16 trong số 17 nước trong danh sách của TI có tình trạng tham nhũng trong lĩnh vực quốc phòng "rất cao" (E) và "nguy cấp" (F). Nguồn: TI

Trong số 17 quốc gia được liệt kê tại báo cáo của TI, đa số đã nổi tiếng với tình trạng tham nhũng tràn lan hầu khắp các lĩnh vực. Đối với quốc phòng, tham nhũng nổi lên với việc gia tăng các khoản chi tiêu quân sự mà không có sự giám sát, ngân sách quốc phòng đã không được sử dụng đúng mục đích là đáp ứng các nhu cầu chiến lược của quốc gia, tình trạng vũ khí được buôn lậu tại vùng biên giới gia tăng…

"Điều đáng quan ngại, nếu các nước sở hữu vũ khí tiên tiến không tăng trách nhiệm của mình đối với các sản phẩm khi bán ra ngoài thì chính họ có thể làm trầm trọng thêm nguy cơ xung đột trong tương lai", Katherine Dixon, người đứng đầu Chương trình Quốc phòng và An ninh của TI nhấn mạnh.

Cũng theo ông Dixon: “Trung Đông và Bắc Phi là những vùng bất ổn và xung đột nhất của thế giới. Hơn 1/4 chi tiêu "ngầm" cho quốc phòng của thế giới tập trung ở Trung Đông. Tham nhũng khiến an ninh quốc tế rơi vào tình trạng nguy cấp, khi tiền và vũ khí có thể chuyển hóa thành nhiên liệu làm bùng cháy các cuộc xung đột".

Theo TI, một số nước mua các gói hàng vũ khí có vẻ "rất kỳ lạ". Qatar mua hơn 100 xe tăng. Ả Rập Saudi, nơi mà chi tiêu cho quốc phòng và an ninh quốc gia chiếm tới 30% tổng chi tiêu của Chính phủ, cũng đã mua trùng lặp một số hệ thống vũ khí như máy bay chiến đấu Typhoon của Anh và F-15 của Mỹ. TI đánh giá, đây là các hợp đồng nhằm "củng cố liên minh", mang mục đích chính trị nhiều hơn là phục vụ chiến lược quân sự.

Tại Ai Cập, ngân sách quốc phòng là một bí mật nhà nước. Tình hình đất nước trở nên tồi tệ bởi tham nhũng tràn lan. Một cuộc điều tra của Tạp chí Africa Confidential tiết lộ, các tướng quân đội đã cất giấu khoảng 9,4 tỷ USD trong các quỹ "mờ ám".

Trong khi đó, các nhà buôn vũ khí thường xuyên nhận được sự ủng hộ ngầm của chính phủ các nước phương Tây. Tham nhũng tràn lan trong các thương vụ mua bán vũ khí. Đó là bởi chính phủ các nước hầu như không có hành động gì, họ đang thu lợi nhuận “khủng” từ việc bán hàng….

TI nhận định, nếu chính phủ các nước phương Tây thực sự quan tâm đến việc kiểm soát tham nhũng trong buôn bán vũ khí thì các mối lo ngại nêu trên sẽ được tháo gỡ ngay từ đầu.

Theo dữ liệu từ Viện nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), 3 nhà buôn vũ khí lớn nhất thế giới giai đoạn 2004 - 2014 là Mỹ (86,4 tỷ USD), Nga (70,9 tỷ USD) và Đức (21,5 tỷ USD).
Ả Rập Saudi là thị trường phát triển nhất về chi tiêu quân sự, với sự gia tăng 17% tính từ năm 2010 đến 2015.

Hoài Phương