Lễ phát động Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng, giai đoạn 2026 - 2030”, tại địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: Congan.lamdong.gov.vn

Những “bóng ma” ẩn mình trên không gian mạng

Với sự phát triển vũ bão của công nghệ, không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời, nơi trẻ em có thể học tập, giao tiếp và tiếp cận kho thông tin khổng lồ chỉ qua vài thao tác đơn giản.

Tuy nhiên, đằng sau sự tiện ích ấy là một môi trường ẩn danh, lan truyền nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng cơ hội chính trị gieo rắc thông tin sai lệch, bóp méo sự thật.

Chúng khéo léo ngụy trang các luận điểm lắt léo dưới vỏ bọc học thuật, khách quan để gieo rắc sự hoài nghi, nhằm làm suy giảm niềm tin của người dân vào Đảng, Nhà nước.

Do nhận thức chưa hoàn thiện và thiếu kỹ năng kiểm chứng, trẻ em dễ dàng trở thành đích ngắm của những nội dung độc hại ẩn chứa trong các video ngắn, trò chơi trực tuyến hay trào lưu trên mạng xã hội.

Sự nguy hiểm càng nhân lên khi các thế lực thù địch triệt để lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ deepfake để cắt ghép hình ảnh, giả mạo giọng nói.

Những vụ việc đau lòng trong xã hội như trẻ em đuối nước hay bạo lực học đường nhanh chóng bị chúng thổi phồng, nhào nặn thành các luận điệu xuyên tạc trắng trợn như “trẻ em Việt Nam bị bỏ mặc” hay “một đất nước mà trẻ em phải đối mặt với hiểm nguy”. Mục đích sâu xa không chỉ là gây hoang mang dư luận mà còn nhằm phủ nhận những nỗ lực bảo vệ, chăm sóc trẻ em của toàn xã hội.

Đáng chú ý, thủ đoạn chống phá ngày càng tinh vi khi mưu đồ chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc được nhắm trực tiếp vào trẻ em đồng bào dân tộc thiểu số.

Các đối tượng lập ra hàng loạt hội nhóm kín, kênh YouTube, TikTok sử dụng chính ngôn ngữ, trang phục và phong tục của đồng bào để lồng ghép tư tưởng ly khai, cực đoan. Chúng tung ra các luận điệu mị dân, sai trái như “trẻ em người Kinh được đi học, trẻ em người dân tộc phải đi làm” nhằm kích động sự tự ti, mặc cảm của các em.

Cùng với đó, những vấn đề phức tạp như giải phóng mặt bằng, di dân cũng bị lợi dụng để gieo rắc tâm lý tiêu cực, khiến trẻ em dễ rơi vào trạng thái hoài nghi xã hội, thậm chí bị lôi kéo tham gia các hành vi vi phạm pháp luật.

Trong khi đó, tốc độ phát triển của công nghệ đang bỏ xa khả năng chuẩn bị năng lực số của gia đình và nhà trường. Chính những khoảng trống về kỹ năng nhận diện tin giả, bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ em đã bị các thế lực thù địch khai thác triệt để như một bước đi chiến lược trong âm mưu “diễn biến hòa bình”, đe dọa trực tiếp đến sự ổn định xã hội.

Hiện thực hóa phương châm “gần dân”, lực lượng Công an cơ sở đẩy mạnh tuyên truyền trực quan nhằm kiến tạo “khiên số” bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Ảnh: Công an xã Yên Từ, Ninh Bình

Kiến tạo sức “đề kháng số” từ cơ sở

Trước những cạm bẫy bủa vây trên không gian mạng, yêu cầu cấp thiết không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn thông tin xấu độc mà phải chủ động xây dựng năng lực tự bảo vệ cho trẻ em.

Thời gian qua, Việt Nam đã tạo lập một hành lang pháp lý vững chắc thông qua việc ban hành Luật An ninh mạng năm 2018, Luật Dữ liệu năm 2024 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025.

Bên cạnh đó, việc ký kết các công ước quốc tế và đăng cai Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) đã khẳng định cam kết mạnh mẽ của quốc gia trong việc bảo vệ quyền trẻ em trên môi trường số.

Tuy nhiên, hệ thống pháp luật chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi được chuyển hóa thành những hành động cụ thể, bám sát đời sống Nhân dân. Việc bảo vệ trẻ em đòi hỏi các em phải được hình thành năng lực số an toàn: Biết bảo vệ thông tin, biết từ chối sự dụ dỗ, biết kiểm chứng nguồn tin và ứng xử văn minh. Đây chính là giá trị cốt lõi của phương châm “Gần dân nhất” mà lực lượng Công an đang giữ vai trò nòng cốt triển khai.

Với phương châm đó, thay vì những phương pháp tuyên truyền khô cứng, lực lượng Công an cơ sở đã xuất hiện trên không gian mạng một cách gần gũi thông qua các video ngắn, infographic và tình huống cảnh báo sinh động. Cách tiếp cận mềm mại này giúp thông tin chính thống lan tỏa tự nhiên, thấm sâu vào nhận thức của thanh thiếu niên, từ đó “làm sạch” môi trường mạng.

Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền trên không gian mạng, các hoạt động giáo dục kỹ năng số cho học sinh cũng là minh chứng cụ thể cho tinh thần “Gần dân nhất”.

Cuộc thi “Học sinh với An ninh mạng 2026”, được Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo bảo trợ, do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì, phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an; Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các đơn vị đồng hành tổ chức, là một ví dụ tiêu biểu.

Chỉ trong vòng sơ khảo, chương trình đã thu hút hơn 1 triệu học sinh từ 6.840 trường trung học cơ sở tại 34 tỉnh, thành phố tham gia. Đây không chỉ là một hoạt động giáo dục đơn thuần mà là bước đột phá nhằm biến mỗi học sinh thành một “đại sứ an toàn số”, có đủ bản lĩnh để bảo vệ bản thân và lan tỏa điều tích cực đến cộng đồng.

Thành tựu trong việc bảo vệ và chăm sóc trẻ em của Việt Nam hơn ba thập kỷ qua đang được tiếp nối vững chắc trong kỷ nguyên số. Khi trẻ em được trang bị đầy đủ tri thức và kỹ năng từ cơ sở, phương châm “Gần dân nhất” thực sự trở thành một “tấm khiên số” kiên cố. Tấm khiên ấy không chỉ dập tắt mọi âm mưu thâm độc của các thế lực phản động mà còn góp phần xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh, nhân văn và bền vững.