Toàn cảnh buổi làm việc ngày 18/10 với các nhà khoa học. Ảnh: PV

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy cho biết, trong công tác phòng, chống dịch thời gian qua, ngành KH&CN đóng góp thầm lặng nhưng tiên phong. Từ những ngày đầu dịch bùng phát Bộ KH&CN, cùng với Bộ Y tế và các nhà khoa học vào cuộc kịp thời phân lập, nuôi cấy thành công SARS-CoV-2, nghiên cứu sản xuất các bộ sinh phẩm phát hiện SARS-CoV-2.

“Qua đó, nhiều tổ chức KH&CN và doanh nghiệp đã phối hợp để nghiên cứu sản xuất thành công các bộ sinh phẩm phát hiện SARS-CoV-2, cơ bản đảm bảo phục vụ được nhu cầu trong nước, góp phần quan trọng vào công tác phòng, chống dịch Covid-19” - Thứ trưởng nói.

Bên cạnh đó, vaccine Covid-19 đã được nghiên cứu thành công. Hiện nay, vaccine Nanocovax do Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học Dược Nanogen nghiên cứu sản xuất. Đến nay, vắc xin đã được đánh giá giữa kỳ giai đoạn 3 và đang chờ Bộ Y tế cấp phép sử dụng khẩn cấp. Vaccine Covivax do Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế nghiên cứu sản xuất đang được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2.

Ngoài ra, Bộ KH&CN đã cấp giấy chứng nhận chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine phòng Covid -19 bằng công nghệ mRNA cho Công ty VinBioCare thuộc Tập đoàn VinGroup (vaccine ARCT-154). Hiện nay,  vaccine ARCT-154 đã bắt đầu thử nghiệm giai đoạn 3b và dự kiến sẽ xin cấp phép khẩn cấp vào tháng 12 tới đây.

Kế thừa kết quả từ các nhiệm vụ nghiên cứu, một số loại thuốc điều trị Covid-19 cũng đã được nghiên cứu sản xuất. Hiện nay, thuốc PegLambda (là sản phẩm của nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia năm 2015) đang được nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 trên bệnh nhân Covid-19; thuốc kháng thể đơn dòng kháng SARS-CoV-2 đã được Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học Dược Nanogen sản xuất thành công. Trên cơ sở đó, Công ty Nanogen đã bào chế được 2 dạng sản phẩm:  Thuốc tiêm, thuốc xịt mũi họng. Cả 2  sản phẩm đang được tiến hành các thủ tục để thử lâm sàng trên bệnh nhân Covid-19.

Ngoài ra, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam đang nghiên cứu tiền lâm sàng thuốc điều trị Covid-19 được bào chế từ thảo dược (thuốc VIPDERVIR).

Viện Hóa sinh biển (thuộc Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam) đã chế tạo thành công Molnupiravir, làm nguyên liệu bào chế thuốc điều trị Covid-19.

Tại buổi làm việc, đại diện các nhà khoa học, các chuyên gia cũng nêu ra nhiều giải pháp đảm bảo công tác phòng, chống dịch Covid-19 trong thời gian tới, đặc biệt, phòng, chống dịch phải đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững nền kinh tế gắn với phát triển chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó phải chú trọng và gắn với thu nhập của người dân.

Các nhà khoa học cũng đề xuất các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều trị bệnh nhân tại nhà; đánh giá hiện trạng máy móc, trang thiết bị trong điều trị Covid-19 vẫn còn khó khăn cần đẩy mạnh hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế, đặc biệt tại tuyến cơ sở trong công tác phòng, chống dịch.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam ghi nhận và đánh giá cao sự đóng góp cũng như sự vào cuộc của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu cũng như các đơn vị liên quan ngay từ những ngày đầu, trong công tác phòng, chống dịch Covid-19; khẳng định đóng góp của ngành KH&CN thời gian qua rất quan trọng trong công cuộc phòng, chống dịch.

Qua quá trình triển khai cũng có những điều làm chưa đúng kể cả về mặt chủ trương chính sách, bởi đâu đó vẫn còn những chủ quan, lơ là... Vì vậy, thông qua kinh nghiệm và thực tế thời gian qua, từ nay đến cuối năm 2021, sau khi Nghị quyết Chính phủ số 107/NQ-CP ngày 11/9/2021 và Nghị quyết số 128/NQ-CP ngày 11/10/2021 được ban hành, cả nước bước vào "giai đoạn bình thường mới" - cả nước cần điều chỉnh hành vi, kiểm soát tốt dịch để sống chung an toàn.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam lưu ý, thuốc và vaccine vẫn phải tiếp tục và là giải pháp quan trọng trong công tác phòng, chống dịch hiện nay, chỉ khi miễn dịch cộng đồng đạt trên 70% mới giảm nguy cơ lây nhiễm. Do đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các nhà khoa học tiếp tục  nghiên cứu giải pháp, giúp Chính phủ có cái nhìn tổng thể và bước chuẩn bị tốt hơn trong giai đoạn sắp tới.

“Các nghiên cứu cần theo đuổi là kit xét nghiệm, nhưng theo hướng tiện lợi hơn (sử dụng nước bọt, hoặc tìm ra các công nghệ mới). Cần có các công nghệ xét nghiệm thuận tiện, dễ dùng, giá thành chấp nhận được cho số đông để có thể "đánh chặn virus". "Vaccine, thuốc điều trị Covid-19 cũng cần tập trung nghiên cứu để đặt nền móng ứng phó dịch bệnh cho tương lai", Phó Thủ tướng yêu cầu.