Bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật an toàn thông tin, mà còn gắn chặt với kỷ luật công vụ. Đồ họa: TA

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin gắn với yêu cầu công khai, minh bạch

Đối với các cơ quan Trung ương, trong đó có Thanh tra Chính phủ, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật an toàn thông tin, mà còn gắn chặt với kỷ luật công vụ, hiệu lực quản lý Nhà nước và uy tín của cơ quan trước Nhân dân. Nhìn lại giai đoạn 2015-2025 cho thấy, công tác này đã có những chuyển biến quan trọng, từng bước hình thành nền tảng cần thiết để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Một trong những kết quả rõ nét là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin gắn với yêu cầu công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý, điều hành. Các văn bản không thuộc diện mật được công bố toàn văn đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động thông qua hệ thống quản lý văn bản và điều hành tác nghiệp. Đây là giải pháp vừa phục vụ cải cách hành chính, vừa góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trong sử dụng và bảo vệ thông tin trên môi trường số.

Cùng với đó, Thanh tra Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2472/QĐ-TTCP ngày 4/10/2017 về việc thành lập đội ứng cứu sự cố bảo đảm an toàn thông tin mạng. Việc hình thành lực lượng ứng cứu sự cố thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy bảo vệ an toàn thông tin, từ bị động sang chủ động, sẵn sàng ứng phó với các nguy cơ tấn công mạng ngày càng tinh vi, phức tạp.

Trên cơ sở tổ chức lực lượng, các hệ thống công nghệ thông tin của Thanh tra Chính phủ đã được phê duyệt cấp độ an toàn thông tin theo quy định. Đáng chú ý, hằng năm, Thanh tra Chính phủ đều ban hành kế hoạch chuyển đổi số gắn với bảo đảm an toàn thông tin.

Đây là căn cứ quan trọng để xây dựng, triển khai các phương án bảo đảm an toàn thông tin phù hợp với tính chất, mức độ quan trọng của từng hệ thống, góp phần bảo vệ dữ liệu phục vụ hoạt động thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và các nhiệm vụ quản lý Nhà nước khác.

Phối hợp chuyên ngành và đầu tư cho nền tảng an toàn thông tin

Bên cạnh các giải pháp nội bộ, Thanh tra Chính phủ đã chủ động phối hợp với Cục Cơ yếu Đảng, Chính quyền triển khai các sản phẩm mật mã và giải pháp bảo mật theo quy định. Việc ứng dụng các giải pháp mật mã chuyên dùng góp phần nâng cao mức độ an toàn đối với các hệ thống thông tin và dữ liệu quan trọng, đáp ứng yêu cầu bảo vệ bí mật Nhà nước trong môi trường số.

Nhận thức rõ vai trò then chốt của yếu tố con người, Thanh tra Chính phủ đã xây dựng và triển khai đề án đào tạo và phát triển nguồn nhân lực an toàn thông tin giai đoạn 2021-2025. Đề án tập trung nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác công nghệ thông tin và an toàn thông tin, từng bước hình thành lực lượng có khả năng đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng trong bối cảnh mới.

Những kết quả đạt được cho thấy, dù nguồn lực còn hạn chế, Thanh tra Chính phủ đã có những bước đi bài bản, có lộ trình trong xây dựng nền tảng bảo vệ an toàn thông tin, góp phần giữ vững ổn định hoạt động của cơ quan trên môi trường số.

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ một số hạn chế. Việc xây dựng kế hoạch, tổ chức lực lượng, đào tạo, huấn luyện trong bảo vệ an toàn thông tin đã được quan tâm nhưng triển khai chưa thật sự đồng bộ. Nguyên nhân xuất phát từ hạn chế về kinh phí, trong khi đội ngũ cán bộ làm công tác an toàn thông tin còn mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác.

Cùng với đó, cơ chế, chính sách và điều kiện bảo đảm cho hoạt động bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng còn chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ. Đây là khó khăn chung của nhiều cơ quan Nhà nước, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh thu hút nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực an toàn thông tin ngày càng gay gắt.

Ông Lê Viết Thắng, Phó Chánh Văn phòng Thanh tra Chính phủ. Ảnh: NVCC

Cần được xác định là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, gắn chặt với kỷ luật

Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Viết Thắng, Phó Chánh Văn phòng Thanh tra Chính phủ, cho rằng bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng cần được xác định là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, gắn chặt với kỷ luật, kỷ cương hành chính và hiệu lực quản lý Nhà nước.

Theo ông Lê Viết Thắng, trong môi trường số, mỗi cán bộ, công chức không chỉ là người sử dụng hệ thống thông tin mà còn là một “mắt xích” trong bảo vệ an toàn, an ninh mạng của cơ quan. Mỗi thao tác nghiệp vụ, mỗi hành vi khai thác, chia sẻ thông tin đều có thể tác động trực tiếp đến an toàn dữ liệu và uy tín của cơ quan Nhà nước.

Từ thực tiễn giai đoạn 2015 - 2025, ông Lê Viết Thắng nhấn mạnh bài học quan trọng là phải kết hợp chặt chẽ giữa giải pháp kỹ thuật với giải pháp tổ chức và con người. Đầu tư hạ tầng công nghệ là cần thiết, nhưng nếu không song hành với nâng cao ý thức trách nhiệm, tuân thủ nghiêm quy trình, quy định về bảo vệ thông tin thì hiệu quả bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng sẽ khó bền vững.

Bên cạnh đó, yêu cầu đặt ra là cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và bảo đảm điều kiện cho lực lượng làm công tác an toàn thông tin. Khi nhiệm vụ ngày càng nặng nề, nguy cơ ngày càng phức tạp, thì việc xây dựng đội ngũ đủ năng lực, ổn định, yên tâm công tác chính là yếu tố quyết định để nâng cao năng lực phòng thủ mạng và bảo vệ chủ quyền số của cơ quan.

Có thể khẳng định, những kết quả đạt được trong giai đoạn 2015 - 2025 là nền tảng quan trọng để Thanh tra Chính phủ tiếp tục củng cố và nâng cao hiệu quả bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, bảo đảm hoạt động thông suốt của bộ máy Nhà nước và phục vụ hiệu quả Nhân dân trong kỷ nguyên số.

Bài 2: Hoàn thiện pháp luật và thế trận bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng trong kỷ nguyên số