(Thanh tra) - Kể từ khi Mỹ nới lỏng cấm vận kinh tế đối với Việt Nam (năm 1991) đến nay, lượng kiều hối về Việt Nam đạt trên 90 tỷ USD. Từ năm 2007 đến nay, dòng ngoại tệ này cao hơn cả vốn ODA, chỉ đứng sau vốn FDI. Đây là “dòng sông vàng” từ muôn nẻo đổ về quê hương, là tấm lòng của người Việt xa xứ.
Thời gian qua, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) thực hiện Chương trình “Nghiên cứu toàn cảnh kiều hối tại Việt Nam và những đóng góp cho sự phát triển kinh tế của đất nước”. Địa bàn được nghiên cứu là TP Hồ Chí Minh, TP Hà Nội và một số địa phương khác như Nghệ An, Hà Tĩnh... nơi có nhiều con em địa phương đang sinh sống ở nước ngoài.
Theo thống kê của Ủy ban Người Việt Nam ở nước ngoài, năm 2010, kiều hối về Việt Nam đạt gần 9 tỷ USD, năm 2011 hơn 9 tỷ USD, năm 2012 hơn 10 tỷ USD, năm 2013 đạt 11 tỷ USD, dự kiến năm 2014 gần 12 tỷ USD. Vài năm trở lại đây, kiều hối vào Việt Nam tăng 10%/năm, đưa Việt Nam vào top 10 nước nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Nguồn kiều hối về nước theo kênh chính thức và người Việt trực tiếp mang về.
Theo CIEM, từ 2007 đến 2013, kiều hối về Việt Nam chỉ đứng sau nguồn ngoại tệ đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI), nhưng cao hơn nguồn tiền của quốc tế cho Việt Nam vay (ODA).
Vì sao nguồn kiều hối Việt Nam có sức tăng trưởng ngoạn mục như vậy? Một số chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước đều có chung một nhận định: Nguyên nhân là do chính sách thông thoáng về đầu tư bởi Việt Nam mở cửa hội nhập, thành tựu kinh tế Việt Nam hàng chục năm nay năm sau cao hơn năm trước, môi trường đầu tư ổn định, trật tự xã hội tốt, tỷ giá USD và lãi suất VNĐ ít biến động.
Hiện có khoảng 5 triệu kiều bào đang sinh sống, làm việc ở 103 quốc gia và lãnh thổ trên thế giới. Hầu hết người Việt đều siêng năng, sáng tạo trong lao động, kinh doanh, chấp hành tốt luật pháp của nước sở tại, đóng góp lớn cho địa phương mình định cư. Đây là nguồn tiềm năng to lớn về kiều hối. Điều đáng nâng niu trân trọng là: Người Việt ra nước ngoài trong những hoàn cảnh lịch sử khác nhau, độ tuổi khác nhau, tôn giáo khác nhau… nhưng đều có một điểm chung là luôn luôn hướng về quê nhà “lá rụng về cội, sông chảy về nguồn”. Đó là tấm lòng vàng của những người Việt xa quê.
Theo các chuyên gia kinh tế, cũng là đồng ngoại tệ đưa về Việt Nam, nhưng dòng tiền đầu tư của các doanh nghiệp FDI họ được nhận nhiều ưu đãi về thuê đất, giảm thuế... lợi nhuận lại được mang ra nước ngoài. Đành rằng họ tạo ra nhiều việc làm cho người lao động Việt Nam, góp phần ổn định an sinh xã hội. Nhưng những hệ lụy từ FDI cũng không hề nhỏ, đó là: Môi trường sống bị ô nhiễm, cạn kiệt về tài nguyên... trong khi nguồn kiều hối từ kiều bào gửi về không yêu cầu một điều kiện gì dù rất nhỏ. Điều đơn giản ở họ là tấm lòng. Họ gửi tiền về cho người thân tiêu dùng hoặc đầu tư sản xuất kinh doanh trong nước.
Một chuyên gia kinh tế tính toán về khoản kiều hối 12 tỷ USD của năm nay như sau: Cứ xem 12 tỷ USD đó lãi ròng của một doanh nghiệp. Với cách tính tổng số thuế trong 1 năm họ phải chịu khoảng 20%, như vậy lãi trước thuế của doanh nghiệp này khoảng 14 tỷ USD. Theo tính toán, để một doanh nghiệp đạt lợi nhuận trước thuế 14 tỷ USD, với lợi nhuận ở mức 5% tổng doanh thu thì suy ra doanh thu của doanh nghiệp đó phải đạt 280 tỷ USD! Và thử hỏi phải cộng bao nhiêu doanh nghiệp trong nước mới có một tổng doanh thu đến 280 tỷ USD. Từ tính toán trên giúp ta thấy được sự đóng góp to lớn của nguồn kiều hối. Và từ nguồn kiều hối 12 tỷ USD mà người Việt xa xứ gửi về đã tạo được bao nhiêu việc làm trong các hoạt động đầu tư kinh doanh trong nước.
Một câu hỏi lớn là: Nguồn kiều hối về Việt Nam đầu tư vào đâu? Từ cuối năm 2010 lại đây, thị trường bất động sản biến động theo chiều hướng xấu, cho nên lượng kiều hối đầu tư trong nước cũng có sự điều chỉnh để thích nghi với hoàn cảnh, cụ thể: 30% lượng kiều hối gửi ngân hàng (gửi tiết kiệm hưởng lãi suất trực tiếp bằng ngoại tệ và cả quy đổi ra VNĐ), 27 - 30% đầu tư vào sản xuất vào dịch vụ, 20% vào lĩnh vực kinh doanh vàng, 16 - 17% vào lĩnh vực bất động sản.
Từ muôn nơi kiều hối đổ về quê nhà, vậy từ đâu lượng kiều hối được chuyển về Việt Nam nhiều nhất? Theo thống kê, 57% tổng lượng kiều hối được chuyển từ Mỹ, sau đó là Canada, Đức...
Trước Tết Nguyên đán là thời điểm kiều hối được chuyển về nước nhiều nhất. Đây là thời điểm người Việt trong nước cần chi tiêu lớn nhất trong năm và cũng là giai đoạn chuẩn bị để đầu tư cho năm mới.
Thế Lữ
