Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo đạt khoảng 5,2 triệu tấn, trị giá 2,38 tỷ USD, tăng 9,9% về khối lượng nhưng giảm 2,5% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Xuất khẩu gạo dự báo sẽ duy trì mức tăng trưởng trong thời gian tới. Ảnh minh họa: Internet

Philippines tiếp tục là thị trường lớn nhất của gạo Việt

Số liệu mới nhất từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, tháng 6/2026, Việt Nam ước xuất khẩu khoảng 910.000 tấn gạo, đạt kim ngạch 373,1 triệu USD. Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo đạt khoảng 5,2 triệu tấn, trị giá 2,38 tỷ USD, tăng 9,9% về khối lượng nhưng giảm 2,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu là giá gạo xuất khẩu bình quân chỉ đạt khoảng 459,6 USD/tấn, giảm 11,3% so với cùng kỳ năm trước.

Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm khoảng 45% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trung Quốc đứng thứ hai với 19,4%, tiếp đến là Ghana với 8,5%.

Đáng chú ý, giá trị xuất khẩu gạo sang Trung Quốc trong 5 tháng đầu năm tăng tới 87%, trong khi xuất khẩu sang Philippines giảm 3,8% và Ghana giảm 24,7%. Trong nhóm 15 thị trường lớn nhất, Iraq ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất, gấp 132,4 lần cùng kỳ, trong khi Campuchia giảm mạnh nhất với 68,1%.

Diễn biến này cho thấy doanh nghiệp đang từng bước đa dạng hóa thị trường, song vẫn phụ thuộc đáng kể vào một số thị trường truyền thống.

Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) cho hay, nhu cầu tiêu dùng gạo toàn cầu trong 6 tháng cuối năm sẽ không có biến động lớn. Sản lượng và thương mại gạo thế giới hằng năm chỉ dao động trong một biên độ nhất định nên cung - cầu vẫn nằm trong dự báo. 

Thực tế cho thấy từ đầu tháng 5 tới nay, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đang phục hồi nhờ nhu cầu thị trường tăng mạnh trở lại, đặc biệt ở phân khúc gạo chất lượng cao.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lợi thế của gạo Việt Nam nằm ở chất lượng cao và sản xuất bền vững. Từ lô hàng "Gạo Việt xanh, phát thải thấp" đầu tiên hơn 400 tấn xuất sang Nhật Bản vào năm ngoái, đến nay khoảng 70.000 tấn đã được xuất khẩu sang Nhật Bản, châu Âu và châu Úc. Kết quả này cho thấy các sản phẩm đáp ứng cả tiêu chuẩn chất lượng và môi trường, đang có nhiều cơ hội để mở rộng thị trường.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu gạo đạt khoảng 5,2 triệu tấn. Ảnh minh họa: Internet

Giá cải thiện nhưng chưa đủ tạo lực đẩy

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), thị trường lúa gạo toàn cầu hiện vẫn chịu tác động mạnh từ xung đột địa chính trị, giá năng lượng cao và chi phí logistics neo ở mức lớn, khiến hoạt động mua bán quốc tế trở nên thận trọng hơn.

Dù giao dịch tại châu Á đang sôi động trở lại từ tháng 5 đến nay, giá gạo thế giới vẫn biến động trái chiều và chưa xác lập xu hướng ổn định do cung - cầu còn giằng co mạnh.

Về thị trường tiêu thụ, Philippines tiếp tục là khách hàng lớn nhất và đang đóng vai trò quyết định đối với nhịp tăng giá gạo Việt Nam. Chủ tịch VFA Đỗ Hà Nam cho hay, Philippines ban đầu dự kiến chỉ nhập khoảng 300.000 tấn trong những tháng đầu năm, nhưng thực tế đến nay đã mua trên 1,5 triệu tấn. Nếu không có thay đổi lớn, nước này có thể nhập khoảng 5 triệu tấn trong cả năm 2026, vượt xa kế hoạch ban đầu chỉ 3-4 triệu tấn.

Nguyên nhân là dân số tăng, sản xuất lương thực nội địa không đáp ứng đủ nhu cầu, trong khi chi phí sản xuất trong nước cao khiến nhập khẩu trở thành lựa chọn kinh tế hơn. Ngoài Philippines, thị trường châu Phi vẫn duy trì nhập khẩu khá đều đặn đối với gạo Việt Nam, đặc biệt ở một số đơn hàng giá cao.

Tuy đang có chiều hướng khởi sắc, nhưng các doanh nghiệp vẫn nhìn nhận, nguồn cung lúa hàng hóa trong nước hiện khá hạn chế, nếu vụ Hè Thu giảm diện tích vì chi phí đầu vào cao, nguồn cung xuất khẩu trong thời gian tới có thể còn thắt chặt hơn. Điều này có thể hỗ trợ giá cho mặt hàng lúa gạo trong nước.

Ngoài ra, theo đánh giá của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào một số thị trường truyền thống, tiềm ẩn rủi ro khi các thị trường này thay đổi chính sách hoặc nhu cầu nhập khẩu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung – cầu toàn cầu, đặc biệt là chính sách nhập khẩu của các thị trường trọng điểm và tình hình thời tiết tại các quốc gia sản xuất lớn. Việc chủ động điều tiết sản xuất, nâng cao chất lượng gạo và đa dạng hóa thị trường được xem là giải pháp then chốt để duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh giá cả quốc tế có xu hướng biến động theo chu kỳ ngắn hạn, doanh nghiệp cần linh hoạt hơn trong ký kết hợp đồng, đồng thời nâng cao khả năng dự báo thị trường để tận dụng tốt các thời điểm giá thuận lợi. Đây là cơ hội thuận lợi để doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu, đồng thời nâng cao giá trị cho ngành hàng lúa gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.