(Thanh tra) - Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho rằng cần giải bài toán tiếp cận vốn, bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp, nhưng chỉ khoảng 10-20% tiếp cận được nguồn vốn tín dụng chính thức.
Chiều 17/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Góp ý, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc khẳng định sửa đổi toàn diện luật ở thời điểm này là “hoàn toàn đúng đắn”.
Nhắc lại các mục tiêu phát triển quan trọng đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Nguyễn Duy Ngọc nói, chúng ta phấn đấu đến năm 2030, cả nước có 2 triệu doanh nghiệp; đến năm 2045 đạt 3 triệu doanh nghiệp.
Tuy nhiên, cả nước hiện mới có hơn 1 triệu doanh nghiệp. Thêm nữa, nhìn vào bức tranh thực tế, theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, có những số liệu rất đáng suy ngẫm.
Dẫn chứng là trong 9 tháng qua, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới 172.000, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới là 149.000.
Từ đó, ông Nguyễn Duy Ngọc đề nghị rà soát dự thảo luật với hệ thống luật chuyên ngành khác để bảo đảm tính đồng bộ.
Đặc biệt, theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, luật cần quy định rõ nguyên tắc, quỹ phát triển khoa học, công nghệ phải được bảo đảm để hỗ trợ phát triển, không phải dùng để chi trả lương hay các chi phí quản lý thường xuyên.
Ông cũng đề nghị giải bài toán tiếp cận vốn, bởi doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp, nhưng tỷ lệ tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức mới chỉ đạt khoảng 10 - 20%.
“Đây là hạn chế rất lớn đòi hỏi phải có giải pháp tháo gỡ thực chất”, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương lưu ý.
Cùng với đó, theo ông Nguyễn Duy Ngọc, cần đẩy mạnh kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu liên thông giữa cơ quan quản lý doanh nghiệp, cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.
Việc minh bạch hóa thông tin bằng dữ liệu sẽ giúp ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách ưu đãi và lập “doanh nghiệp ma” để mua bán hóa đơn, chiếm đoạt tiền thuế giá trị gia tăng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhìn nhận.
Quan tâm chính sách tiếp cận vốn, đại biểu Quốc hội Nguyễn Khánh Vũ (đoàn tỉnh Quảng Trị) nhắc lại báo cáo thẩm tra đã chỉ rõ khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay là tiếp cận vốn vay, mà nguyên nhân chủ yếu là thiếu tài sản bảo đảm.
Theo ông Khánh, để xử lý điểm nghẽn này, luật hiện hành có ba công cụ trực tiếp, gồm: bảo lãnh tín dụng qua Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa; cho vay, tài trợ qua Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; cấp bù lãi suất cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị.
“Dự thảo không còn quy định cụ thể cả ba công cụ nêu trên”, ông Vũ nói. Thay vào đó, dự thảo quy định mang tính định hướng như “Nhà nước có chính sách”, “Nhà nước khuyến khích”.
Cụm từ “bảo lãnh”, theo đại biểu đoàn Quảng Trị, chỉ xuất hiện một lần trong điều khoản về việc rà soát, sáp nhập hoặc giải thể quỹ bảo lãnh tín dụng. Hỗ trợ lãi suất cũng chỉ áp dụng cho dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn, dự án áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị.
Nhận định “hoạt động của các quỹ thời gian qua đúng là còn hạn chế”, nhưng đại biểu Vũ cho rằng hướng xử lý phải là hoàn thiện cơ chế, chứ không phải bỏ công cụ chia sẻ rủi ro tín dụng.
Vì vậy, ông đề nghị luật quy định nguyên tắc của cơ chế chia sẻ rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các hợp đồng bảo lãnh, hợp đồng cho vay đang thực hiện.
Vốn cũng là vấn đề đầu tiên được đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đề cập. Bởi, theo ông, “các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đang rất thiếu vốn”.
Một thực tế khác, ông Thân cho hay, khoảng chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất huy động tiền gửi vẫn đặt ra bài toán mâu thuẫn cho ngành ngân hàng. Nếu cho vay lãi suất quá cao thì doanh nghiệp “không thể chịu được”, nhưng nếu nhận tiền gửi với lãi suất quá thấp lại không thu hút được nguồn vốn nhàn rỗi trong dân.
Nêu giải pháp, đại biểu Thân đề xuất tận dụng nguồn lực tiền gửi và ngoại tệ trong dân kết hợp ứng dụng công nghệ số. Theo ông, cần triển khai ngay các giải pháp công nghệ số trong huy động và quản lý nguồn vốn nhằm tối ưu hóa và giải quyết rất nhiều bài toán chi phí.
“Các nước trên thế giới đã áp dụng thành công, chúng ta nên học hỏi và triển khai ngay chứ không nên dừng lại ở việc thử nghiệm”, ông Thân nói.
Bên cạnh đó, ông Thân đề nghị phát triển ngân hàng số vì với chi phí vận hành rất thấp, ngân hàng số vừa thu hút vốn nhanh, vừa cung ứng vốn kịp thời.
“Tôi tha thiết đề nghị Quốc hội và Chính phủ cho phép thí điểm ngân hàng số, đừng lo ngại rủi ro vượt tầm kiểm soát vì rủi ro thực tế sẽ thấp khi thu hút được lượng lớn thành viên tham gia”, ông Thân nêu.
Vấn đề khác được đại biểu Thân đề cập là mức doanh thu không chịu thuế của hộ kinh doanh. Ông kiến nghị nâng lên 2 tỷ đồng/năm thay vì 1 tỷ đồng. Lý do là nếu đặt ngưỡng 1 tỷ đồng, chi phí tuân thủ và các chi phí khác còn lớn hơn cả tổng số tiền thuế thu được.
“Nếu miễn thuế cho hộ kinh doanh có doanh thu từ 2 tỷ đồng trở xuống, toàn bộ nguồn lực đó sẽ được người dân tái đầu tư cho sản xuất, nâng cao đời sống, đảm bảo an sinh xã hội; đồng thời Nhà nước tiết kiệm được chi phí quản lý hành chính”, theo đại biểu Thân.
Ngoài ra, ông Thân góp ý dự thảo cần có chương riêng quy định trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước trong việc thi hành luật.
“Doanh nghiệp vi phạm phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nhưng cơ quan thi hành công vụ nếu chậm trễ, nhũng nhiễu hoặc thực thi sai cũng phải chịu trách nhiệm”, ông Thân nói.
Nếu không quy định rõ trách nhiệm công vụ, theo ông Thân, cơ chế “xin - cho” vẫn sẽ tồn tại. “Thực tế khi đến làm việc tại các cơ quan quản lý từ cấp tỉnh đến cấp bộ, chúng tôi thấy phong cách “xin - cho” dù có giảm nhưng vẫn còn khá phổ biến”, ông Thân cho hay.
