Sáng 28/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ngân sách không chỉ để “chi hỗ trợ” doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo luật gồm 5 chương và 35 điều, trong đó định hướng quan trọng nhất là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp.

“Trọng tâm thước đo của chính sách hỗ trợ phát triển được chuyển hướng từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang sự phát triển, hấp thụ của doanh nghiệp sau khi được hỗ trợ”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: quochoi.vn

Dự thảo luật cũng quy định quản lý chính sách chuyển từ quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình; đẩy mạnh số hóa phương thức, quy trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trên cơ sở khai thác, kết nối, chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp.

Ngân sách Nhà nước không chỉ để “chi hỗ trợ” mà sẽ đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp, theo Bộ trưởng Tài chính.

Về các chính sách hỗ trợ cụ thể, dự thảo luật thiết kế 2 nhóm chính sách hỗ trợ phát triển.

Nhóm chính sách hỗ trợ chung tập trung vào các giải pháp để hỗ trợ khơi thông các điểm nghẽn đang cản trở hoạt động và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là về tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.

Còn với chính sách hỗ trợ trọng tâm cho một số nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa ưu tiên phát triển, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, nhóm được lựa chọn ưu tiên hỗ trợ là các doanh nghiệp có khả năng tạo ra sự chuyển đổi rõ nét; có năng suất cao hơn, liên kết tốt hơn.

Theo ông, đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp có điều kiện, động lực đổi mới, trưởng thành và phát triển lên các quy mô lớn hơn.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: quochoi.vn

Tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, cơ quan thẩm tra cho rằng nội dung dự thảo luật vẫn tập trung nhiều vào các biện pháp hỗ trợ.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị xây dựng các cơ chế, chính sách tạo động lực để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển cả về quy mô và chất lượng, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh cốt lõi, khả năng quản trị, đổi mới sáng tạo; khắc phục tình trạng hỗ trợ dàn trải, phân tán.

Cơ quan thẩm tra góp ý Chính phủ cần tiếp tục rà soát các quy định bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, xác định rõ tiêu chí, điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ, không phát sinh thêm thủ tục hành chính, tránh cơ chế xét duyệt “xin - cho”.

Bên cạnh đó, theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cần rà soát, cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ, cá nhân kinh doanh được hưởng mức thuế suất ưu đãi nhất theo quy định pháp luật về thuế.

Đổi mới phương thức hỗ trợ doanh nghiệp, tránh “cào bằng”

Góp ý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu đổi mới phương thức hỗ trợ doanh nghiệp, tránh tình trạng “hỗ trợ cào bằng”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: quochoi.vn

Lưu ý vấn đề hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp, Chủ tịch Quốc hội cho rằng với doanh nghiệp "vấn đề đầu tiên là tiền đâu".

“Rào cản lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay chính là tiếp cận vốn. Nếu cho vay dựa trên dữ liệu được thiết kế tốt và bảo lãnh tín dụng hiệu quả sẽ đảm bảo tăng trưởng lớn”, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ ra thách thức khi các ngân hàng thương mại e ngại rủi ro “tài sản vô hình”. Vì vậy, cần quy định rõ ràng về tài sản số, tránh quy định “nằm trên giấy”.

Từ góc độ của doanh nghiệp, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn góp ý nên hướng vào những nhóm chính sách có thể tự thực hiện được ngay sau khi ban hành luật.

Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn. Ảnh: quochoi.vn

Đặc biệt, ông Đậu Anh Tuấn đề xuất cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được nộp thuế theo doanh thu.

Theo ông, doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng phải mở sổ sách kế toán, có đến 4 loại sổ sách và nộp thuế trên doanh thu trừ chi phí. Nhưng doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh việc tính toán chi phí rất phức tạp.

“Một hàng phở làm sao chứng minh được những con gà mua ở đâu mà có hóa đơn, chứng từ?”, ông Tuấn dẫn chứng và nhận định, nếu cho nộp thuế trên doanh thu sẽ tác động đến 5-6 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, hiệu ứng xã hội sẽ rất lớn.

Đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế và giảm chi phí tuân thủ

Giải trình thêm vấn đề về tiếp cận vốn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết số lượng doanh nghiệp nhỏ đang chiếm khoảng 98,4% tổng số lượng doanh nghiệp của cả nước, nhưng tỷ lệ tiếp cận dư nợ tín dụng chỉ khoảng 19-20%, đây là mức rất nhỏ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: quochoi.vn

“Điều này cũng dễ hiểu, vì doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập, quy mô nhỏ, uy tín chưa cao, tài sản thế chấp lại càng không có hoặc có rất ít, nên việc tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng rất khó khăn”, ông Tuấn phân tích và nhấn mạnh bắt buộc phải tháo gỡ điểm nghẽn này.

Liên quan chính sách về thuế, Bộ trưởng Tài chính khẳng định Thủ tướng đang chỉ đạo rất quyết liệt việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính nhằm bảo đảm rút ngắn tối đa thời gian tuân thủ thủ tục và giảm thiểu chi phí cho doanh nghiệp.

Với những doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ được nộp thuế theo phương pháp đơn giản, tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu.

“Quan trọng nhất với doanh nghiệp vẫn là đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế và giảm chi phí tuân thủ, còn về mức nộp thuế thì cơ bản hiện nay đã đáp ứng phù hợp”, ông Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.