(Thanh tra) - Không chỉ mở thêm phương thức tiếp xúc với công dân, Thanh tra tỉnh Sơn La đang từng bước chuẩn hóa quy trình tiếp công dân trên môi trường số, bảo đảm hoạt động thông suốt, đúng thẩm quyền, an toàn và bảo mật, gắn chuyển đổi số với nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Chuyển đổi số đang đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, trong đó có công tác tiếp công dân. Tại Thanh tra tỉnh Sơn La, yêu cầu này đang được cụ thể hóa bằng Quyết định số 287/QĐ-TTr ngày 6/10/2026 của Chánh Thanh tra tỉnh Nguyễn Văn Bắc về ban hành Quy chế tiếp công dân trực tuyến.
Quy chế tạo cơ sở thống nhất về nguyên tắc, điều kiện, trình tự và trách nhiệm tổ chức thực hiện, hướng tới tạo thuận lợi cho người dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Thanh tra tỉnh với các cơ quan liên quan.
Theo ông Nguyễn Văn Bắc, đổi mới phương thức tiếp công dân phải gắn với bảo đảm thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm giải quyết. Ứng dụng công nghệ không đơn thuần là thay đổi cách thức gặp gỡ mà phải hướng đến nâng cao chất lượng phục vụ người dân, bảo đảm hoạt động tiếp công dân thực chất và đúng quy định.
Bởi vậy, Quy chế yêu cầu hoạt động trực tuyến phải bảo đảm công khai, dân chủ, khách quan, kịp thời, an toàn và bảo mật. Người tiếp công dân, công dân và các cơ quan liên quan có thể trao đổi trực tiếp bằng hình ảnh, âm thanh; quá trình tiếp phải liên tục, thông suốt và đúng trình tự pháp luật.
Đáng chú ý, tiếp công dân trực tuyến không làm hạn chế quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của người dân. Việc lựa chọn vụ việc phải căn cứ tính chất, nội dung và điều kiện thực tế. Các trường hợp thuộc Điều 20 Nghị định số 154/2026/NĐ-CP, ngày 15/5/2026 của Chính phủ, Chánh Thanh tra tỉnh xem xét, quyết định tổ chức tiếp trực tuyến theo quy định.
Theo ông Nguyễn Văn Bắc, công nghệ phải phục vụ yêu cầu nâng cao hiệu quả tiếp công dân, không thể thay thế trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong tiếp nhận, lắng nghe và xử lý kiến nghị của người dân. Vì vậy, việc lựa chọn phương thức trực tuyến cần thận trọng, phù hợp với từng vụ việc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Đặc biệt, đối với vụ việc tố cáo, Quy chế đặt yêu cầu bảo vệ bí mật thông tin, danh tính người tố cáo lên hàng đầu. Thành phần tham gia tại các điểm cầu phải được kiểm soát chặt chẽ; người không có nhiệm vụ không được tiếp cận, ghi âm, ghi hình, sao chụp hoặc phát tán thông tin liên quan.
Điểm đáng chú ý trong Quy chế là việc phân định cụ thể trách nhiệm của từng phòng nghiệp vụ, bảo đảm hoạt động tiếp công dân trực tuyến được chuẩn bị và vận hành thống nhất.
Theo đó, Phòng Nghiệp vụ 1 làm đầu mối tham mưu lựa chọn vụ việc, chuẩn bị hồ sơ, nội dung, thành phần tham gia và phối hợp phát hành thông báo, giấy mời. Chậm nhất 5 ngày làm việc trước buổi tiếp, thông tin phải được gửi đến công dân và các cơ quan liên quan.
Phòng Nghiệp vụ 5 chịu trách nhiệm về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đường truyền và kết nối tại điểm cầu trung tâm. Hệ thống phải được kiểm thử trước một ngày và trước 2 giờ diễn ra buổi tiếp; các điểm cầu tham gia cũng phải phối hợp chuẩn bị, kiểm tra kết nối theo yêu cầu.
Theo ông Nguyễn Văn Bắc, phân công rõ đầu mối nghiệp vụ và kỹ thuật là điều kiện quan trọng để hoạt động tiếp công dân trực tuyến diễn ra chủ động, đúng kế hoạch. Công tác chuẩn bị phải bao quát cả hồ sơ, nội dung, thành phần và điều kiện vận hành, tránh để những thiếu sót ảnh hưởng đến chất lượng buổi tiếp.
Quy chế cũng yêu cầu xác định nhân thân, tư cách người tham gia trước khi bắt đầu; người đại diện, người được ủy quyền phải có giấy tờ chứng minh hợp pháp. Các điểm cầu phải chấp hành sự điều hành của người chủ trì, bảo đảm kỷ luật phát biểu và không tự ý ghi âm, ghi hình, phát tán thông tin trái quy định.
Một nội dung quan trọng khác là phương án xử lý sự cố kỹ thuật. Nếu hệ thống không bảo đảm vận hành, người có trách nhiệm phải kịp thời báo cáo để khắc phục. Trường hợp không thể khôi phục kết nối, Chánh Thanh tra tỉnh hoặc người chủ trì xem xét việc hoãn, tổ chức lại hay chuyển sang hình thức phù hợp. Toàn bộ thời điểm gián đoạn và nội dung đã thực hiện phải được ghi nhận trong hồ sơ.
Theo ông Nguyễn Văn Bắc, hoạt động tiếp công dân trên môi trường số phải được tổ chức an toàn, thông suốt và có phương án xử lý những tình huống phát sinh. Dù thực hiện bằng hình thức nào, nội dung công dân trình bày và quá trình trao đổi phải được ghi nhận, quản lý đầy đủ, không để sự cố công nghệ làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.
Đặc biệt, hoạt động tiếp công dân trực tuyến phải được ghi âm, ghi hình có âm thanh dưới dạng dữ liệu điện tử. Biên bản, tài liệu được lập, ký số và lưu trữ theo quy định. Việc thu thập, khai thác, sử dụng, chia sẻ dữ liệu phải bảo đảm yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và an toàn thông tin mạng.
Phòng Nghiệp vụ 1 chịu trách nhiệm lập, quản lý hồ sơ nghiệp vụ; Phòng Nghiệp vụ 5 quản trị kỹ thuật, phối hợp bảo đảm an toàn dữ liệu. Việc khai thác, sao chép, cung cấp dữ liệu chỉ được thực hiện bởi người có thẩm quyền hoặc người được giao nhiệm vụ, đúng mục đích công vụ.
Để quy chế đi vào thực chất, Thanh tra tỉnh Sơn La xác định trách nhiệm của lãnh đạo cơ quan, các phòng nghiệp vụ và công chức được phân công. Các cơ quan liên quan phải cung cấp thông tin, cử đúng thành phần và thực hiện kết luận, chỉ đạo sau tiếp công dân thuộc phạm vi trách nhiệm.
Phòng Nghiệp vụ 1 được giao chủ trì tham mưu triển khai, hướng dẫn, kiểm tra thực hiện và tổng hợp khó khăn, vướng mắc báo cáo Chánh Thanh tra tỉnh xem xét.
Việc ban hành Quy chế tiếp công dân trực tuyến vì vậy không chỉ mở thêm một kênh tiếp xúc với người dân mà còn thiết lập quy trình quản lý thống nhất, rõ trách nhiệm và kiểm soát chặt chẽ từng khâu nghiệp vụ. Đây là nền tảng để Thanh tra tỉnh Sơn La đổi mới phương thức tiếp công dân, nâng cao hiệu quả phối hợp và chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn./.
