Việc giảm mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích từ đất nông nghiệp sang đất ở sẽ giúp tháo gỡ khó khăn tài chính cho người dân. Ảnh minh họa: B.S

Trước những phản ánh từ người dân về việc nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở quá cao, Bộ Tài chính đã chính thức có văn bản thông tin và trả lời kiến nghị của cử tri thành phố Đồng Nai. Phản hồi này trực tiếp làm rõ nguyên nhân từ thực tiễn triển khai cũng như cung cấp hệ thống các giải pháp pháp lý toàn diện mà Chính phủ và Bộ đã thực hiện nhằm tháo gỡ khó khăn cho người thu nhập thấp.

Theo nội dung kiến nghị của cử tri Đồng Nai gửi đến sau Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, hiện nay nhiều công nhân và người lao động thu nhập thấp không đủ khả năng tài chính để mua đất ở hợp pháp, buộc phải mua đất nông nghiệp để làm nhà ở. Tuy nhiên, khi thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở, mức thu tiền sử dụng đất và các khoản nghĩa vụ tài chính tăng cao gấp nhiều lần so với khả năng chi trả, đẩy nhiều hộ gia đình vào tình cảnh khó khăn. Do đó, cử tri kiến nghị xem xét điều chỉnh chính sách thu tiền sử dụng đất sao cho phù hợp với người có thu nhập thấp, đồng thời có cơ chế hỗ trợ giãn, giảm hoặc phân kỳ nộp đối với các trường hợp khó khăn, nhằm tạo điều kiện để người dân sớm ổn định chỗ ở, an tâm lao động, sản xuất.

Trả lời vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết, theo quy định tại Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định hướng dẫn, khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở, người dân phải nộp 100% mức chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp. Tuy nhiên, quá trình thực tế cho thấy Bảng giá đất tại một số địa phương xây dựng theo Luật Đất đai năm 2024 có mức tăng đột biến so với bảng giá cũ theo Luật Đất đai năm 2013. Giá đất ở tăng cao nhiều lần so với giá đất nông nghiệp khiến số tiền người dân phải đóng tăng vọt, gây áp lực tài chính rất lớn.

Để kịp thời giải quyết những vướng mắc từ thực tiễn này, Bộ Tài chính đã tham mưu và phối hợp triển khai các chính sách tháo gỡ căn cơ. Cụ thể, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 quy định cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai. Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 50/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 và Bộ Tài chính cũng ban hành nhiều văn bản hướng dẫn chi tiết để các địa phương tổ chức thực hiện.

Theo các quy định mới này, mức thu tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất gắn liền với đất ở sang đất ở đã được điều chỉnh giảm mạnh.

Cụ thể, Nhà nước chỉ thu mức bằng 30% chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tiền sử dụng đất tính theo giá đất nông nghiệp tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích đối với phần diện tích trong hạn mức giao đất ở tại địa phương. Đối với phần diện tích vượt hạn mức nhưng không quá 1 lần hạn mức giao đất ở, mức thu là 50% chênh lệch, và thu 100% chênh lệch đối với phần diện tích vượt quá 1 lần hạn mức.

Đặc biệt, nhằm bảo đảm quyền lợi và tính công bằng trong giai đoạn chuyển tiếp, Bộ Tài chính nêu rõ các trường hợp đã có quyết định cho phép chuyển mục đích từ ngày 1/8/2024 đến trước ngày 1/1/2026 hoàn toàn được phép đề nghị tính lại tiền sử dụng đất theo quy định mới. Nếu người dân đã nộp tiền trước đó, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu hoàn trả phần chênh lệch hoặc bù trừ vào nghĩa vụ tài chính khác, với điều kiện phải nộp hồ sơ đề nghị chậm nhất trước ngày 1/1/2027. Chính sách này giúp giảm bớt áp lực tài chính đáng kể cho các hộ gia đình trung bình thấp sở hữu diện tích đất lớn do cha ông để lại có nhu cầu tách hộ, chia đất cho con cái ra ở riêng.

Bên cạnh đó, giải đáp về cơ chế hỗ trợ giãn, hoãn nộp và miễn giảm, Bộ Tài chính nhấn mạnh pháp luật đất đai hiện hành đã có các quy định ưu đãi rõ ràng. Các trường hợp thực hiện chính sách nhà ở cho người có công, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số hay các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân đều được hưởng ưu đãi miễn, giảm tiền sử dụng đất. Đồng thời, pháp luật cũng cho phép ghi nợ nghĩa vụ tài chính về tiền sử dụng đất đối với người được bố trí tái định cư hoặc hộ gia đình, cá nhân được cấp Giấy chứng nhận lần đầu có khó khăn về tài chính.

Thông qua các câu trả lời và giải pháp cụ thể này, Bộ Tài chính khẳng định luôn lắng nghe, tiếp thu và đồng hành cùng cử tri, tạo hành lang pháp lý vững chắc để người dân sớm ổn định chỗ ở, an tâm lao động sản xuất và đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn.