Ảnh minh hoạ. Nguồn Internet

BHXH bắt buộc còn “bỏ sót” một số nhóm đối tượng

Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu cho hay, làn sóng Covid-19 lần thứ 4 diễn biến đặc biệt phức tạp, đã ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống kinh tế xã hội, trong đó có việc thực hiện chính sách BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT).

Vượt qua những khó khăn, toàn Ngành BHXH Việt Nam đã nỗ lực, chủ động, linh hoạt các giải pháp nên công tác phát triển người tham gia BHXH, BHYT… vẫn có chuyển biến tích cực.

Tính đến hết tháng 7/2021, số người tham gia BHXH, BH thất nghiệp tuy chưa “bù” lại đủ số đã giảm trong những tháng đầu năm do tác động của dịch Covid-19, nhưng đều có số tăng so với cùng kỳ năm 2020.

Theo đó, tổng số người tham gia BHXH trên toàn quốc là trên 16,17 triệu người (đạt 32,49% LLLĐ), đạt 91,3% kế hoạch ngành BHXH Việt Nam đặt ra, tăng trên 1,1 triệu người so với cùng kỳ năm 2020 (nhưng vẫn giảm 38.941 người so với hết năm 2020).

Riêng số tham gia BHXH bắt buộc là khoảng 15,2 triệu người, giảm hơn 25.000 người so với cuối năm 2020.

Tổng số thu của toàn Ngành là 224.529 tỷ đồng, đạt 56,18% kế hoạch; tổng số nợ là 21.358 tỷ đồng, chiếm 5,34% so với số phải thu...

Theo ông Trần Đình Liệu, dù đã đạt được những đột phá bước đầu, nhưng thời gian qua, việc xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH vẫn còn có những hạn chế nhất định. Hệ thống chính sách, pháp luật về BHXH trong quá trình tổ chức thực hiện đã bộc lộ một số bất cập, vướng mắc chưa được điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung.

Chính sách BHXH hiện hành còn bỏ sót một số nhóm có nhu cầu và có khả năng nhưng chưa được luật hóa để tham gia (như chủ hộ kinh doanh cá thể, người quản lý DN, người quản lý điều hành HTX không hưởng lương, người LĐ làm việc theo chế độ linh hoạt…).

Giữ vững “trụ đỡ” của hệ thống an sinh xã hội

TS.Nguyễn Hữu Dũng, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội) cho rằng, để tăng độ bao phủ BHXH, Nhà nước cần phải có quy định mở rộng về người tham gia BHXH bắt buộc đối với người LĐ có thu nhập bình quân tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương tối thiểu vùng. Những người này làm trong khu vực nông nghiệp như làm kinh tế hộ gia đình, sản xuất hàng hóa quy mô lớn theo mô hình kinh tế trang trại…

Trong bối cảnh dịch bệnh có thể kéo dài và phức tạp, BHXH Việt Nam xác định rõ các mục tiêu bảo đảm quyền lợi cho người LĐ và DN, thực hiện đồng bộ các giải pháp mở rộng diện bao phủ.  Ảnh minh họa

Đánh giá việc thực hiện Luật BHXH 2014, TS.Hoàng Bích Hồng, Khoa Bảo hiểm (Đại học Lao động và Xã hội) nhận định, trong giai đoạn 2016-2020, số LĐ tham gia BHXH bắt buộc tăng thêm trên 2,1 triệu người (trung bình mỗi năm tăng 4%). Tuy nhiên, hiện vẫn còn hơn 40% số LĐ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng chưa tham gia- điều này cho thấy việc thực thi pháp luật BHXH đạt hiệu quả chưa cao.

Còn ông Nguyễn Quang Minh, Trưởng Phòng Khai thác và Thu nợ (BHXH TP Hải Phòng) cho biết, do ảnh hưởng dịch bệnh, các doanh nghiệp (DN) không nhập được nguyên liệu sản xuất nên phải cắt giảm LĐ, giảm giờ làm, hoạt động cầm chừng. Một số DN không đủ khả năng duy trì sản xuất, buộc phải tuyên bố phá sản, giải thể.

Mặt khác, do sản xuất - kinh doanh gặp nhiều khó khăn, DN không có nhu cầu tuyển dụng thêm LĐ, cơ hội việc làm bị thu hẹp. “Điều này gây khó khăn trong công tác phát triển BHXH bắt buộc trên địa bàn”, ông Minh cho biết.

Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, có khoảng 163.000 đơn vị, DN chưa tham gia BHXH, BHYT; 241.000 đơn vị, DN chưa tham gia đầy đủ BHXH, BHYT cho người LĐ và tập trung chủ yếu ở khối DN ngoài quốc doanh có quy mô nhỏ và siêu nhỏ với số LĐ, cá nhân có thu nhập cần phải rà soát khoảng trên 3 triệu người.

Cơ quan BHXH đang tiếp tục phối hợp với đơn vị liên quan điều tra, rà soát để xác định số DN, số LĐ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nêu trên. Ước tính có khoảng từ 500.000 đến 800.000 LĐ thuộc đối tượng phải tham gia nhưng chưa tham gia BHXH bắt buộc.

Trong bối cảnh dịch bệnh có thể kéo dài và phức tạp, BHXH Việt Nam xác định rõ các mục tiêu bảo đảm quyền lợi cho người LĐ và DN, thực hiện đồng bộ các giải pháp mở rộng diện bao phủ, giữ vững “trụ đỡ” của hệ thống an sinh xã hội.

Để bảo đảm quyền lợi người LĐ, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo BHXH các địa phương phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị chức năng xác định số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, BH thất nghiệp để đôn đốc, yêu cầu đơn vị, DN tham gia cho người LĐ.

Đồng thời, kết nối thông tin, dữ liệu với các bộ, ngành liên quan để quản lý được đơn vị, DN đang hoạt động, thành lập mới; người LĐ đang làm việc, thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc; thanh tra chuyên ngành việc đóng BHXH, trong đó tập trung thanh tra các đơn vị, DN đang cố tình trốn đóng, nợ đóng BHXH; chưa tham gia đầy đủ cho số lao động thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc, BHTN.

Lãnh đạo BHXH cho biết từ nay đến cuối năm, ngành BHXH Việt Nam sẽ cần phát triển thêm hơn 1,52 triệu người tham gia BHXH, hơn 973.000 người tham gia BHTN và trên 2,448 triệu người tham gia BHYT mới đạt chỉ tiêu đặt ra trong năm 2021. Do đó, cần đổi mới công tác tuyên truyền vận động phù hợp với điều kiện dịch bệnh hiện nay.

BHXH Việt Nam đề nghị BHXH các địa phương cần tiếp tục thực hiện nghiêm túc rà soát, xác định các nhóm đối tượng chưa tham gia BHXH theo dữ liệu các DN kê khai với cơ quan thuế.

Với những địa phương đang có dịch, khó khăn làm việc trực tiếp với DN, có thể tạm thời thông báo đề nghị đơn vị sử dụng lao động tham gia BHXH cho các đối tượng còn thiếu, sẽ hậu kiểm khi địa phương trở lại tình trạng bình thường.