(Thanh tra) - Theo định hướng cải cách, tiền lương trong khu vực công sẽ được tính toán dựa trên vị trí việc làm đảm nhận, thay vì chủ yếu dựa vào mức lương cơ sở, hệ số, ngạch bậc và thâm niên như trước. Cơ cấu thu nhập dự kiến gồm lương cơ bản và các khoản phụ cấp.
Hoàn thiện khung vị trí việc làm và kế hoạch trình cấp có thẩm quyền, chính sách tiền lương khu vực công đang bước vào giai đoạn chuyển dịch trọng tâm, từ việc phụ thuộc vào mức lương cơ sở, hệ số, ngạch bậc hay thâm niên sang phương thức chi trả dựa trên vị trí việc làm, năng lực chuyên môn và kết cấu thu nhập bao gồm lương cơ bản cùng các khoản phụ cấp.
Cải cách tiền lương không chỉ là tăng thu nhập mà cần thay đổi cách xác định giá trị công việc và trả lương cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Trong năm 2026, Bộ Nội vụ phối hợp cùng Ban Tổ chức Trung ương tập trung hoàn tất hệ thống vị trí việc làm trên phạm vi toàn hệ thống chính trị nhằm làm căn cứ phân bổ biên chế cho năm 2027.
Theo kế hoạch dự kiến, Đề án tổng thể cải cách tiền lương sẽ được trình lên Bộ Chính trị vào tháng 2/2027 trước khi chính thức trình Hội nghị Trung ương 5 vào tháng 3/2027 xem xét, thông qua. Để bảo đảm tiến độ đề ra, Chính phủ đã phân công Bộ Nội vụ chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính và các đơn vị liên quan rà soát, đánh giá đồng bộ hệ thống bảng lương, phụ cấp cũng như mức lương cơ sở thuộc thẩm quyền quản lý.
Song song với đó, vấn đề nguồn lực tài chính được giao cho Bộ Tài chính nghiên cứu giải pháp bảo đảm lâu dài cho cải cách tiền lương và bảo hiểm xã hội, trong khi kinh nghiệm quốc tế cũng được tham khảo để vận dụng phù hợp với đặc thù thực tiễn của Việt Nam.
Tại hội nghị giao ban quý IV, Chánh Văn phòng Bộ Nội vụ Bùi Huy Tùng nhấn mạnh việc xây dựng đề án trình Hội nghị Trung ương 5 khóa XIV là nhiệm vụ trọng tâm của những tháng cuối năm, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về tiền lương, mức lương tối thiểu và quan hệ lao động.
Cũng liên quan đến cơ chế trả lương theo vị trí việc làm, thưởng theo hiệu quả công việc, ông Lê Quang Trung - nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, nay là Bộ Nội vụ) cho rằng, cơ chế trả lương cần đổi mới theo hướng gắn với vị trí việc làm và kết quả làm việc. Đây là xu hướng tất yếu mà nhiều quốc gia áp dụng.
"Để làm được điều này, trước hết phải xác định rõ từng vị trí việc làm, với các nhiệm vụ cụ thể và yêu cầu rõ ràng, ngay mỗi vị trí việc làm cần xác định thật cụ thể bao nhiêu nhiệm vụ. Đồng thời, ban hành các quy định để đánh giá KPI (chỉ số hiệu suất chính)", ông Trung chỉ rõ và đề xuất có các quy định rõ ràng, cụ thể, công khai để xử lý đối với các trường hợp không hoàn thành nhiệm vụ.
Chuyên gia về lao động cũng cho rằng, cải cách tiền lương cũng phải tính đến khuyến khích những người đem lại hiệu quả công việc vượt trội, có nhiều thành tích và sáng kiến, ứng dụng khoa học công nghệ mới; đồng thời có những hình thức ghi nhận, khen thưởng xứng đáng để động viên kịp thời.
Việc cải cách tiền lương không dừng lại ở việc điều chỉnh tăng thu nhập đồng loạt mà đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về phương thức định giá công tác và cách thức bố trí nguồn nhân lực công.
Theo chuyên gia kinh tế (Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam) PGS.TS Ngô Trí Long, cải cách phải được triển khai đồng bộ với vị trí việc làm, đánh giá cán bộ, tinh giản biên chế, tự chủ đơn vị sự nghiệp và bảo hiểm xã hội. Nếu chỉ thay bảng lương mà phương thức đánh giá và sử dụng cán bộ không thay đổi thì về bản chất vẫn là cơ chế cũ với mức tiền mới.
Từ đó, ông Long cho rằng, mục tiêu cuối cùng của cải cách cần hướng tới nguyên tắc “trả đúng người, đúng việc, đúng năng lực, đúng kết quả và trong khả năng chi trả bền vững của nền kinh tế”.
Do đó, quá trình cải cách cần tiến hành đồng bộ cùng việc tinh giản biên chế, đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập và nằm trong khả năng cân đối tài chính dài hạn của ngân sách Nhà nước, nhằm tạo động lực nâng cao chất lượng thực thi công vụ và phục vụ xã hội tốt hơn. Khi thu nhập phản ánh sát hơn trách nhiệm, năng lực và kết quả công việc, chính sách tiền lương có thể trở thành động lực nâng cao chất lượng thực thi công vụ.
Mục tiêu cuối cùng không chỉ là cải thiện đời sống người hưởng lương mà còn hướng tới xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phục vụ người dân và doanh nghiệp.
