Trụ sở Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột trước khi sáp nhập. Ảnh: NG

Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột, trong giai đoạn từ năm 2019-2025, Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột đã tự ý “tạm ứng” hơn 10,25 tỷ đồng từ nguồn kinh phí bồi thường GPMB - nguồn tiền chỉ được phép chi trả cho người dân có đất bị thu hồi - để chi lương, thu nhập tăng thêm, làm thêm giờ, lễ, tết và các khoản chi thường xuyên khác. Riêng tiền lương đã vượt hơn 6,1 tỷ đồng. Con số này cho thấy đây không phải là một sai sót nghiệp vụ đơn lẻ, mà là hành vi chi sai có hệ thống, kéo dài nhiều năm.

Cần nhấn mạnh rằng, tiền bồi thường, hỗ trợ GPMB là loại ngân sách có tính chất đặc thù, được quản lý theo nguyên tắc nghiêm ngặt: Đúng đối tượng, đúng mục đích, đúng thời điểm. Nguồn tiền này gắn trực tiếp với quyền lợi hợp pháp của người dân - những người đã giao đất, chấp nhận di dời, mất sinh kế để phục vụ các dự án phát triển. Việc sử dụng nguồn tiền ấy để “chống đỡ” chi thường xuyên, dù với bất kỳ lý do nào, đều đi ngược lại quy định pháp luật về ngân sách Nhà nước, đồng thời đẩy rủi ro tài chính về phía người dân.

Đáng chú ý, Trung tâm Phát triển quỹ đất là đơn vị sự nghiệp có thu, không hoàn toàn phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước. Điều này đặt ra câu hỏi không thể né tránh: Từ năm 2024 đến nay, khi ngân sách không còn hỗ trợ chi lương, công tác thu - chi của đơn vị này đã được tổ chức ra sao? Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ, từ các dự án, từ phí, lệ phí theo quy định có được khai thác và quản lý hiệu quả hay không? Hay thay vì rà soát lại mô hình hoạt động, tinh gọn bộ máy, tiết giảm chi phí, đơn vị lại chọn cách dễ nhất là “lấy tạm” tiền đền bù của dân để vá lỗ hổng tài chính nội bộ?

Tiền của dân không phải là “giấy lót tay”, càng không thể trở thành nguồn vốn lưu động bất đắc dĩ cho bộ máy quản lý. Xử lý vụ việc này không chỉ dừng lại ở việc thu hồi mà cần được nhìn nhận như một phép thử đối với quyết tâm lập lại kỷ cương tài chính công. Làm rõ trách nhiệm cá nhân, tập thể; siết chặt cơ chế tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp có thu trong lĩnh vực đất đai; bảo đảm tiền ngân sách - dù ở bất kỳ hình thức nào - đều được sử dụng đúng quy định của pháp luật, đúng mục đích và minh bạch, đó mới là cách để bảo vệ quyền lợi người dân và giữ gìn niềm tin xã hội.