D.A thủy điện Bản Hồ được xây dựng khi hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ. Ảnh: TQ

Huyện Sa Pa được ví như mảnh đất “màu mỡ” cho các D.A thủy điện. Trong những năm qua đã có hàng chục D.A thủy điện đã, đang và sẽ triển khai trên địa bàn có nhiều tiềm năng lợi thế về du lịch này.

Bên cạnh những lợi ích kinh tế - xã hội mà các D.A thủy điện đem lại thì việc triển khai thực hiện các D.A thủy điện đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến cảnh quan, môi trường sinh thái không những vùng triển khai D.A mà cả các vùng lân cận. Hàng nghìn ha đất lúa, đất màu và đất rừng bị thu hồi và hàng trăm hộ dân phải di dời đến nơi tái định cư để phục vụ cho cácD.A thủy điện.

Đất sản xuất của hàng nghìn hộ dân bị thu hồi ảnh hưởng đến sinh kế lâu dài của người dân; cơ sở hạ tầng bị xuống cấp, hư hỏng, gây ô nhiễm môi trường trong thời gian thi công D.A làm ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân; việc ngăn, nắn dòng chảy đã ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp của người dân, làm ảnh hưởng sinh thái cục bộ dòng chảy.

Đáng chú ý, một số nhà đầu tư tự ý thi công công trình trong lúc hồ sơ pháp lý chưa đầy đủ; một số nhà thầu khi thi công các D.A thủy điện đã không tuân thủ các quy trình về bảo vệ môi trường làm ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của nhân dân dẫn đến một bộ phận người dân không đồng tình ủng hộ khi thực hiện D.A thủy điện trên địa bàn, phát sinh đơn thư khiếu kiện, thậm chí gây mất an ninh trật tự tại địa phương.

Theo số liệu thống kê, hiện trên địa bàn huyện Sa Pa có 22 D.A thủy điện, trong đó có 6 công trình đã hoàn thành đưa vào vận hành khai thác với công suất phát điện 139,7MW; 4 công trình đang thi công, 2 D.A có hồ chứa nước trên địa bàn huyện. 2 công trình đã có quyết định chủ trương đầu tư và 10 D.A đang khảo sát lập quy hoạch. Trên địa bàn huyện có 2 D.A thủy điện có hồ chứa nước trên địa bàn.

Con số này cho thấy, những ảnh hưởng của các D.A thủy điện đối với đời sống người dân trên địa bàn huyện Sa Pa chưa thể dừng lại, khi đang có 4 công trình đang thi công, 2 công trình đã có quyết định chủ trương đầu tư và 10 D.A đang khảo sát lập quy hoạch.

Hiện đã có 6 D.A thủy điện đã hoàn thành đi vào hoạt động, song còn nhiều tồn tại mà các chủ đầu tư để lại cho người dân. D.A thủy điện Séo Chong Hô hiện vẫn còn 2,4 tỷ đồng đền bù giải phóng mặt bằng vẫn chưa trả cho dân; D.A thủy điện Nậm Tóng, trong quá trình thi công đã làm hỏng mương thủy lợi của một số hộ dân, song vẫn không giải quyết, trong khi người dân và chính quyền địa phương kiến nghị giải quyết nhiều lần…

Đối với các D.A đang thi công, có D.A thi công trong khi hồ sơ pháp lý chưa hoàn thiện gây bức xúc dư luận như D.A thủy điện Bản Hồ do Cty CP Công nghiệp Việt Long làm chủ đầu tư. UBND tỉnh Lào Cai đã phải ra văn bản phê bình Cty CP Công nghiệp Việt Long do chậm thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật trước khi khởi công xây dựng D.A, đồng thời yêu cầu Cty khẩn trương hoàn thiện các hồ sơ pháp lý.

Nhiều D.A thủy điện tại Sa Pa đang để lại nhiều hệ lụy xấu về cảnh quan, môi trường. Ảnh: TQ

Ông Triệu Thiết Nghĩa, Phó phòng Kinh tế hạ tầng huyện Sa Pa cho biết, để bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, môi trường du lịch và đảm bảo an sinh xã hội, sinh kế cho các hộ dân bị mất đất sản xuất trong quá trình thực hiện các D.A thủy điện, mới đây Thường trực Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Sa Pa đã có buổi làm việc với lãnh đạo các D.A thủy điện trên địa bàn. Tại buổi làm việc, các chủ đầu tư đã nhất trí việc các D.A thủy điện cam kết hỗ trợ cho người dân bị thu hồi đất lúa với giá trị tương đương 2 tấn thóc/ha/năm từ khi thực hiện D.A đến khi D.A kết thúc. Thời gian chi trả vào tháng 2 hàng năm.

Đề nghị các D.A thực hiện nghiêm túc các cam kết bảo vệ môi trường. Hàng năm bố trí nguồn kinh phí làm tốt công tác an sinh xã hội, hỗ trợ cho các xã xây dựng các công trình phúc lợi xã hội, xóa nhà tạm và hỗ trợ cho các hộ nghèo trên địa bàn.

Huyện đồng hành cùng với các D.A phối hợp trong công tác thống kê, đền bù giải phóng mặt bằng cho người dân, vận động nhân dân đồng thuận trong việc triển khai thực hiện D.A.

Trần Quý