(Thanh tra) - Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua USD giao ngay được kỳ vọng bổ sung thanh khoản tiền đồng, giảm áp lực lãi suất liên ngân hàng và tạo điều kiện ổn định lãi suất huy động, cho vay.
Ngân hàng Nhà nước vừa thông báo triển khai phương án mua ngoại tệ giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD, bắt đầu từ ngày 11/11/2026, thực hiện định kỳ vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần.
Giao dịch áp dụng đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trạng thái ngoại tệ dương, với khối lượng mua tối đa đủ để đưa trạng thái ngoại tệ về mức cân bằng.
Động thái này diễn ra khi tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng hạ nhiệt, trong khi nhu cầu thanh khoản tiền đồng vẫn hiện hữu. Giới phân tích đánh giá chính sách mới có thể hỗ trợ hệ thống ngân hàng cân đối vốn, đồng thời củng cố dự trữ ngoại hối.
Trao đổi về chính sách mới, Tiến sĩ Nguyễn Văn Sơn, chuyên gia kinh tế, giảng viên Đại học Ngân hàng TP.HCM, đánh giá việc NHNN mua ngoại tệ giao ngay tại mức giá 25.500 đồng/USD là bước đi điều hành mang tính chiến lược, phản ánh sự cải thiện của nguồn cung ngoại tệ.
Theo ông Sơn, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân ổn định, thặng dư thương mại trong những tháng gần đây và nguồn kiều hối cuối năm đã góp phần cải thiện trạng thái ngoại tệ tại các ngân hàng thương mại.
Những yếu tố này giúp giảm bớt tình trạng căng thẳng cung cầu USD, tạo điều kiện để NHNN chủ động mua ngoại tệ, bổ sung dự trữ ngoại hối quốc gia.
Đáng chú ý, chuyên gia cho rằng mức mua 25.500 đồng/USD còn đóng vai trò như một ngưỡng hỗ trợ tỷ giá, hạn chế nguy cơ USD/VND giảm quá nhanh khi nguồn cung ngoại tệ gia tăng.
Việc công bố lịch mua định kỳ hai phiên mỗi tuần cũng giúp các ngân hàng chủ động cân đối trạng thái ngoại tệ, trong khi doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thêm cơ sở lập kế hoạch dòng tiền và quản trị rủi ro tỷ giá.
Theo ông Sơn, chính sách này không nhằm đẩy tỷ giá tăng cao mà hướng tới duy trì biến động trong phạm vi ổn định, góp phần bảo vệ năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu và ổn định kinh tế vĩ mô.
Cùng nhận định, trong báo cáo cập nhật vĩ mô ngày 10/11, Chứng khoán An Bình (ABS) cho biết tỷ giá liên ngân hàng ngày 9/11 ở mức 25.547 đồng/USD, chỉ cao hơn giá mua của NHNN khoảng 0,18%.
ABS đánh giá hoạt động mua ngoại tệ có thể đồng thời thực hiện ba mục tiêu: bổ sung dự trữ ngoại hối, hạn chế VND lên giá quá nhanh và cung ứng thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
Bên cạnh tác động đến tỷ giá, Tiến sĩ Nguyễn Văn Sơn nhấn mạnh lợi ích đáng chú ý của phương án mua ngoại tệ giao ngay là khả năng bổ sung trực tiếp nguồn vốn VND cho các ngân hàng thương mại.
Theo cơ chế giao dịch, khi NHNN mua USD, các tổ chức tín dụng bán ngoại tệ sẽ nhận lại lượng tiền đồng tương ứng. Nguồn vốn này giúp ngân hàng cải thiện khả năng thanh toán, giảm áp lực cân đối vốn trong những thời điểm nhu cầu thanh khoản gia tăng.
Ông Sơn phân tích, khi nguồn cung VND trên thị trường liên ngân hàng cải thiện, chi phí vay mượn giữa các ngân hàng, đặc biệt ở kỳ hạn qua đêm và ngắn hạn, có điều kiện giảm hoặc duy trì ổn định.
Từ đó, các ngân hàng thương mại có thêm dư địa ổn định lãi suất huy động, tạo tiền đề giữ hoặc giảm lãi suất cho vay ở mức hợp lý, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ở góc độ định lượng, ABS tính toán mỗi 1 tỷ USD được NHNN mua vào sẽ tương ứng khoảng 25.500 tỷ đồng cung ứng cho hệ thống ngân hàng.
Trong báo cáo ngày 10/11, ABS xây dựng ba kịch bản về quy mô mua ngoại tệ đến ngày 31/3/2027. Theo đó, nếu NHNN mua 2 tỷ USD, lượng tiền đồng cung ứng tương ứng 51.000 tỷ đồng; kịch bản cơ sở 6 tỷ USD tương ứng 153.000 tỷ đồng và kịch bản cao 10 tỷ USD tương ứng 255.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, lượng tiền trong kịch bản cơ sở tương đương 123% dư nợ nghiệp vụ thị trường mở (OMO) tại thời điểm báo cáo. ABS nhận định nếu kịch bản này diễn ra, NHNN có thể giảm quy mô chào vốn qua OMO, qua đó tạo điều kiện để lãi suất liên ngân hàng qua đêm trở về vùng 3-4%/năm.
Trước đó, lãi suất VND qua đêm tăng từ 3,7% ngày 3/11 lên 4,6% ngày 9/11, trong khi dư nợ OMO tăng từ 116.381 tỷ đồng lên 124.862 tỷ đồng, phản ánh nhu cầu vốn ngắn hạn của hệ thống vẫn hiện hữu.
Tuy nhiên, ABS lưu ý quy mô mua ngoại tệ thực tế phụ thuộc vào diễn biến cung cầu và chênh lệch giữa giá mua của NHNN với tỷ giá liên ngân hàng.
Bên cạnh đó, CPI tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ cũng đặt ra yêu cầu cân đối giữa hỗ trợ thanh khoản và kiểm soát lạm phát. ABS dự báo NHNN tiếp tục duy trì lãi suất điều hành, kết hợp mua ngoại tệ với OMO để điều tiết lượng tiền đồng lưu thông.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Sơn đánh giá việc mở lại kênh mua ngoại tệ định kỳ là bước đi hài hòa giữa mục tiêu củng cố dự trữ ngoại hối và hỗ trợ thanh khoản. Qua đó, hệ thống ngân hàng có thêm điều kiện ổn định mặt bằng lãi suất, góp phần hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và hoạt động sản xuất kinh doanh.
