(Thanh tra)- Một năm trôi qua, cả thế giới, dù rất nỗ lực, quyết tâm phòng, chống tham nhũng, nhưng cái vòi bạch tuộc của nạn tham nhũng, biển thủ công quỹ và hối lộ vẫn luôn biến thiên muôn hình vạn trạng. Dưới nhiều hình thức, liên tục thay đổi, tham nhũng, hối lộ tiếp tục len lỏi, bám rễ ăn sâu vào nhiều lĩnh vực, ở tất cả các châu lục, ở nhiều quốc gia.
Qua hơn 200 vụ bê bối tham nhũng đình đám trong năm 2014, có thể thấy rằng, phần lớn tham nhũng, hối lộ xuyên quốc gia xảy ra chủ yếu ở những tập đoàn, công ty đa quốc gia hàng đầu thế giới trong các lĩnh vực, và đều do các cấp lãnh đạo điều hành trực tiếp hoặc chỉ đạo cấp dưới thực hiện.
Tham nhũng, hối lộ không chỉ mang lại cho các tập đoàn, công ty đa quốc gia những hợp đồng “khủng”, với nguồn lợi nhuận kếch sù, mà cũng mang đến cho những quan tham biến chất số của cải, vật chất không hề nhỏ. Hậu quả, làm kiệt quệ nền kinh tế của nhiều quốc gia, làm mất lòng tin của người dân đối với Chính phủ của họ, và hơn cả, tham nhũng có thể làm sụp đổ cả một hệ thống chính quyền, là nguyên nhân của những cuộc tranh giành quyền lực đẫm máu, của những cuộc chiến vô nghĩa hao người, tốn của.
Năm 2014 đã khép lại, nhưng dư âm của hơn 200 vụ bê bối tham nhũng đình đám vẫn còn đó. Những con số thống kê dưới đây sẽ phần nào đưa ra một cái nhìn tổng quan về tình trạng tham nhũng, hối lộ trong suốt một năm qua.
60% số vụ tham nhũng xảy ra ở DN lớn
Những doanh nghiệp (DN) này có số nhân viên ít nhất là 250 người, được tuyển dụng trực tiếp, làm việc lâu dài ở trụ sở chính của DN. Số 250 nhân viên này chưa bao gồm số nhân viên hợp đồng thời vụ, nhân viên, ban lãnh đạo làm thuê ở các chi nhánh, cơ quan đại diện ở các địa phương hay ở các quốc gia khác.
Chỉ có 4% số vụ tham nhũng, hối lộ xảy ra ở những DN nhỏ và vừa (PME). Còn lại 36% xảy ra ở những DN không thể xác định được cụ thể số lượng nhân viên.
Gần 50% số vụ tham nhũng xảy ra ở các nước phát triển cao
Trong số 50% số vụ tham nhũng xảy ra ở các nước phát triển cao, thì có đến 1/5 số vụ xảy ra ở những DN thuộc nhóm các nước được đánh giá là có trình độ phát triển “rất cao”, trong đó có 15 quốc gia thuộc nhóm các nền kinh tế lớn G20.
Không những thế, tại những quốc gia này, công chức luôn là đối tượng được các DN “chăm sóc” tận tình nhất, hối lộ nhiều nhất. Rất nhiều vụ bê bối tham nhũng khi bị phanh phui đều có dính líu tới công chức, quan chức làm việc ở những ngành, lĩnh vực chủ chốt của nền kinh tế của quốc gia đó.
41% số vụ tham nhũng, hối lộ do lãnh đạo DN thực hiện hoặc chỉ đạo nhân viên tiến hành
Trong số 41% này, có đến 12% vụ tham nhũng, hối lộ liên quan đến tổng giám đốc của DN. Điều này trái ngược hoàn toàn với những tuyên bố của giới lãnh đạo DN, rằng tham nhũng chỉ do những người làm công ăn lương gây ra.
Giới lãnh đạo DN nhiều lúc tỏ vẻ “ngây ngô”, vờ như không hiểu rằng, người làm công ăn lương không thể có đủ thẩm quyền để thực hiện các hành vi hối lộ, và nếu người làm công có làm, thì là do sự chỉ đạo của ban lãnh đạo DN.
¾ số vụ tham nhũng, hối lộ có yếu tố trung gian
Đối tượng trung gian thường là các cán bộ phụ trách lĩnh vực kinh doanh, phân phối hoặc là những người chỉ làm công việc trung gian môi giới ở từng địa phương.
Có tới 35% đối tượng trung gian hoạt động theo cấu trúc của một DN. Chẳng hạn như những chi nhánh của các DN, hoặc những công ty trung gian hoạt động kinh doanh ở những trung tâm thương mại - tài chính của các quốc gia, hoặc đó cũng có thể là những công ty trung gian nhưng có trụ sở tại những “thiên đường về thuế”.
Thậm chí, trong nhiều trường hợp, các đối tác trung gian lại là những DN Nhà nước của những quốc gia sở tại. Với lợi thế được hưởng nhiều “đặc quyền, đặc lợi” do Chính phủ các quốc gia sở tại dành cho họ, những DN Nhà nước này nhận hối lộ của các tập đoàn, tổng công ty đa quốc gia, sau đó đứng ra làm trung gian môi giới cho những tập đoàn, tổng công ty này ký kết và giành được nhiều hợp đồng béo bở với Chính phủ của họ.
Biểu hiện của hành vi hối lộ này thường được biến tướng dưới hình thức liên doanh, liên kết hoặc mượn tên DN Nhà nước đứng ra thầu dự án, nhưng triển khai và quyết toán dự án lại hoàn toàn do các đối tác bên ngoài thực hiện.
57% số vụ hối lộ nhằm chiếm lĩnh thị trường
Hối lộ, đối với các tập đoàn, công ty đa quốc gia, là con đường nhanh nhất và là chiến lược kinh doanh được thực hiện nhiều nhất để chiếm lĩnh thị trường tại những nơi mà họ “nhắm” đến.
Ngoài ra, hối lộ còn được các DN sử dụng để đơn giản hóa các thủ tục hải quan (chiếm tỷ lệ 12%) và giành được những ưu đãi đặc biệt về thuế của chính quyền sở tại (chiếm khoảng 6%).
80% số vụ hối lộ thực hiện thông qua công chức, nhưng 80% số tiền rơi vào tay quan chức
80% số tiền hối lộ rơi vào tay quan chức. Ảnh minh họa: Peninsulatimes
Theo thống kê của hơn 200 vụ tham nhũng, hối lộ lớn trong năm qua, có đến 80% số vụ hối lộ được các DN thực hiện thông qua các công chức chính quyền hoặc công chức làm việc trong các DN Nhà nước.
Thế nhưng, số tiền chi cho những công chức này lại chẳng đáng là bao, bởi 80% số tiền dùng để hối lộ của các DN lại rơi vào tay các quan chức chính quyền hoặc lãnh đạo các DN Nhà nước ở địa phương.
Cấp bộ trưởng trở lên “chiếm” 11% tổng số tiền hối lộ
Có đến 80% số tiền hối lộ của DN rơi vào túi quan chức. Trong số quan chức đó, giới quan chức lãnh đạo từ cấp bộ trưởng trở lên “nắm giữ” ít nhất 11% tổng số tiền mà các DN hối lộ.
Con số này lớn hơn rất nhiều con số do các “nhà phân tích” đưa ra hàng năm, khi cho rằng, số quan chức cấp bộ trưởng trở lên chỉ “xơi” khoảng 5% số tiền hối lộ toàn cầu.
2/3 số vụ tham nhũng rơi vào 4 lĩnh vực
Hơn 200 vụ tham nhũng, hối lộ lớn xảy ra trong năm qua ở nhiều lĩnh vực, nhưng có đến 2/3 số vụ lại chỉ xảy ra ở 4 lĩnh vực chủ chốt, bao gồm: Công nghiệp khai thác (chiếm 19%); xây dựng (chiếm 15%); giao thông vận tải (cũng chiếm 15%); thông tin và tuyền thông (chiếm 10%).
Tổng số tiền hối lộ lên tới 3,1 tỷ USD
DN hối lộ tổng số tiền hơn 3,1 tỷ USD. Ảnh minh họa: Internet
Với hơn 200 vụ tham nhũng, hối lộ nổi đình nổi đám trong năm qua đã đẩy tổng số tiền hối lộ lên mức “khủng” với hơn 3,1 tỷ USD.
Tuy nhiên, đây cũng chỉ là con số thông kê được, là phần nổi của tảng băng chìm. Theo nhiều chuyên gia, số tiền thực tế các DN bỏ ra để hối lộ lớn hơn rất nhiều so với con số được thống kê, bởi hầu hết các DN, khi bị phát hiện có hành vi hối lộ, đều tìm mọi cách “xóa dấu vết” để chạy tội, và nếu không thoát tội thì cũng có thể làm giảm nhẹ mức độ phạm tội của họ. Thế nên, theo các chuyên gia, số tiền thực tế các DN dùng để hối lộ có thể lớn hơn ít nhất là 2-3 lần con số 3,1 tỷ USD.
Tiền hối lộ chiếm 34,5% tổng lợi nhuận của DN
Số tiền mà DN bỏ ra để hối lộ chiếm khoảng 34,5% số lợi nhuận mà họ thu được từ hành vi hối lộ. Con số này tương đương khoảng 10,9% giá trị hợp đồng mà các DN giành được nhờ hối lộ.
Trong số hơn 200 vụ bê bối tham nhũng, hối lộ lớn trong năm qua, thì có đến 41% số vụ, các DN sau khi hối lộ đã làm gia tăng mức lợi nhuận lên 100%, thậm chí là 200%.
Có thể thấy rằng, trong năm 2014, tham nhũng, hối lộ vẫn đang tiếp tục “bủa vây” các lĩnh vực, các ngành nghề, ở các mức độ khác nhau và nhiều cấp bậc khác nhau từ Trung ương tới địa phương, ở nhiều quốc gia trên khắp các châu lục.
Để đấu tranh một cách có hiệu quả đối với tệ nạn tham nhũng, ngoài việc hình sự hóa tội danh tham nhũng, hối lộ, tăng nặng mức hình phạt đối với tội danh này, thì cũng cần phải tăng cường nhiều biện pháp nhằm bảo vệ tuyệt đối cho người tố cáo tham nhũng.
Bên cạnh đó, bản thân các DN cũng phải nhanh chóng thay đổi lại cách quản lý kinh doanh hiệu quả hơn, “tẩy chay” với hành vi hối lộ, đặc biệt là hành vi hối lộ trong hoạt động kinh doanh ở nước ngoài. Và quan trọng nhất, chính giới lãnh đạo các DN phải là tấm gương không tham nhũng, hối lộ, có như vậy mới có thể chỉ đạo được nhân viên dưới quyền thực hiện đúng mục tiêu công khai, minh bạch trong các hoạt động kinh doanh, phát triển thị trường.
Chống tham nhũng, hối lộ phải đi đôi với việc thúc đẩy quá trình thu hồi, tịch thu tài sản bị tham nhũng. Loại bỏ tham nhũng, hối lộ phải gắn liền với cải tổ bộ máy hành chính, công quyền theo hướng thông thoáng, công khai và minh bạch hơn. Nói phải đi đôi với làm, không chỉ hứa suông.
Nhật Minh
