Cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai khởi công xây dựng nhà ở tại các dự án phòng, tránh thiên tai năm 2026. Ảnh: Hoàng Phúc

Dù đã được UBND tỉnh liên tục đôn đốc, tiến độ giải ngân nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) kéo dài từ giai đoạn 2021-2025 sang năm 2026 tại Gia Lai vẫn rất chậm. Hàng chục xã chưa giải ngân đồng nào, trong khi thời hạn hoàn thành 100% đang đến gần, buộc tỉnh phải yêu cầu rà soát từng dự án, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp xử lý.

Giải ngân ì ạch, nhiều địa phương vẫn “đứng im”

Theo UBND tỉnh Gia Lai, thời gian qua tỉnh đã tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân các chương trình MTQG, với mục tiêu hoàn thành 100% nguồn vốn được phép kéo dài từ giai đoạn 2021-2025 sang năm 2026 trước ngày 30/9/2026.

Tuy nhiên, số liệu của Kho bạc Nhà nước khu vực XV đến ngày 31/7/2026 cho thấy, tiến độ giải ngân ở Gia Lai vẫn thấp, đặc biệt ở Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới và Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững.

Đối với Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, tổng nguồn vốn được kéo dài sang năm 2026 là hơn 66,5 tỷ đồng. Đến hết tháng 7, toàn tỉnh mới giải ngân được gần 12,5 tỷ đồng, đạt 18,8%. Trong đó, vốn đầu tư phát triển giải ngân hơn 8,48 tỷ đồng, đạt 27,3%; vốn sự nghiệp mới giải ngân hơn 4 tỷ đồng, đạt 11,3%.

Đáng chú ý, vẫn còn 55 xã ở Gia Lai có tỷ lệ giải ngân các chương trình MTQG chuyển nguồn bằng 0%. Đây là con số cho thấy sự chậm trễ không chỉ diễn ra ở một vài dự án mà đang xuất hiện tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Gia Lai thời gian qua.

Tình hình tại Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững có khả quan hơn nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Trong tổng số hơn 103,45 tỷ đồng vốn được kéo dài, đến ngày 31/7/2026, Gia Lai mới giải ngân gần 35,78 tỷ đồng, đạt 34,6%.

Trong đó, vốn đầu tư phát triển đạt 48,4%, tương ứng gần 19,91 tỷ đồng; vốn sự nghiệp đạt 25,5%, tương ứng hơn 15,87 tỷ đồng. Như vậy, dù tỷ lệ giải ngân của chương trình này cao hơn chương trình xây dựng nông thôn mới, nhưng vẫn còn gần 67,7 tỷ đồng chưa được giải ngân.

Thực trạng trên cho thấy, Gia Lai đang đối mặt với áp lực rất lớn khi quỹ thời gian để hoàn thành mục tiêu giải ngân các chương trình MTQG không còn nhiều. Tỉnh chỉ còn khoảng 2 tháng để hoàn thành toàn bộ phần vốn còn lại theo kế hoạch đề ra, trong khi khối lượng chưa giải ngân còn rất lớn.

Qua đánh giá của UBND tỉnh Gia Lai, một trong những vấn đề đang làm chậm tiến độ giải ngân các chương trình MTQG là công tác tổ chức thực hiện tại cơ sở chưa thể hiện sự quyết tâm, quyết liệt. Việc theo dõi, đôn đốc một số nhiệm vụ, dự án chưa thường xuyên.

Công tác phối hợp giữa các phòng, ban chuyên môn và đơn vị thực hiện ở cơ sở có lúc chưa chặt chẽ, dẫn đến hồ sơ, thủ tục và các khâu triển khai đầu tư kéo dài. Việc phân công trách nhiệm theo từng nhiệm vụ, dự án chưa cụ thể, dẫn đến khi phát sinh vướng mắc chưa được xử lý kịp thời.

Gia Lai bàn giao nhà ở cho hộ nghèo xã Ia Kênh năm 2025 theo chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Ảnh: Hoàng Phúc

Siết trách nhiệm, chạy đua với thời gian

Trước thực trạng trên, ngày 11/8/2026, UBDN tỉnh Gia Lai đã có Công văn số 10443/UBND-NNMT chỉ đạo các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường đẩy nhanh tiến độ giải ngân các chương trình MTQG. Theo đó, nhiệm vụ trước mắt là rà soát toàn bộ nguồn vốn ngân sách Trung ương năm 2025 và các năm trước được kéo dài sang năm 2026. Từng nhiệm vụ, dự án phải được định lượng rõ: vốn đã phân bổ, vốn đã giải ngân, số vốn còn lại và đơn vị chịu trách nhiệm thực hiện.

UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu phân công cụ thể phòng, ban chuyên môn, chủ đầu tư và từng cá nhân chịu trách nhiệm theo dõi từng nhiệm vụ, dự án. Tiến độ thực hiện và giải ngân phải được xây dựng theo từng tuần. Các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp phải được kiểm tra, đôn đốc thường xuyên.

Các sở, ngành và địa phương tập trung hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, đẩy nhanh thi công, nghiệm thu, thanh toán và giải ngân; đồng thời kịp thời xử lý theo thẩm quyền những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Tuyệt đối không để tiến độ các dự án bị kéo dài bởi nguyên nhân chủ quan, thiếu phối hợp hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Các cơ quan, đơn vị tăng cường chế độ báo cáo và cập nhật số liệu giải ngân. Các địa phương phải làm rõ khả năng giải ngân đến ngày 30/9/2026, xác định những nhiệm vụ, dự án có nguy cơ không hoàn thành; chỉ rõ khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân khách quan, chủ quan và trách nhiệm của từng phòng, ban chuyên môn cấp xã. Số liệu giải ngân phải được cập nhật hằng tuần trên đường dẫn trực tuyến của Sở Tài chính.

Các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường phải gửi báo cáo về tình hình giải ngân các chương trình MTQG về Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính trước ngày 14/8/2026 để tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh Gia Lai xem xét, chỉ đạo. Trường hợp để chậm tiến độ, giải ngân thấp do nguyên nhân chủ quan, không kịp thời báo cáo khó khăn, vướng mắc hoặc thiếu trách nhiệm trong tổ chức thực hiện sẽ bị xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan theo quy định.

Với khối lượng vốn còn lại lớn và thời gian thực hiện ngắn, yêu cầu đặt ra với Gia Lai lúc này không chỉ là “chạy” cho kịp tiến độ, mà phải tháo đúng điểm nghẽn, rõ người, rõ việc, rõ thời hạn và rõ trách nhiệm. Nếu không có chuyển biến mạnh trong thời gian tới, mục tiêu giải ngân toàn bộ nguồn vốn các chương trình MTQG kéo dài sang năm 2026 sẽ tiếp tục đứng trước nguy cơ không đạt yêu cầu.