(Thanh tra) - Theo Báo cáo Triển vọng Phòng, chống tham nhũng và liêm chính năm 2026 của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), các chính phủ tiếp tục cải cách luật pháp, thể chế và chính sách để giảm thiểu rủi ro tham nhũng, tuy nhiên việc đưa những cải cách này vào thực tiễn vẫn là một thách thức lớn.
Báo cáo Triển vọng Phòng, chống tham nhũng và liêm chính năm 2026 của OECD phân tích hệ thống liêm chính quốc gia tại 62 quốc gia trên toàn thế giới (bao gồm 37 quốc gia thành viên OECD và 25 quốc gia đối tác của OECD) trên 7 lĩnh vực chủ đề: Chiến lược phòng, chống tham nhũng và liêm chính, vận động hành lang, xung đột lợi ích, tài chính chính trị, minh bạch thông tin công, tính liêm chính của hệ thống kỷ luật đối với công chức và tính liêm chính của hệ thống tư pháp.
Trên cơ sở dữ liệu từ các Chỉ số Liêm chính Công (PIIs) của OECD, báo cáo đánh giá điểm mạnh và điểm yếu trong hệ thống liêm chính của các quốc gia, nêu bật cả những tiến bộ đã đạt được cũng như việc thực hiện không đồng đều các biện pháp liêm chính ở nhiều quốc gia.
Báo cáo tìm hiểu các công cụ để giảm thiểu rủi ro tham nhũng đang phát triển liên quan đến gian lận, đấu thầu công và tội phạm có tổ chức, đồng thời đưa ra các khuyến nghị để tăng cường hệ thống liêm chính quốc gia và củng cố pháp luật về phòng, chống tham nhũng.
Dữ liệu của OECD cho thấy, trên tất cả các lĩnh vực, khoảng trống trung bình giữa mức độ hiệu quả của các quy định về liêm chính (63%) và việc thực thi chúng (44%) ở các nước OECD là 19%, và khoảng cách này ở các nước đối tác là 26%. Chỉ có 1/4 các nước thành viên OECD và khoảng một nửa số nước không phải thành viên theo dõi việc thực thi các chiến lược phòng, chống tham nhũng của mình. Bên cạnh đó, 44% quốc gia thành viên OECD sử dụng hệ thống kỹ thuật số để hỗ trợ việc nộp và xác minh các bản kê khai lợi ích và tài sản, so với 63% các đối tác OECD.
Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann cho rằng: “Các biện pháp phòng, chống tham nhũng và đảm bảo liêm chính mạnh mẽ là nền tảng cho chính sách công hiệu quả, sử dụng tốt các nguồn lực công và môi trường lành mạnh cho sự ổn định kinh doanh, đầu tư”.
Theo ông Mathias Cormann: “Các chính phủ cần đẩy mạnh việc thực hiện và thu hẹp khoảng trống trong khuôn khổ của mình để đáp ứng kỳ vọng của người dân về dịch vụ công hiệu quả và đáng tin cậy, đồng thời giải quyết mối đe dọa ngày càng tăng của tội phạm có tổ chức. Để làm được điều này, họ có thể tận dụng các công cụ đổi mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và xã hội dân sự”.
Tăng cường tính liêm chính trong hệ thống tư pháp được xác định là một lĩnh vực trọng điểm khác. Mặc dù hầu hết các quốc gia đều có chính sách về xung đột lợi ích đối với thẩm phán và công tố viên, nhưng những quan chức này chỉ nộp các bản kê khai lợi ích bắt buộc ở chưa đến 1/3 quốc gia OECD.
Báo cáo cho thấy việc giám sát xung đột lợi ích nên tập trung vào các tình huống rủi ro cao nhất, và việc công khai lợi ích cần được tăng cường thêm.
Báo cáo Triển vọng Phòng, chống tham nhũng và liêm chính năm 2026 chỉ rõ, bên cạnh các biện pháp đối với chính phủ, các quốc gia thường đặt ra mục tiêu chiến lược cụ thể để chống tham nhũng trong khu vực tư nhân. Mặc dù đây là một bước phát triển tích cực, nhưng cần phải đi kèm với những nỗ lực bổ sung để bảo vệ các lĩnh vực dễ bị tổn thương khác, chẳng hạn như doanh nghiệp nhà nước (SOE) và quan hệ đối tác công tư (PPP).
Qua báo cáo, OECD cũng nhấn mạnh cách các quốc gia ngày càng sử dụng dữ liệu và công nghệ kỹ thuật số để thúc đẩy việc thực hiện các chiến lược hiện có và củng cố liêm chính công. Ví dụ việc phân tích dữ liệu để tăng cường quản lý rủi ro và kiểm toán, cũng như việc mở rộng sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo để phát hiện gian lận, lãng phí và các sai phạm khác.
Báo cáo đã được công bố tại Diễn đàn OECD về Phòng, chống tham nhũng và liêm chính toàn cầu năm 2026 (tổ chức từ ngày 23-27/3/2026), nơi tạo cơ hội cho các quan chức chính phủ và các bên liên quan thảo luận về cách thức những nỗ lực liêm chính và chống tham nhũng, vốn được coi là các biện pháp bảo vệ truyền thống, cũng có thể đóng vai trò là động lực cho việc thực hiện hiệu quả, sự tự cường và đổi mới.
Dựa trên kinh nghiệm của khu vực công và tư, Diễn đàn xem xét cách thực thi mạnh mẽ, quản trị tốt, cũng như các hệ thống liêm chính linh hoạt và dựa trên dữ liệu có thể ngăn chặn gian lận, cải thiện việc ra quyết định và thúc đẩy môi trường nơi hoạt động kinh doanh có đạo đức và tăng trưởng bền vững có thể phát triển mạnh.
Diễn đàn tập trung vào các chiến lược đổi mới để chứng minh cách thức chống tham nhũng có thể trực tiếp hỗ trợ hiệu quả kinh tế, niềm tin của nhà đầu tư và tạo ra giá trị lâu dài cho tất cả mọi người.
