Chiều 24/8, Bộ Tư pháp đã họp Hội đồng thẩm định dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định việc sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị của thanh tra nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện kết luận thanh tra, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh.

Cơ chế đặc biệt nhưng điều kiện chặt chẽ, phạm vi giới hạn

Trình bày dự thảo Tờ trình, ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ (cơ quan soạn thảo) đề nghị Hội đồng thẩm định tập trung cho ý kiến đối với một số vấn đề có tính chất then chốt.

Trước hết là tính cần thiết và cơ sở pháp lý của việc thiết lập cơ chế sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra, bảo đảm thống nhất với Nghị quyết số 206/2025/QH15, Luật Thanh tra năm 2025 và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025.

Tiếp đó là phạm vi và các trường hợp được sửa đổi, bổ sung. Nhất là việc xác định thế nào là căn cứ khách quan, tình tiết mới, sai sót làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết luận và trường hợp thay đổi pháp luật làm ảnh hưởng đến việc thực hiện kết luận.

Ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ trình bày dự thảo Tờ trình. Ảnh: Minh Nguyệt

Bên cạnh đó là vấn đề về ranh giới giữa sửa đổi, bổ sung kết luận để xử lý những khó khăn khách quan với việc xem xét lại nội dung kết luận thanh tra đã được xác định đúng pháp luật, bảo đảm không làm suy giảm tính nghiêm minh và hiệu lực của hoạt động thanh tra.

Cơ quan soạn thảo cũng đề nghị Hội đồng thẩm định cho ý kiến về thẩm quyền và cơ chế kiểm soát quyền lực, bảo đảm người có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình, có cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình phù hợp; tính khả thi của trình tự, thủ tục, nhất là việc xác định căn cứ, hồ sơ, thời hạn, trách nhiệm phối hợp và cơ chế xử lý trong trường hợp nội dung kết luận đã được thực hiện một phần hoặc toàn bộ.

Toàn cảnh cuộc họp Hội đồng thẩm định. Ảnh: Minh Nguyệt

“Tinh thần xuyên suốt của dự thảo Nghị quyết là không phủ nhận, không làm suy giảm giá trị của kết luận thanh tra; mà nhằm xử lý những trường hợp đặc biệt phát sinh trong quá trình thực hiện khi có căn cứ khách quan, pháp lý rõ ràng, qua đó bảo đảm kết luận thanh tra được thực hiện đúng pháp luật và phù hợp với thực tiễn”, ông Trần Đăng Vinh nhấn mạnh.

Ông Trần Đăng Vinh cho biết, cơ quan soạn thảo xác định đây là một cơ chế có tính chất đặc biệt, vì vậy dự thảo được xây dựng theo hướng điều kiện chặt chẽ, phạm vi giới hạn, thẩm quyền rõ ràng, trình tự minh bạch và kiểm soát quyền lực. Đồng thời, không làm ảnh hưởng đến việc xử lý trách nhiệm đối với hành vi vi phạm đã được xác định đúng pháp luật

Tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực nhưng tránh tạo cơ chế xem xét lại thường xuyên

Cuộc họp đã nhận được nhiều ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định về các vấn đề về cơ sở pháp lý, phạm vi điều chỉnh, căn cứ sửa đổi, bổ sung, giới hạn nội dung được sửa đổi, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và cơ chế kiểm soát quyền lực.

Theo đại diện Bộ Quốc phòng, có một số trường hợp kết luận thanh tra không sai nhưng trong quá trình theo dõi thực hiện xuất hiện những yếu tố khách quan không thực hiện được. Ví dụ như đối tượng thanh tra đang thực hiện thì bị chết, hoặc các doanh nghiệp phá sản, dẫn đến việc không thực hiện được một số nội dung trong kết luận thanh tra. Do đó, đại diện Bộ Quốc phòng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung nội dung này để đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.

Đại diện Bộ Quốc phòng góp ý tại cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Đại diện Bộ Công an cho rằng, dự thảo Nghị quyết đã đề cập đến nội dung quan trọng là đánh giá những tiêu chí, xác định đâu là khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra. Đồng tình với quan điểm của Chủ tịch Hội đồng thẩm định, theo đại diện Bộ Công an, cần tính toán đến trách nhiệm của người ban hành kết luận thanh tra trong trường hợp kiến nghị sửa đổi kết luận thanh tra.

Cụ thể, đối với những nguyên nhân khách quan, như trường hợp bất khả kháng hoặc pháp luật có thay đổi, thì cần xem xét, đánh giá phù hợp. Tuy nhiên, đối với những trường hợp việc sửa đổi xuất phát từ nguyên nhân chủ quan, do cơ quan, người tiến hành thanh tra có sai sót, thì cần xác định rõ trách nhiệm. Vì vậy, nội dung này cần được bổ sung, quy định cụ thể về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đại diện Bộ Công an góp ý tại cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Tại điểm d khoản 3 Điều 6 dự thảo Nghị quyết định định về việc trước khi quyết định việc sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị của thanh tra, cơ quan, người có thẩm quyền phải xem xét đầy đủ ý kiến của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan (nếu có). Theo đại diện Bộ Công an, cần quy định chặt chẽ hơn theo hướng bỏ từ “nếu có”.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch Hội đồng thẩm định Nguyễn Thanh Tịnh đánh giá cao ý kiến phát biểu của các thành viên Hội đồng thẩm định. Ông đề nghị Hội đồng bỏ phiếu xác định mức độ thống nhất đối với dự thảo, làm cơ sở hoàn thiện báo cáo thẩm định.

Về nội dung, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ hơn cơ sở pháp lý và sự cần thiết của cơ chế sửa đổi, bổ sung kết luận thanh tra, nhằm bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch Hội đồng thẩm định Nguyễn Thanh Tịnh kết luận cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Ông Tịnh cũng đề nghị Thanh tra Chính phủ tiếp thu đầy đủ ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, bổ sung, hoàn thiện tờ trình và hồ sơ. Dự thảo Nghị quyết cần được xây dựng ngắn gọn, rõ ràng, tập trung quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục và các điều kiện cần thiết để sửa đổi, bổ sung kết luận thanh tra; bảo đảm việc xem xét, sửa đổi chỉ thực hiện trong những trường hợp thực sự cần thiết, tránh tạo ra cơ chế xem xét lại thường xuyên, làm tăng trách nhiệm, áp lực cho cơ quan thanh tra.

Thứ trưởng đề nghị bỏ quy định về trách nhiệm tổ chức thực hiện tại Điều 8; đồng thời bổ sung thời điểm thi hành trong điều khoản thi hành, trong đó xác định rõ trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ.

Ngay sau cuộc họp, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để bảo đảm tiến độ trình Chính phủ, với tinh thần khơi thông nguồn lực và tháo gỡ khó khăn.

Một số hình ảnh tại cuộc họp Hội đồng thẩm định:

Đại diện Thanh tra Chính phủ tại cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Các đại biểu dự cuộc họp. Ảnh: Minh Nguyệt

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh. Ảnh: Minh Nguyệt

Đại diện Văn phòng Chính phủ. Ảnh: Minh Nguyệt

Ông Lê Thanh Liêm, Cục trưởng Cục Theo dõi, đôn đốc và Xử lý sau thanh tra, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Minh Nguyệt

Đại diện Bộ Nội vụ. Ảnh: Minh Nguyệt

Đại diện Ngân hàng Nhà nước. Ảnh: Minh Nguyệt

Đại diện Thanh tra thành phố Hà Nội. Ảnh: Minh Nguyệt