Đây là nội dung được Sở Nội vụ Hà Nội đưa ra trong tham luận về “Nâng cao năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp - Thực tiễn, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra” tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm ngành Nội vụ.

Hà Nội hiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với 126 xã, phường. Ảnh: Nguyễn Sơn

Nâng cao năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp

Hà Nội hiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với 126 xã, phường, trên một địa bàn rất đa dạng: có khu vực nội đô lịch sử, đô thị mở rộng, ven đô, nông thôn, làng nghề, vùng sinh thái, khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh và khối lượng giao dịch hành chính lớn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Thành phố triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ lớn, khối lượng công việc rất cao, trong đó hoàn thành phân loại 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 109 đơn vị loại I, 16 đơn vị loại II và 1 đơn vị loại III; phê duyệt danh mục vị trí việc làm, tỷ lệ cơ cấu ngạch công chức đối với 126/126 xã, phường; hoàn thành phương án sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, dự kiến giảm từ 5.473 xuống 2.781 đơn vị, giảm 49,18%.

Thành phố cũng đạt 96,9 điểm Bộ Chỉ số 766, xếp thứ 3/34 địa phương; tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt 98,34%, khai thác, sử dụng lại dữ liệu số hóa đạt 95,03%, cho thấy quản trị cấp xã phải chuyển mạnh sang quy trình số, dữ liệu số.

Cùng với đó, Hà Nội tiếp tục cụ thể hóa Luật Thủ đô và các quy định mới của Trung ương bằng hệ thống văn bản quan trọng về tổ chức bộ máy, vị trí việc làm, biên chế, quản lý công chức, viên chức, thu nhập tăng thêm, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố.

Từ thực tiễn đó, Hà Nội xác định năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp phải được nhìn trên 5 phương diện: năng lực nắm nhiệm vụ; năng lực tổ chức bộ máy và bố trí con người; năng lực xử lý quy trình và dữ liệu; năng lực điều hành, phối hợp, kiểm tra; và năng lực phục vụ Nhân dân tại địa bàn dân cư.

Kiểm tra, giám sát theo hướng đồng hành với cơ sở

Sau sắp xếp, cấp xã không còn là cấp “chuyển tiếp” đơn thuần, mà trở thành cấp trực tiếp tổ chức thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công, tiếp dân, xử lý phản ánh, kiến nghị và giữ ổn định đời sống dân cư.

Để góp phần ổn định đời sống dân cư, nâng cao năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp, Sở Nội vụ cho biết, Thành ủy Hà Nội đã tổ chức các đoàn giám sát trực tiếp tại sở, ngành và 126/126 xã, phường; Sở Nội vụ tăng cường kiểm tra cải cách hành chính, công vụ, nhiệm vụ được ủy quyền, việc bố trí công chức và vận hành quy trình mới.

Quan điểm của Hà Nội là kiểm tra không chỉ để phát hiện sai sót, mà trước hết để nhìn thấy điểm nghẽn, hướng dẫn kịp thời và không để cấp xã phải tự xoay xở trước các nhiệm vụ mới.

Qua kiểm tra, nhiều vấn đề được nhận diện sớm như: nhiệm vụ đã phân cấp nhưng quy trình chuyên ngành chưa thật rõ; phần mềm chưa đồng bộ với thời hạn giải quyết hồ sơ; khối lượng hồ sơ ở một số địa bàn lớn; dữ liệu giữa các ngành chưa liên thông; công chức cấp xã phải xử lý đồng thời nhiều lĩnh vực mới.

Kiểm tra, đôn đốc để bảo đảm bộ máy mới vận hành liên tục

Cách làm của Hà Nội, theo báo cáo của Sở Nội vụ, là đi trước một bước về thể chế, quy chế làm việc và phân công nhiệm vụ Thành phố yêu cầu các xã, phường sau sắp xếp phải sớm ổn định nề nếp làm việc, rà soát, ban hành quy chế làm việc, phân công cụ thể nhiệm vụ của lãnh đạo UBND và công chức chuyên môn.

Cách làm của Hà Nội là không chờ phát sinh vướng mắc mới xử lý, mà chủ động ban hành văn bản hướng dẫn, tập huấn, kiểm tra, đôn đốc từ đầu để bảo đảm bộ máy mới vận hành liên tục.

Các chính sách lớn liên quan đến thôn, tổ dân phố; vị trí việc làm; số lượng, cơ cấu Ủy viên UBND; quản lý công chức, viên chức; cơ chế tự chủ đơn vị sự nghiệp công lập; nguồn nhân lực chất lượng cao được tham mưu đồng bộ.

Đây là nền để cấp xã có căn cứ tổ chức thực hiện, không làm theo kinh nghiệm riêng lẻ, không để mỗi nơi hiểu một cách.

Đáng chú ý, Hà Nội không bố trí công chức cấp xã theo cách chia đều cơ học. Từng xã, phường phải căn cứ quy mô dân số, diện tích, mức độ đô thị hóa, khối lượng hồ sơ, đặc điểm quản lý đất đai, trật tự đô thị, lao động, người có công, văn hóa - xã hội, dân cư và số lượng nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền để xây dựng vị trí việc làm.

Đến nay, theo ủy quyền, Sở Nội vụ đã phê duyệt danh mục vị trí việc làm, tỷ lệ cơ cấu ngạch công chức đối với 126 xã, phường. Đây là bước rất quan trọng để chuyển quản lý cán bộ, công chức cấp xã từ “bố trí theo người” sang “bố trí theo việc”, đồng thời tạo căn cứ đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, điều động và sử dụng đội ngũ.

Từ quá trình thực thi, Hà Nội xác định nâng cao năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và là khâu quyết định để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào thực chất.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng chính quyền cơ sở gần dân hơn, hiểu dân hơn, phục vụ dân tốt hơn; đồng thời bảo đảm quản lý Nhà nước thông suốt, hiệu lực, hiệu quả trên địa bàn Thủ đô.