Bà Leila Aichi, Thượng Nghị sĩ của Đảng Xanh và Sinh thái châu Âu (Đảng EELV). Ảnh: AFP

Thượng viện Pháp đã đồng ý tăng nặng gấp đôi mức phạt đối với các hành vi liên quan đến xung đột lợi ích, lạm dụng chức vụ và quyền hạn, tham nhũng, nhận và đòi hối lộ trong lĩnh vực y tế công, kể cả trong công tác khám chữa bệnh cũng như trong công tác đào tạo y khoa.
Với những hành vi này, mức phạt tối đa có thể là 10 năm tù giam và 1 triệu euro tiền phạt (khoảng 1,13 triệu USD). Mức phạt sẽ tăng lên gấp đôi nếu những hành vi sai phạm nói trên gây hậu quả, thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe của người dân và cho ngân sách công.

Bà Leila Aichi, Thượng Nghị sĩ của Đảng Xanh và Sinh thái châu Âu (Đảng EELV) cho biết thêm, khung hình phạt mới áp dụng cả với những đối tượng hoạt động trong lĩnh vực "vận động hành lang" trong ngành Y tế, chẳng hạn như trung gian môi giới dược phẩm, thiết bị y tế, hoặc những đối tượng vì phục vụ lợi ích cá nhân và lợi ích cho các đơn vị kinh tế mà bỏ qua những khuyến cáo về khả năng ảnh hưởng tới sức khỏe do các đơn vị kinh tế đó gây ra.

Bà Leila Aichi đưa ra ví dụ, năm 2015, bà làm báo cáo viên cho một cuộc điều tra về thiệt hại kinh tế và tài chính của tình trạng ô nhiễm không khí. Cuộc điều tra này nhằm vào ông Michel Aubier -  giáo sư, bác sĩ khoa phổi của Bệnh viện Bichat ở TP Paris, người đã đại diện cho Hiệp hội Bệnh viện công ở TP Paris (AP-HP) tuyên bố rằng ngành Y tế Paris không hề có bất kỳ mối liên hệ lợi ích nào với các đơn vị kinh tế ở TP này.

Thế nhưng, theo kết quả điều tra của tờ Liberation và tờ Canard Enchaine, chính ông Michel Aubier (từng khẳng định với giới truyền thông rằng dầu diesel không ảnh hưởng mấy đến sức khỏe con người), lại là người đã nhận ít nhất 5.000 euro (khoảng 5.650 USD) mỗi tháng trong suốt 20 năm qua từ Tập đoàn Dầu khí Total, cùng với nhiều lợi ích vật chất khác từ Total. Theo bà Leila Aichi, do quy định của luật pháp nên ông Michel Aubier vẫn chưa phải ra đối chất với bất kỳ cơ quan nào về những phát ngôn mang tính chất "bao che" như đã nói ở trên.

Vì thế, bà Leila Aichi hy vọng, với việc tăng mức hình phạt cũng như mở rộng đối tượng chịu tác động của dự thảo luật, những trường hợp như ông Michel Aubier sẽ phải ra đối chất trước các cơ quan liên quan, và có thể sẽ phải chịu mức án phạt nặng nếu bị buộc tội.

Những trường hợp như ông Michel Aubier không phải là hiếm ở Pháp, nhưng trường hợp phải ra đối chất trước công luận về những phát ngôn mang tính chất "bao che" của mình thì lại cực kỳ hiếm. Gần đây nhất là năm… 1992, Alain Merieux- Tổng Giám đốc Học viện Y khoa Merieux (có trụ sở tại TP Lyon, miền Đông) đã phải ra đối chất trước Hạ viện Pháp về hành vi bao che, gian dối nhằm gây khó khăn cho cuộc điều tra của Hạ viện đối với những sai phạm xảy ra trong lĩnh vực huyết học của nước Pháp. Sau đó, chẳng ai bị kết tội, và từ đó đến nay cũng không ghi nhận trường hợp nào phải ra đối chất vì những phát ngôn mang tính chất bao che, gian dối.

Theo bà Leila Aichi, nước Pháp hiện vẫn dành nhiều ưu ái cho hoạt động vận động hành lang. Thế nên, thời điểm này, những người hoạt động vận động hành lang vẫn có tiếng nói "trọng lực" rất lớn trong xã hội. Hay nói cách khác, nước Pháp không muốn thay đổi thực trạng này, kể cả khi ngày càng có nhiều người vận động hành lang liên tục dính líu tới các hành vi tham nhũng hoặc tìm mọi cách để thay đổi chính sách theo hướng có lợi cho họ và cho những đơn vị, tổ chức mà họ "bảo kê". Điều này càng không thể chấp nhận được khi họ vận động hành lang cả vào trong lĩnh vực y tế công. "Nếu không có vận động hành lang trong ngành Y, chắc sẽ không có những cái chết oan uổng vì những phản ứng phụ có thể gây chết người nhưng không được cảnh báo rõ ràng ở một số loại biệt dược của nhiều tập đoàn dược phẩm tại Pháp. Nếu không có vận động hành lang, chắc chắn những ảnh hưởng ghê gớm của dầu diesel và xăng đối với sức khỏe con người sẽ được công bố rộng rãi, chứ đâu có bị giấu kín như hiện nay", bà Leila Aichi bức xúc.

Trở lại với trường hợp của ông Michel Aubier, theo bà Leila Aichi, nếu như không có báo chí vào cuộc điều tra và phát hiện ra ông "ăn lương" của Total, thì có lẽ chính quyền Pháp cũng chẳng có cuộc điều tra nào về mức độ thiệt hại kinh tế và tài chính do hành vi ô nhiễm không khí gây ra. Đó là chưa kể, ông Michel Aubier, dù có lấp lửng thừa nhận dầu diesel và xăng có gây ảnh hưởng tới sức khỏe (nhưng ở mức độ thấp), nhưng cũng là một trong số rất ít người cho đến nay vẫn bảo lưu quan điểm rằng dầu diesel và xăng không phải là tác nhân gây ra các căn bệnh ung thư. Cũng giống như ai đó khi nói rằng thuốc lá không hề nguy hiểm đối với sức khỏe, quả thực đó là người vận động hành lang số 1 thế giới cho ngành Thuốc lá. "Nói dối, bao che như vậy thì quả thực là quá trầm trọng rồi", bà Leila Aichi cương quyết.

Trong lĩnh vực y tế công, đến nay vẫn chưa có con số thống kê cụ thể về số lượng người bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các hoạt động vận động hành lang liên quan đến ngành Y. Thế nhưng, có một điều chắc chắn là các nghị sĩ và các cơ quan công quyền đều biết rõ có lợi ích cá nhân trong các hoạt động vận động hành lang, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế. Thật khó có thể chấp nhận được các bác sĩ, y sĩ, dược sĩ và các nhà khoa học y khoa lại sử dụng tầm ảnh hưởng của mình để tác động lên các chính sách chỉ nhằm mục đích mang lại lợi ích cho cá nhân họ. Với những điểm mới trong dự thảo luật chống xung đột lợi ích và chống tham nhũng trong y tế công, người dân nói chung và người bệnh nói riêng sẽ không còn phải chịu những tác động tiêu cực của hoạt động vận động hành lang trong y tế tới sức khỏe, thậm chí là tới sinh mạng của mình. Với dự luật mới, những trường hợp như Michel Aubier có thể sẽ được phơi bày ra trước công luận và có thể bị xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật.

“Cả hệ thống chính trị và nền hành chính Pháp hiện nay cần phải thay đổi để chống lại những sai phạm trong hoạt động vận động hành lang ở lĩnh vực y tế công. Tôi nghĩ rằng, một giáo sư đầu ngành hay một nhân viên quèn, khi đã gian dối thì đều phải bị xử lý như nhau, không ai được phép đứng trên luật pháp, bất kể họ là ai, ở cương vị nào, hoạt động trong lĩnh vực gì. Đặc biệt, trong lĩnh vực y tế, càng phải tăng nặng tình tiết phạm tội, bởi những sai phạm đó ảnh hưởng tới sức khỏe, tính mạng của người dân Pháp và những sai phạm đó không có cơ hội để chuộc lại lỗi lầm”, bà Leila Aichi chia sẻ.

Bây giờ là năm 2016, là thế kỷ 21, mọi thứ đã thay đổi. Các doanh nghiệp không thể mãi bưng bít thông tin, nhất là những thông tin liên quan đến sức khỏe con người được nữa. Những cá nhân, tổ chức lợi dụng uy tín của mình để gian dối, bao che cho những sai phạm của cá nhân, tổ chức khác trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là y tế công, chắc chắn sẽ phải ra đối chất trước công luận, sẽ bị trừng phạt theo những quy định mới nghiêm khắc hơn, nặng nề hơn của pháp luật. Cuộc chiến chống xung đột lợi ích, chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế công cũng như trong các lĩnh vực khác ở Pháp mới chỉ bắt đầu.

Nhật Minh