Chiều 8/4, Quốc hội nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra Dự án Luật Thủ đô sửa đổi ở hội trường, sau đó thảo luận tại tổ dự án luật này.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Dự thảo Luật Thủ đô tập trung phân quyền cho Hà Nội quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thay mặt Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Thủ đô sửa đổi. Ảnh: P.Thắng

Dự thảo luật sửa đổi cũng phân cấp tối đa, toàn diện cho chính quyền thành phố được quy định, quyết định những nội dung thuộc thẩm quyền trong tất cả lĩnh vực nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền TP Hà Nội, như tổ chức, bộ máy; thu - chi ngân sách, đặc biệt là các quy định tạo điều kiện thu hút nguồn lực cho thủ đô phát triển.

Theo thống kê, có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó 50 thẩm quyền kế thừa và 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành.

Trong 85 thẩm quyền mới, HĐND thực hiện 48 thẩm quyền; UBND thực hiện 34 thẩm quyền; Chủ tịch UBND thực hiện 3 thẩm quyền.

Chính phủ cũng nêu một số nội dung đã thực hiện phân quyền mạnh mẽ như cho phép Hà Nội tự chủ trong quản lý tổ chức bộ máy và biên chế; HĐND TP được trao quyền quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của TP; cho phép người trực tiếp sử dụng công chức thực hiện việc tuyển dụng, bổ nhiệm và đánh giá.

Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật cũng được đề xuất mở rộng theo hướng TP được ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định biện pháp đặc thù để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng, bộ, cơ quan ngang bộ.

Về phân quyền trong thí điểm chính sách, dự thảo luật đã phân quyền cho TP Hà Nội chủ động xây dựng và phê duyệt các Đề án thí điểm cơ chế, chính sách chưa có trong luật hoặc khác với luật hiện hành để xử lý các "điểm nghẽn" về thể chế.

Theo dự thảo, TP được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng tại TP Hà Nội.

HĐND TP được quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính trên địa bàn TP cao hơn nhưng không quá 2 lần mức tiền phạt chung và thẩm quyền phạt tiền tương ứng do Chính phủ quy định đối với hành vi vi phạm hành chính tương ứng trong các lĩnh vực văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ…

Đặc biệt, dự thảo quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới, nhằm tạo động lực tăng trưởng mới, phát triển các mô hình kinh tế mới, nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: P.Thắng

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ mục tiêu, phạm vi, điều kiện và cơ chế thực hiện các chính sách phát triển đô thị, nhất là các nội dung về quy hoạch không gian, hạ tầng giao thông, logistics, môi trường…

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị làm rõ điều kiện, giới hạn và cơ chế kiểm soát đối với các chính sách tài chính, đầu tư, tài nguyên.

Việc này, theo cơ quan thẩm tra, nhằm bảo đảm tính linh hoạt nhưng không trùng lặp và hạn chế rủi ro; đánh giá kỹ tác động đối với ngân sách để bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị hoàn thiện chính sách đất đai theo hướng minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên liên quan và nâng cao yêu cầu về trách nhiệm giải trình.