Sáng 19/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất.

Phải xóa rào cản giữa chi thường xuyên và chi đầu tư

Làm rõ lý do hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh trước hết là để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: quochoi.vn

Theo ông Tuấn, để đạt mục tiêu tăng trưởng, tỷ lệ vốn đầu tư phải được nâng từ khoảng 31 - 32% GDP hiện nay lên khoảng 40% GDP hằng năm.

Quan trọng hơn, hiệu quả sử dụng vốn, thể hiện qua chỉ số ICOR, phải được cải thiện từ khoảng 6,4 trong giai đoạn 2021 - 2025 xuống còn khoảng 4,5 - 4,8.

“Nếu không nâng được hiệu quả quản lý, sử dụng vốn thì chúng ta không có cách nào để huy động được nguồn lực cho phát triển. Nguồn lực đã thiếu, đã yếu rồi mà lại sử dụng không hiệu quả thì không đạt mục tiêu. Chính vì thế, từng đồng đầu tư công, từng đồng chi tiêu của ngân sách đều phải tính đến hiệu quả”, Bộ trưởng nói.

Nghị quyết số 18 của Trung ương đặt ra yêu cầu phải đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của từng dự án, áp dụng với cả chi đầu tư và chi thường xuyên.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, giai đoạn 2026 - 2030, nguồn lực đầu tư công cần huy động khoảng 8,42 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương khoảng 3,8 triệu tỷ đồng và ngân sách địa phương khoảng 4,42 triệu tỷ đồng.

Đầu tư công chiếm khoảng 20 - 22% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Do đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính lưu ý, phải đặt vấn đề tăng hiệu quả.

Tại tổ TPHCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư công mới sửa nhưng do yêu cầu tăng trưởng hai con số và yêu cầu của tổ chức chính quyền địa phương hai cấp nên cần phải tiếp tục sửa đổi.

Sửa đổi luật lần này, theo Chủ tịch Quốc hội, phải khắc phục tình trạng lồng ghép cứng nhắc. Bởi, thực tế cho thấy, mô hình ngân sách lồng ghép đang khiến quy trình phê duyệt kéo dài, nhiều tầng nấc, làm giảm tính chủ động của chính quyền địa phương.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: quochoi.vn

Cùng với đó, phải xóa rào cản giữa chi thường xuyên và chi đầu tư. “Phải khắc phục tình trạng không thể dùng chi thường xuyên để sửa chữa, nâng cấp nhỏ tài sản công hoặc chuẩn bị dự án đầu tư”, theo lời Chủ tịch Quốc hội.

Yêu cầu nữa khi sửa luật lần này là bảo đảm sự tương thích với việc hợp nhất các chương trình mục tiêu quốc gia.

Theo Chủ tịch Quốc hội, cần có khung pháp lý ngân sách cho phép giao vốn trọn gói theo mục tiêu đầu ra thay vì giao chi tiết theo danh mục đầu vào.  “Quốc hội không quản lý danh mục, không quản lý dự án mà Chính phủ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Quốc hội”, ông nêu rõ.

Trung ương chỉ kiểm soát trần ngân sách và chỉ tiêu kết quả

Chủ tịch Quốc hội cũng nêu rõ các nhóm định hướng chính sách trọng tâm trong sửa đổi lần này.

Trong đó, theo Chủ tịch Quốc hội, cùng với đổi mới phân cấp ngân sách, tăng quyền chủ động cho địa phương, cần “linh hoạt hóa” ranh giới giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Tức là, có thể cho phép sử dụng kinh phí thường xuyên cho các nhiệm vụ mang tính chất đầu tư quy mô nhỏ như cải tạo, nâng cấp, mở rộng, sửa chữa tài sản công hiện có, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc, lập, thẩm định quy hoạch và chuyển đầu tư dự án.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ quan điểm cần chuyển đổi sang quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra; chuyển từ phân bổ theo chứng từ đầu vào sang giao vốn theo KPI, kết quả đầu ra.

Theo đó, Trung ương chỉ kiểm soát trần ngân sách và chỉ tiêu kết quả; thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách là bộ, ngành, UBND các địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả chi tiêu trong phạm vi nguồn lực được giao.

“Xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất lần này là phải có những đổi mới, bứt phá để đất nước phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng. Ảnh: Như Ý

Phát biểu tại tổ Hải Phòng, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc hợp nhất hai luật nhằm thể chế hóa một số tư tưởng chỉ đạo trong các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và xử lý những vướng mắc khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Thủ tướng, khi thi hành Luật Ngân sách và Luật Đầu tư công phát sinh những vướng mắc bất cập, hạn chế và giao thoa.

Song thực tế, tất cả đều sử dụng ngân sách nhà nước. Vì vậy, Thủ tướng cho rằng, không cần thiết phải có hai luật, cần phải hợp nhất lại.

“Tất cả đều sử dụng ngân sách Nhà nước nên không cần thiết phải có hai luật, cần phải hợp nhất lại. Những vấn đề liên quan chi ngân sách đầu tư công thực hiện theo quy định về đầu tư công, những vấn đề chi thường xuyên quy định trong chi thường xuyên”, Thủ tướng khẳng định việc hợp nhất hai luật là phù hợp và cần thiết.

Tinh thần chung được Thủ tướng nêu rõ là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Trong đó, theo người đứng đầu Chính phủ, tất cả các khoản chi của ngân sách nhà nước kể cả chi đầu tư công, chi thường xuyên phải được đánh giá hiệu quả tổng thể dựa trên kết quả đầu ra thực chất, thay vì chỉ đánh giá thuần túy về hiệu quả kinh tế đơn thuần, do nhiều dự án còn gắn với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, dân tộc, tôn giáo.