(Thanh tra) - Chủ tịch Quốc hội cho rằng nếu hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh, kiểm soát chặt, minh bạch cao, Luật Thủ đô sẽ là bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết “điểm nghẽn” về ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội và tạo bứt phá kinh tế.
Thảo luận tại tổ về Dự án Luật Thủ đô sửa đổi chiều 8/4, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ lý do vì sao luật vừa ban hành lại sửa đổi.
Sửa Luật Thủ đô là tiền đề để TPHCM xây dựng Luật đô thị đặc biệt
Theo Chủ tịch Quốc hội, trong năm 2025, chúng ta đã ban hành 89 luật, trong số đó có những cơ chế, chính sách vượt trội hơn hẳn so với Luật Thủ đô hiện hành.
“Luật Thủ đô hiện tại đã trở nên lạc hậu, không theo kịp với hệ thống luật pháp mà chúng ta vừa sửa đổi vừa qua trên cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Chủ tịch Quốc hội cho biết, Hà Nội “rất nóng ruột” xin ý kiến và được Quốc hội nhất trí thông qua Nghị quyết số 258 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội.
Nghị quyết này “làm” trong 20 ngày nhưng đã giúp Hà Nội tháo gỡ vướng mắc cho một số công trình, dự án quan trọng.
Sửa đổi Luật Thủ đô lần này, theo Chủ tịch Quốc hội, cũng là tiền đề để TPHCM xây dựng Luật đô thị đặc biệt.
“TPHCM trước đây có Nghị quyết 54 năm 2017, sau này Quốc hội ban hành thêm các Nghị quyết 98 năm 2023 và Nghị quyết 260 năm 2025, nhưng TP vẫn thấy chưa đủ "đô" để phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Ông cho biết, Tổng Bí thư đã cho ý kiến để TPHCM tiến hành các thủ tục cần thiết, phối hợp với các bộ, ngành, Chính phủ và các Ủy ban của Quốc hội xây dựng Luật đô thị đặc biệt.
Trở lại dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, Chủ tịch Quốc hội cho rằng phải phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội theo nguyên tắc: Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm.
Ông đề cập 7 điểm nổi bật.
Một là, mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật. Hai là, bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý. Ba là, thành lập đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt. Bốn là, tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND TP. Năm là, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính. Sáu là, cụ thể hóa ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm. Bảy là, tăng trách nhiệm giải trình và công khai.
Nhắc lại quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm khi làm việc với Hà Nội, đó là: Hà Nội phải có tầm nhìn quy hoạch 100 năm và xa hơn nữa, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, bất cứ đất nước nào, TP lớn nào muốn phát triển cũng phải dựa trên quy hoạch bài bản, và quy hoạch đó phải được công bố công khai.
“Sang các nước bạn là thấy ngay sa bàn quy hoạch chỗ nào làm công nghiệp, thương mại, dịch vụ, văn hóa. Vừa qua, quy hoạch của chúng ta chưa thực sự bài bản. Vì vậy, vấn đề cốt lõi hiện nay là quy hoạch phải đi đôi với triển khai xây dựng, đi đôi với công tác bồi thường, tái định cư để xây dựng các công trình kinh tế - xã hội”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Bộ, ngành không “ôm” việc nữa, phải giao thẳng cho Hà Nội
Tiếp tục nhắc lại tinh thần phải phân quyền triệt để, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, các bộ, ngành không “ôm” việc nữa mà cần giao cho Hà Nội.
Song song là cần bảo vệ cán bộ và khuyến khích sáng tạo; công cụ quản lý đô thị phải mạnh mẽ.
“Cần hướng tới mô hình phát triển bền vững, nhấn mạnh kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, liên kết vùng sông Hồng, bảo tồn văn hóa, định hướng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại”, theo lời Chủ tịch Quốc hội.
Nhấn mạnh dự án luật hết sức quan trọng, Chủ tịch Quốc hội nhìn nhận, “nếu được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh, kiểm soát chặt, minh bạch cao, đạo luật này sẽ là bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết 4 điểm nghẽn lớn về ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội và tạo bứt phá về kinh tế”.
Phân tích về cơ sở thực tiễn, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (đoàn TPHCM) cho rằng dù là đã có nhiều thể chế pháp luật dành cho Thủ đô, nhưng qua quản lý, triển khai vẫn còn nhiều điểm nghẽn.
Nêu ví dụ về tình trạng ô nhiễm môi trường, trong đó có ô nhiễm không khí luôn nằm ở “top” cao, theo ông Ngân, cần phải có cơ chế thật quyết liệt để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết những điểm nghẽn về vấn đề ô nhiễm môi trường, về giao thông, ngập nước, vấn đề an toàn đô thị, phòng cháy chữa cháy…
“Tất cả những cái đó đòi hỏi một thể chế phải trọn vẹn, phân cấp, phân quyền đầy đủ để giải quyết. Đấy là nhu cầu thực tiễn, cho thấy rất cần thiết phải có Luật Thủ đô sửa đổi", đại biểu Trần Hoàng Ngân nêu quan điểm.
