nhiều đối tượng đã sử dụng mạng xã hội để quảng bá, cung cấp tệp tin điện tử và nhận in ấn, photocopy sách giáo khoa nhằm mục đích thương mại.

Các hoạt động này được thực hiện ngang nhiên khi chưa có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả, xâm phạm nghiêm trọng đến thị trường xuất bản.

Thực hiện chỉ đạo của Giám đốc Công an tỉnh Ninh Bình, Phòng An ninh kinh tế đã bám sát địa bàn, tăng cường công tác rà soát và nắm tình hình trên không gian mạng.

Bằng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng chức năng phát hiện tài khoản Facebook có lượng người theo dõi lớn đăng tải nội dung chào mời in tệp sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 12 thuộc bộ “Kết nối tri thức” cho phụ huynh có nhu cầu. Bài viết vi phạm được phát tán trên nhóm “Hội Chợ Me Gia Viễn Ninh Bình” với quy mô khoảng 55.300 thành viên.

Đáng chú ý, tài khoản mạng này đã trực tiếp tư vấn và cung cấp hình ảnh file PDF sách giáo khoa của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho nhiều tài khoản bình luận hỏi, đặt mua.

Trên cơ sở tài liệu thu thập được, Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh Ninh Bình đã chủ trì, phối hợp cùng Đội Quản lý thị trường số 3 tỉnh Ninh Bình tiến hành kiểm tra đột xuất Cơ sở photocopy M.V tại Gia Viễn.

Tại hiện trường, Đoàn công tác phát hiện cơ sở đang bày bán nhiều loại sách giáo khoa được in đen trắng trên khổ giấy A4, phần bìa in màu có dòng chữ “Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam”.

Qua làm việc, chủ hộ kinh doanh hoàn toàn không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hay bất kỳ giấy tờ nào chứng minh tính hợp pháp của số sách đang bày bán.

Cơ quan chức năng nhận định, cơ sở có dấu hiệu sao chép tác phẩm trái phép và đang tiếp tục củng cố hồ sơ, tài liệu để xử lý vụ việc theo quy định của pháp luật.

Sách giáo khoa sao chép trái phép bị lực lượng chức năng phát hiện, thu giữ. Ảnh: Công an Ninh Bình

Kiên quyết xử lý nghiêm, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Dưới góc độ pháp lý, quyền sao chép là một trong những quyền tài sản cốt lõi của tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả. Việc các cá nhân, tổ chức tự ý tạo ra một hoặc nhiều bản sao của tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện nào khi chưa được cấp phép, không thuộc trường hợp pháp luật cho phép, có thể bị xem xét là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Thực tế cho thấy, việc khách hàng yêu cầu photocopy tài liệu để phục vụ học tập không đồng nghĩa với việc các cơ sở kinh doanh được mặc nhiên sao chép toàn bộ sách giáo khoa để trục lợi hoặc cung cấp cho người khác.

Pháp luật có quy định một số trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, tuy nhiên, việc sử dụng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Vì vậy, các cơ sở kinh doanh dịch vụ in ấn, photocopy cần đặc biệt thận trọng khi tiếp nhận yêu cầu sao chép toàn bộ sách, tài liệu hoặc các tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.

Tùy thuộc vào tính chất, mức độ, hậu quả và các tình tiết cụ thể, hành vi xâm phạm quyền tác giả sẽ phải đối mặt với các chế tài xử lý nghiêm khắc.

Người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, hoặc bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Quá trình xác định trách nhiệm pháp lý sẽ được các cơ quan thực thi pháp luật căn cứ chặt chẽ vào kết quả xác minh cùng hệ thống tài liệu, chứng cứ thu thập được và các quy định pháp luật có liên quan.

Nhằm chủ động phòng ngừa vi phạm, Công an tỉnh Ninh Bình đề nghị các cơ sở kinh doanh dịch vụ in ấn, photocopy nghiêm túc chấp hành pháp luật, tuyệt đối không tự ý sao chép, nhân bản toàn bộ hoặc một phần sách giáo khoa khi chưa có căn cứ về quyền sử dụng hợp pháp.

Các cơ sở cần nâng cao trách nhiệm kiểm soát nội dung tài liệu khách hàng yêu cầu sao chép, không lưu trữ hay phát tán trái phép các bản scan của tác phẩm được bảo hộ.

Đối với người dân, phụ huynh và học sinh, cơ quan Công an khuyến cáo cần lựa chọn tài liệu từ các nguồn cung cấp hợp pháp, không đặt in, photocopy số lượng lớn hay mua bán sách có bản quyền từ các nguồn không được phép.

Khi phát hiện cơ sở có dấu hiệu in ấn, phát tán sách vi phạm pháp luật, quần chúng nhân dân cần kịp thời cung cấp thông tin cho cơ quan Công an hoặc lực lượng Quản lý thị trường để xác minh, xử lý.

Việc thượng tôn pháp luật và tôn trọng sở hữu trí tuệ không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tác giả, nhà xuất bản mà còn là nền tảng vững chắc để xây dựng một môi trường giáo dục văn minh, kỷ cương và lành mạnh.