Một phụ nữ đi qua hàng rào tôn tại một công trường xây dựng của Trung Quốc tại Thủ đô Nairobi, Kenya ngày 2/9/2015. Ảnh: Reuters

Từ cáo buộc về việc trả các khoản "màu mỡ" cho các quan chức tham nhũng ở Cộng hòa Dân chủ Congo để xâm nhập trái phép vào các khu rừng nhiệt đới được bảo vệ cho tới những báo cáo về việc chi cho các quan chức của Đảng Cộng hòa nước này một khoản lên tới 350 triệu USD để dự án khai khoáng có tên Sicomines được tiến hành là một minh chứng.

Hay trường hợp của Sam Pa - doanh nhân hoạt động trong ngành Dầu khí người Hồng Kông - được gọi là một trong những kẻ thúc đẩy cho tham nhũng. Theo điều tra của phóng viên Tom Burgis (Tạp chí Financial Times), người đã có nhiều ghi chép về Sam Pa trong cuốn sách được phát hành năm 2015 với tiêu đề “Cỗ máy cướp bóc" (The Looting Machine): Hàng tỷ USD đã bị đánh cắp qua mạng lưới của Sam Pa như một phần của các hoạt động mờ ám khắp châu Phi để bảo đảm cho quyền khoan dầu khí, khai thác mỏ và vô số các thỏa thuận thương mại hợp tác Trung - Phi khác.

Theo báo The Wall Street Journal, Sam Pa đã bị đưa vào danh sách trừng phạt của Chính phủ Mỹ do cáo buộc đưa hối lộ trong các vụ làm ăn ở Zimbabwe. Người này đã bị bắt giữ hồi tháng 10/2015 trong chiến dịch chống tham nhũng "đả hổ đập ruồi" của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Tuy nhiên, ở một khía cạnh khác, theo đánh giá của Huffingtonpost, trong khi nhiều tập đoàn lớn của Trung Quốc có liên quan đến những hoạt động bất hợp pháp tại châu Phi thì các doanh nghiệp Trung Quốc quy mô nhỏ tại châu lục này lại là nạn nhân của tham nhũng.

Zander Rounds, quản lý nghiên cứu tại China House Kenya tại Thủ đô Nairobi gần đây đã xuất bản một bài báo về vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Trung Quốc đối với tham nhũng của Kenya. Rounds đã tiến hành phỏng vấn 25 lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc ở Kenya trong vòng 10 tháng. Và, những gì ông rút ra được từ quá trình nghiên cứu là, các doanh nghiệp Trung Quốc thường phải "chủ động" vạch ra các kế hoạch. Họ - những người nhập cư mới ở một đất nước, nơi họ phải hoạt động trong một hệ thống văn hóa, ngôn ngữ và luật pháp xa lạ, dễ dàng trở thành mục tiêu của hối lộ.

Ngọc Anh