Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi đề xuất cắt giảm nhiều thủ tục kinh doanh, tăng cường khâu hậu kiểm. Ảnh minh họa: AI

Bộ Tài chính vừa công bố nội dung dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường trong giai đoạn mới. Dự thảo gồm 44 điều sửa đổi, bổ sung 1 điều và giữ nguyên 91 điều của Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15). Trọng tâm của lần sửa đổi này tập trung vào việc đẩy mạnh chuyển đổi số, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm thiểu điều kiện đầu tư kinh doanh, song song với việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo vệ nhà đầu tư.

Theo dự thảo, các quy định liên quan đến điều kiện thành lập và hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán được rà soát đồng bộ. Dự thảo đề xuất loại bỏ những điều kiện, hồ sơ không thực sự cần thiết hoặc những nội dung hoàn toàn có thể kiểm tra trực tiếp trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực lưu ký chứng khoán, dự thảo đề xuất bãi bỏ 2 điều kiện áp dụng cho các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đồng thời lược bớt một số loại giấy tờ chứng minh tương ứng trong hồ sơ đăng ký.

Bên cạnh đó, quy định về hồ sơ chào bán chứng khoán ra công chúng cũng được tinh gọn. Cụ thể, dự thảo đề xuất bỏ một số thành phần hồ sơ, bao gồm báo cáo việc sử dụng nguồn vốn thu được từ đợt chào bán gần nhất trong hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng của các công ty đại chúng.

Một định hướng quan trọng tại dự thảo lần này là việc chuyển dần phương thức quản lý từ kiểm tra trước điều kiện, hồ sơ sang tăng cường giám sát thường xuyên và hậu kiểm. Phương thức này nhằm giảm bớt giấy tờ, hạ thấp chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Cùng với việc chuyển đổi phương thức giám sát, dự thảo chính thức bổ sung khung pháp lý cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Đây là nền tảng pháp lý phục vụ việc triển khai các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh tài chính công nghệ mới. 

Theo đó, Luật sẽ xác định các nguyên tắc nền tảng, còn Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết quy trình tổ chức thực hiện, phạm vi thử nghiệm, tiêu chuẩn giám sát và phân định rõ trách nhiệm của các bên liên quan. Ngoài ra, dự thảo cũng hoàn thiện các quy định điều chỉnh ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử và dịch vụ số trong ngành chứng khoán.

Về cơ cấu tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán, dự thảo thống nhất dùng thuật ngữ chung là “Sở giao dịch chứng khoán” tại các điều khoản thi hành, thay thế cho các tên gọi riêng biệt trước đây như “Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam” hoặc “Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và công ty con”. Các quy định chi tiết về mô hình tổ chức, chức năng, thẩm quyền và nghĩa vụ của sở giao dịch cũng được biên tập lại nhằm đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống văn bản.

Nếu được Quốc hội xem xét thông qua, dự kiến Luật sửa đổi sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Dự thảo đồng thời thiết kế các quy định chuyển tiếp để bảo đảm thị trường vận hành liên tục, bảo hộ quyền lợi hợp pháp đã được xác lập của các chủ thể trước mốc thời gian này, đồng thời tạo lộ trình thích ứng cho các bên liên quan.