Cũng trong năm 2001, hộ ông Bùi Văn Khai đã chia tách và chuyển nhượng toàn bộ thửa đất này cho 5 hộ gia đình các ông:  Nguyễn Thế Mạnh (36m²), Nguyễn Tiến Vinh (51m²), Nguyễn Vĩnh Cường (39,05m²), Nguyễn Xuân Mạnh (39,05m²), Nguyễn Văn Tuất (41,9m²). Các hộ đã chuyển về đây xây cất nhà ở, sinh sống, làm việc, không tranh chấp. 4 hộ đã được cấp GCNQSDĐ; riêng hộ ông Nguyễn Thế Mạnh chưa được cấp do thời điểm nhận chuyển nhượng đất chưa có hộ khẩu Hà Nội nên chưa làm thủ tục sang tên và chia tách GCN.

Năm 2010, khi đã có hộ khẩu, ông Nguyễn Thế Mạnh đi làm thủ tục để được cấp GCNQSDĐ cho diện tích 36m² nhưng diện tích ghi trên GCN đã cấp cho hộ ông Bùi Văn Khai (171m²) không còn để chia tách vì đã chuyển nhượng hết cho 4 hộ kia.

Theo Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường (TNMT) Hà Nội tại Văn bản số 1327/BC-TT ngày 16/12/2010 báo cáo lãnh đạo: Tổng diện tích đất hộ ông Bùi Văn Khai chuyển nhượng cho 4 hộ (đã được cấp GCN) là 171m²; diện tích  bán cho hộ ông Nguyễn Thế Mạnh theo giấy viết tay 36m², tổng cộng là 207m², trong đó có 171m² được cấp GCN. Như vậy, có 36m² đất ông Khai chuyển nhượng không nằm trong diện tích được cấp GCN. Việc chia tách cấp GCN không đúng thực tế sử dụng có phần lỗi của Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội “thiếu sót, chủ quan, thiếu trách nhiệm khi không kiểm tra thực tế hiện trạng sử dụng đất của các hộ gia đình” (đối với những trường hợp chưa rõ ràng).

Thanh tra Sở TNMT Hà Nội kiến nghị: Căn cứ khoản 2 Điều 32 của quy định ban hành kèm theo Quyết định số 117/2009/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội: Làm thủ tục thu hồi các GCN đã cấp khi chia tách không đúng thực tế sử dụng cho các hộ trên; đồng thời thông báo cho Văn phòng Đăng ký đất đai huyện Từ Liêm kiểm tra, lập lại hồ sơ chia tách và cấp GCN theo đúng thực tế chuyển nhượng.

Ý kiến của chúng tôi:

1. Đối với việc cấp GCN cho hộ ông Nguyễn Thế Mạnh:

Các GCN đã cấp đều không trái pháp luật, kể cả “giấy viết tay” diện tích 36m² đất ông Bùi Văn Khai chuyển nhượng cho hộ ông Nguyễn Thế Mạnh, vì thời điểm nhận chuyển nhượng xảy ra năm 2001 (trước 1/7/2004) nên pháp luật không đòi hỏi chặt chẽ về thủ tục pháp lý; người sử dụng đất (hộ ông Nguyễn Thế Mạnh) được cấp GCNQSDĐ theo quy định tại Điều 50 Luật Đất đai 2003; quy định của Luật Đất đai 2013 vẫn tiếp tục kế thừa quy định này (Điều 100).

2. Về việc chia tách cấp GCN không đúng thực tế sử dụng đất:

Do các GCN đã cấp “không trái pháp luật” nên không có cơ sở để Văn phòng Đăng ký đất đai TP Hà Nội ra thông báo “thu hồi” GCN đã cấp cho các hộ. Hành vi “thu hồi” chỉ xảy ra đối với GCN “cấp trái pháp luật”. Khi Thanh tra Sở TNMT báo cáo đề xuất “lập lại hồ sơ chia tách và cấp GCN theo đúng thực tế” thì  cũng tức là các GCN được cấp cho các hộ không trái pháp luật nhưng thuộc trường hợp “có biến động phải cấp lại GCN”.

Vì vậy, áp dụng khoản 2 Điều 32 quy định tại Quyết định  số 117/2009/QĐ-UBND (thu hồi GCN cấp trái pháp luật, không quy định "cấp lại") như kiến nghị của Thanh tra Sở TNMT cần được xem xét lại. Đối với trường hợp có biến động phải cấp lại GCN, cần áp dụng quy định tại khoản 1 Điều 32 quy định tại Quyết định 117/2009/QĐ-UBND: “Không phải ra thông báo thu hồi GCN”; cơ quan quản lý đất đai “có trách nhiệm đóng dấu “đã thu hồi” tại trang 2 bản chính GCN để đưa vào hồ sơ lưu trữ sau khi cấp lại GCN”.

Mong rằng các cơ quan có thẩm quyền quản lý đất đai TP Hà Nội và huyện Từ Liêm thực hiện đúng các quy định nêu trên, tránh gây thêm phiền hà cho dân.

Luật gia, nhà báo Nguyễn Chấn