(Thanh tra) - Hội nghị tập trung nhận diện dư địa tăng trưởng, làm rõ các điểm nghẽn về công nghệ, thể chế, nguồn lực và thị trường; đồng thời đề xuất những giải pháp đột phá cho phát triển ngành nông nghiệp và môi trường giai đoạn 2026-2030.
Ngày 27/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức hội nghị với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành Nông nghiệp và Môi trường” tại miền Bắc.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long đồng chủ trì hội nghị.
Hội nghị có khoảng 450 đại biểu, đại diện các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng và tổ chức quốc tế.
Thông qua hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng tới xác định những bài toán lớn, công nghệ lõi và nhiệm vụ ưu tiên, đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, cùng diễn biến bất thường của thiên tai và biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp và môi trường đã nỗ lực duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Nhiều tiến bộ về giống, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, bảo quản, chế biến và truy xuất nguồn gốc đã được ứng dụng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
Bộ trưởng nhấn mạnh, bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh đòi hỏi ngành nông nghiệp và môi trường phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Cho biết, giai đoạn 2021-2026, ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực, tạo sinh kế và thúc đẩy xuất khẩu, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp thông tin, trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng đạt 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt 56,3 tỷ USD. Khoa học công nghệ đã góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.
Việc ứng dụng giống mới, công nghệ sinh học, cơ giới hóa và quy trình canh tác tiên tiến giúp ngành nông nghiệp và môi trường đạt nhiều kết quả tích cực.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp chỉ ra, hiện ngành nông nghiệp vẫn đối mặt với 5 điểm nghẽn lớn: Sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; nghiên cứu và chuyển giao công nghệ dàn trải; hạn chế về giống và công nghệ đầu vào; thiếu công nghệ bảo quản, chế biến sâu; dữ liệu chưa liên thông và nhân lực số còn yếu.
Để tháo gỡ, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tập trung nguồn lực vào những công nghệ giải quyết trực tiếp bài toán của từng ngành hàng, ưu tiên giống chất lượng cao, công nghệ sinh học, tự động hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc…
Điểm nhấn của hội nghị là các tham luận gắn với từng ngành hàng cụ thể, như sản xuất lúa gạo tại Hưng Yên, cà phê Sơn La, nuôi hàu tại Quảng Ninh, chăn nuôi bò sữa Nghệ An và truy xuất nguồn gốc nông sản tại Hà Nội… Các doanh nghiệp lớn như Doveco, Dabaco, TH và Woodsland chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ, phát triển chuỗi giá trị và những khó khăn cần tháo gỡ.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Lại Văn Hoàn cho biết, Hưng Yên có nhiều tiềm năng để phát triển nền nông nghiệp hàng hóa theo hướng hiện đại; ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, tỉnh chú trọng đưa các giống lúa mới đưa vào canh tác trong đó ưu tiên chọn tạo giống lúa chất lượng cao, lúa đặc sản gắn với vùng nguyên liệu và yêu cầu chế biến; tỉnh cũng triển khai 100 mô hình mô hình canh tác cải tiến. Năng suất tăng khoảng 9%, lợi nhuận tăng thêm khoảng 8,59 triệu đồng/ha so với canh tác truyền thống.
Về định hướng phát triển canh tác bền vững trong thời gian tới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Lại Văn Hoàn cho biết, địa phương đang và sẽ xây dựng vùng lúa gạo chất lượng cao giai đoạn 2027-2030.
Trong khi đó, Hà Nội với quy mô tiêu thụ nông, lâm, thủy sản phục vụ khoảng 10 triệu người, thành phố xác định truy xuất nguồn gốc là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm. Hà Nội có nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và hơn 1.700 cơ sở chế biến nông, lâm, thủy sản.
Thời gian tới, Hà Nội sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, chuẩn hóa thông tin về cơ sở sản xuất, sản phẩm, lô hàng, chứng nhận và lưu thông hàng hóa; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong giám sát, cảnh báo và truy xuất nguồn gốc; chú trọng đào tạo, hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân nâng cao năng lực số, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi cung ứng thực phẩm.
Ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch DOVECO, cho biết ngành rau quả đang duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực, kỳ vọng đạt 20 tỷ USD trong những năm tới nếu giải quyết tốt các điểm nghẽn. Dẫn chứng hai ngành hàng tiềm năng, ông Khuê cho biết chanh leo Việt Nam đã có bước tiến lớn nhờ ứng dụng khoa học công nghệ.
Trước đây, giống chanh leo phụ thuộc vào nhập khẩu từ Đài Loan, nhưng đến nay doanh nghiệp đã chủ động được nguồn giống nhờ hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học. Nhờ cải thiện chất lượng giống, năng suất chanh leo Việt Nam tăng cao, đủ sức cạnh tranh với các quốc gia Nam Mỹ như Peru, Ecuador và Brazil.
Đối với cây dứa, việc chuyển đổi giống đã tạo ra khác biệt rõ rệt. Đặc biệt, dứa MD2 có tỷ lệ xuất khẩu tươi cao, giá bán có thể gấp đôi các giống truyền thống. Tuy nhiên, theo ông Khuê, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là vùng nguyên liệu chưa đáp ứng nhu cầu chế biến.
Để phát triển bền vững, ông Khuê đề nghị tăng cường đầu tư hạ tầng vùng trồng, đặc biệt là hệ thống tưới; hỗ trợ nghiên cứu nhân giống dứa MD2 bằng công nghệ nuôi cấy mô và đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp với viện, trường.
Cùng với đó, chuyển đổi số cần được triển khai xuyên suốt từ quản lý vùng nguyên liệu, chi phí sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn cung, kiểm soát giá thành và nâng cao sức cạnh tranh.
