TS Trần Thị Thúy chủ trì buổi tọa đàm. Ảnh: TH

Làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý của thanh tra chuyên đề

Ngày 8/7, tại Trường Cán bộ Thanh tra, TS Trần Thị Thúy, Trưởng phòng Nghiên cứu và Hợp tác phát triển, Trường Cán bộ Thanh tra đã chủ trì toạ đàm về triển khai hoạt động nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thanh tra chuyên đề các công trình, dự án có khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, hiệu quả thấp, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí và thanh tra chuyên đề về phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước quản lý.

TS Trần Thị Thuý cho biết, thời gian qua, Thanh tra Chính phủ đã triển khai nhiều cuộc thanh tra chuyên đề quy mô lớn đối với các dự án có khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, hiệu quả thấp và các cuộc thanh tra về quản lý, sử dụng nhà, đất nhằm phát hiện sai phạm, kiến nghị xử lý, tháo gỡ khó khăn và phòng ngừa thất thoát, lãng phí nguồn lực của Nhà nước.

Theo bà Thúy, quá trình triển khai các cuộc thanh tra đã tích lũy nhiều kinh nghiệm thực tiễn quý báu. Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới hoạt động thanh tra và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lãng phí, việc tổng kết thực tiễn một cách toàn diện để xây dựng quy trình nghiệp vụ thống nhất và cẩm nang hướng dẫn là yêu cầu cấp thiết.

"Mục tiêu của nhiệm vụ nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc đánh giá kết quả các cuộc thanh tra chuyên đề đã triển khai mà còn hướng tới xây dựng những luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ hoàn thiện phương pháp tổ chức thanh tra, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo, điều hành của Thanh tra Chính phủ và toàn ngành trong giai đoạn mới", TS Trần Thị Thúy nhấn mạnh.

Tại tọa đàm, các đại biểu cho rằng, việc xác lập đầy đủ khung lý luận và pháp lý sẽ là nền tảng để đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra chuyên đề một cách khách quan, thống nhất; đồng thời tạo cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp đổi mới trong thời gian tới.

Theo các đại biểu, nhóm nghiên cứu cần hệ thống hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng về tăng cường công tác thanh tra, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; làm rõ vai trò của thanh tra chuyên đề trong việc phát hiện những bất cập về cơ chế, chính sách, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, việc rà soát hệ thống pháp luật cần được thực hiện toàn diện, không chỉ đối với pháp luật về thanh tra mà còn bao gồm các quy định của pháp luật chuyên ngành như đầu tư, xây dựng, đấu thầu, đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, quản lý, sử dụng tài sản công, doanh nghiệp và phòng, chống tham nhũng.

Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: TH

Đối với nhóm nghiên cứu về các công trình, dự án khó khăn, vướng mắc, các đại biểu đề nghị cần làm rõ khái niệm, đặc điểm, phạm vi, nội dung, phương thức tiến hành và các điều kiện bảo đảm để tổ chức hiệu quả hoạt động thanh tra chuyên đề. Đồng thời, cần phân tích những yêu cầu đặt ra từ thực tiễn khi nhiều dự án có quy mô lớn, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành và chịu tác động của các chính sách qua nhiều thời kỳ.

Ở lĩnh vực thanh tra phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng nhà, đất, các ý kiến tập trung phân tích những bất cập phát sinh trong quản lý tài sản công, yêu cầu tăng cường thanh tra nhằm phát hiện sớm các nguy cơ thất thoát, sử dụng không hiệu quả hoặc lãng phí nguồn lực nhà nước.

Các đại biểu thống nhất rằng việc nghiên cứu đầy đủ cơ sở lý luận, chính trị và pháp lý sẽ tạo nền tảng quan trọng để triển khai các nội dung nghiên cứu tiếp theo, đặc biệt là đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hoạt động thanh tra chuyên đề.

Hướng tới quy trình nghiệp vụ thống nhất và cẩm nang cho toàn ngành

Bên cạnh việc hoàn thiện khung lý luận, các đại biểu dành nhiều thời gian trao đổi về định hướng nghiên cứu nhằm tổng kết thực tiễn các cuộc thanh tra chuyên đề đã được Thanh tra Chính phủ triển khai trong thời gian qua.

Theo đó, nhiệm vụ nghiên cứu sẽ tập trung phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động thanh tra đối với các dự án chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, hiệu quả thấp và các cuộc thanh tra về phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng nhà, đất; làm rõ những kết quả nổi bật, hạn chế, khó khăn cũng như nguyên nhân của những tồn tại trong quá trình tổ chức thực hiện.

Từ việc tổng kết thực tiễn, nhóm nghiên cứu sẽ rút ra những bài học kinh nghiệm, đồng thời đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra chuyên đề trong giai đoạn mới.

Nhiều ý kiến cho rằng, một trong những sản phẩm quan trọng nhất của nhiệm vụ nghiên cứu là xây dựng quy trình nghiệp vụ thống nhất đối với các cuộc thanh tra chuyên đề.

Quy trình này cần chuẩn hóa từ khâu lựa chọn đối tượng thanh tra, thu thập và xử lý thông tin, xác định trọng tâm, tổ chức thực hiện, tổng hợp kết quả, ban hành kết luận đến việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau thanh tra.

Cùng với đó, việc xây dựng cẩm nang nghiệp vụ được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống hóa các phương pháp, kỹ năng, tình huống thực tiễn và những bài học kinh nghiệm đã được kiểm chứng trong quá trình tổ chức các cuộc thanh tra chuyên đề. Đây sẽ là tài liệu tham khảo thiết thực, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn và bảo đảm tính thống nhất trong hoạt động của toàn ngành Thanh tra.

Kết luận tọa đàm, TS Trần Thị Thúy cho biết, Ba n Chủ nhiệm sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện đề cương nghiên cứu. Đồng thời khẳng định, các thành viên sẽ tiếp tục rà soát hệ thống văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, các quy định pháp luật và tổng kết sâu thực tiễn triển khai các cuộc thanh tra chuyên đề nhằm bảo đảm chất lượng của từng nội dung nghiên cứu.

Theo TS Trần Thị Thúy, kết quả của nhiệm vụ không chỉ phục vụ việc hoàn thành một đề tài khoa học mà còn hướng tới xây dựng những luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ Thanh tra Chính phủ trong việc hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức tổ chức thanh tra, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý các hành vi gây thất thoát, lãng phí và đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành Thanh tra trong giai đoạn mới.