Trụ sở Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Báo Thanh tra

Tác động toàn diện của hệ thống pháp luật

Việc ban hành và triển khai các văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng đã tạo lập khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ, góp phần bảo đảm an ninh thông tin, an toàn hệ thống và dữ liệu của các cơ quan, tổ chức. Đây là nền tảng quan trọng để phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm an ninh mạng, phá hoại hệ thống thông tin và chiếm đoạt dữ liệu.

Các quy định pháp luật cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn, xử lý các hành vi xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước; kích động bạo lực, chia rẽ dân tộc hoặc phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên không gian mạng. Thông qua việc xác lập rõ thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp, pháp luật đã hỗ trợ hiệu quả cho lực lượng chức năng trong đấu tranh với tội phạm mạng, chiến tranh thông tin và các hoạt động can thiệp từ bên ngoài.

Một tác động đáng kể khác là việc giảm thiểu tác hại của tin giả, tin sai sự thật. Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh, khó kiểm soát, các quy định pháp luật đã góp phần định hình môi trường thông tin lành mạnh hơn, hạn chế hoang mang xã hội, bảo vệ đời sống tinh thần và an toàn của người dân. Đồng thời, việc kiểm soát, xử lý các hành vi lừa đảo, gian lận trực tuyến cũng giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế, tạo điều kiện cho kinh tế số phát triển ổn định.

Ở tầm vĩ mô, một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định về an ninh mạng còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, củng cố niềm tin của nhà đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ số, đổi mới sáng tạo và dịch vụ số xuyên biên giới.

Không chỉ dừng lại ở phòng ngừa và xử lý vi phạm, các quy định pháp luật về bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước. Việc xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đã tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, đồng thời tạo cơ sở cho công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm một cách thống nhất.

Cùng với đó, quá trình hoàn thiện pháp luật về an ninh mạng cũng thúc đẩy sự điều chỉnh, hài hòa với thông lệ quốc tế, mở ra cơ hội tăng cường hợp tác trong phòng, chống tội phạm mạng, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và công nghệ, nhất là trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng mang tính xuyên biên giới.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, thực tiễn thi hành pháp luật về bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng vẫn còn không ít khó khăn. Trong phạm vi quản lý của Thanh tra Chính phủ, cơ chế, chính sách và chế độ đối với tập thể, cá nhân làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng còn hạn chế, chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao.

Đáng chú ý, cơ chế thu hút, giữ chân nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực an toàn, an ninh mạng chưa thực sự hiệu quả. Trong khi đó, yêu cầu triển khai các quy định pháp luật ngày càng phức tạp, đòi hỏi đội ngũ cán bộ không chỉ vững chuyên môn kỹ thuật mà còn am hiểu sâu pháp luật và nghiệp vụ quản lý Nhà nước. Khoảng cách giữa yêu cầu pháp lý và nguồn lực thực tế đang là thách thức lớn cần sớm được tháo gỡ.

Ông Lê Viết Thắng, Phó Chánh Văn phòng Thanh tra Chính phủ. Ảnh: NVCC

Góc nhìn chính sách từ thực tiễn

Thời gian tới, tình hình an ninh mạng được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp với sự gia tăng cả về quy mô, tần suất và mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, chiến tranh thông tin và hoạt động can thiệp từ các thế lực thù địch. Không gian mạng sẽ tiếp tục là địa bàn trọng điểm của các hoạt động tuyên truyền chống phá, xuyên tạc lịch sử, kích động chia rẽ dân tộc, cũng như xâm nhập, chiếm đoạt dữ liệu cá nhân và phá hoại hạ tầng số trọng yếu.

Các hình thức lừa đảo công nghệ cao, phát tán tin giả, tin sai sự thật ngày càng tinh vi, khó nhận diện, tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và niềm tin của Nhân dân. Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực phòng thủ mạng, bảo vệ chủ quyền số và chủ động ứng phó với các nguy cơ an ninh phi truyền thống.

Theo ông Lê Viết Thắng, Phó Chánh Văn phòng Thanh tra Chính phủ, trước những thách thức nêu trên, phương hướng bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng trong giai đoạn tới cần được xác định theo hướng toàn diện, chủ động và hiện đại. Trọng tâm là xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh Nhân dân trên không gian mạng, gắn với quá trình xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số an toàn, lành mạnh.

Ông Lê Viết Thắng cho rằng, để hiện thực hóa phương hướng đó, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trước hết là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về an ninh mạng và bảo vệ chủ quyền số, bảo đảm tính khả thi, thống nhất và theo kịp sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ.

Cùng với hoàn thiện thể chế, việc tăng cường đầu tư cho hạ tầng an ninh mạng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các hệ thống giám sát, cảnh báo sớm và ứng cứu sự cố cần được xây dựng theo hướng hiện đại, đồng bộ, đủ khả năng phát hiện và xử lý kịp thời các nguy cơ đối với hệ thống thông tin, dữ liệu quan trọng.

Tuy nhiên, theo ông Lê Viết Thắng, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng không thể chỉ dựa vào giải pháp kỹ thuật. Song song với đầu tư công nghệ, cần đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức, hình thành “sức đề kháng số” cho cán bộ, đảng viên, người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng một cách bền vững.

Ông cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh môi trường số toàn cầu hóa sâu rộng, việc chủ động tham gia xây dựng các chuẩn mực ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng, tăng cường hợp tác quốc tế là yêu cầu tất yếu. Đồng thời, mỗi cơ quan, đơn vị cần cụ thể hóa các quy định pháp luật thành quy trình, quy chế nội bộ phù hợp, bảo đảm pháp luật đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thực chất.

Từ góc nhìn chính sách, ông Lê Viết Thắng khẳng định, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên trách, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, nhằm bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong môi trường số đang không ngừng biến đổi.