Quang cảnh hội nghị công bố quyết định thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp do Thanh tra tỉnh Lào Cai tổ chức chiều 15/5/2026. Ảnh: Bùi Bình

Qua rà soát, toàn tỉnh Lào Cai hiện quản lý hơn 4.000 cơ sở nhà, đất thuộc khu vực công. Trong đó, hơn 500 cơ sở thuộc diện dôi dư, cần tiếp tục rà soát, sắp xếp hoặc đưa vào khai thác, sử dụng theo quy định.

Khối lượng tài sản cần xử lý sau sắp xếp được đánh giá là khá lớn, đặt ra áp lực đối với công tác quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài sản công trong giai đoạn hiện nay.

Siết thanh tra cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp

Để triển khai kế hoạch của Thanh tra Chính phủ, ngày 11/5/2026, Thanh tra tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch số 47 về thanh tra chuyên đề quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy trên địa bàn tỉnh.

Theo kế hoạch, Thanh tra tỉnh thành lập các đoàn thanh tra trực tiếp đối với cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc thẩm quyền quản lý của 7 sở, 2 đơn vị và 18 xã, phường.

Cụ thể, 7 sở gồm: Tài chính; Xây dựng; Nông nghiệp và Môi trường; Y tế; Giáo dục và Đào tạo; Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Nội vụ.

2 đơn vị gồm: Trường Cao đẳng Nghề Yên Bái và Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lào Cai.

18 xã, phường gồm: Yên Bái, Trấn Yên, Văn Chấn, Nghĩa Lộ, Mù Cang Chải, Hạnh Phúc, Mậu A, Lục Yên, Yên Bình, Lào Cai, Sa Pa, Bảo Thắng, Bát Xát, Mường Khương, Si Ma Cai, Bắc Hà, Bảo Yên, Văn Bàn.

Ngày 15/5/2026, Thanh tra tỉnh tổ chức công bố quyết định thanh tra chuyên đề đối với Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh cùng UBND 7 xã, phường và các đơn vị liên quan.

Tiếp đó, ngày 19/5/2026, Thanh tra tỉnh tiếp tục công bố quyết định thanh tra chuyên đề tại Sở Nông nghiệp và Môi trường; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; UBND phường Lào Cai và các xã Bảo Thắng, Bảo Yên, Văn Bàn.

Đến nay, Thanh tra tỉnh Lào Cai đã công bố 4 quyết định thanh tra chuyên đề và đang triển khai thanh tra trực tiếp theo kế hoạch.

Công chức Phòng Nghiệp vụ 2, Thanh tra tỉnh Lào Cai xử lý tài liệu, tổng hợp dữ liệu phục vụ cuộc thanh tra chuyên đề về cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh. Ảnh: Bùi Bình

Đáng chú ý, tại Văn bản số 1540 ngày 26/5/2026, Thanh tra Chính phủ yêu cầu thực hiện thanh tra trực tiếp 100% số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên phạm vi cả nước.

Theo Thanh tra Chính phủ, qua tổng hợp tiến độ đến ngày 25/5/2026, số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư được thanh tra trực tiếp tại nhiều nơi chưa bảo đảm tính đại diện để đánh giá toàn diện theo yêu cầu kế hoạch thanh tra chuyên đề.

Yêu cầu này cho thấy việc thanh tra không chỉ dừng ở kiểm kê hiện trạng mà đang hướng tới đánh giá thực chất hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công sau sắp xếp.

Theo kế hoạch, các đoàn thanh tra tại Lào Cai thực hiện ba nhóm nội dung chính gồm: kiểm tra hồ sơ pháp lý; đối chiếu hiện trạng sử dụng; kiểm tra thực địa từng cơ sở nhà, đất.

Đây được xem là khâu khó nhất của cuộc thanh tra khi nhiều cơ sở đang bỏ trống, sử dụng chưa hết công năng hoặc không còn phù hợp sau sắp xếp. Một số hồ sơ bàn giao cũng chưa đầy đủ, thiếu thống nhất giữa các giai đoạn quản lý.

Đáng chú ý, thời gian thực hiện mỗi cuộc thanh tra theo kế hoạch là tối đa 25 ngày làm việc. Tuy nhiên, thời gian triển khai thực tế chỉ khoảng 15–20 ngày làm việc hiệu quả do khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, nhiều cơ sở nằm phân tán và điều kiện đi lại khó khăn.

Không chỉ ghi nhận hiện trạng, các đoàn thanh tra còn bước đầu xác định mức độ lãng phí thông qua thời gian bỏ trống, chi phí duy tu, mức độ xuống cấp và khả năng khai thác lại đối với từng cơ sở nhà, đất.

Trước đó, năm 2025, Thanh tra tỉnh Lào Cai đã thực hiện thanh tra chuyên đề về phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng nhà, đất công tại 27 cơ quan, đơn vị, địa phương. Qua thanh tra, nhiều tồn tại đã được chỉ ra, trong đó có tình trạng chậm đưa tài sản vào khai thác hoặc sử dụng chưa hiệu quả sau sắp xếp.

Hội trường thuộc khuôn viên trụ sở UBND xã Việt Hồng cũ nay là nhà văn hóa thôn Bản Bến. Ảnh: Bùi Bình

Từ Việt Hồng nhìn ra áp lực xử lý tài sản dôi dư

Trong quá trình triển khai thanh tra chuyên đề lần này, thực tế tại cơ sở cho thấy áp lực xử lý tài sản dôi dư không chỉ nằm ở số lượng, mà còn ở bài toán tái sử dụng sau sắp xếp.

Tại xã Việt Hồng, địa bàn hình thành sau sáp nhập 3 xã Việt Hồng, Vân Hội và Việt Cường, hiện quản lý 19 cơ sở nhà, đất. Trong đó, phần lớn đã được đưa vào sử dụng, còn 1 cơ sở thuộc diện dôi dư.

Đó là trụ sở UBND xã Việt Hồng cũ, diện tích hơn 1.115 m². Hiện khu hội trường trong cùng khuôn viên đã được chuyển thành nhà văn hóa thôn Bản Bến, còn khu nhà trụ sở chính hiện đang chờ phương án xử lý.

Ông Nguyễn Tiến Chiến (trái), Chủ tịch UBND xã Việt Hồng trao đổi với phóng viên về phương án xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp. Ảnh: Bùi Bình

Trao đổi về hướng xử lý, ông Nguyễn Tiến Chiến, Chủ tịch UBND xã Việt Hồng cho biết địa phương đang rà soát hiện trạng và đề xuất phương án khai thác phù hợp đối với cơ sở này.

Theo đó, xã kiến nghị cơ quan chuyên môn hướng dẫn thủ tục để chuyển giao khu trụ sở cũ cho Điện lực Trấn Yên thuê theo quy định, nhằm đưa tài sản vào sử dụng thay vì để trống kéo dài.

Từ thực tế tại Việt Hồng có thể thấy, bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là xử lý bao nhiêu cơ sở nhà, đất dôi dư, mà là làm thế nào để khối tài sản công sau sắp xếp được khai thác hiệu quả, tránh lãng phí và tiếp tục tạo nguồn lực cho phát triển.