Phát triển nhà ở cho thuê là giải pháp ổn định nguồn nhân lực. Ảnh: TV.

Nhà ở cho thuê tại các khu công nghiệp không chỉ là câu chuyện an sinh xã hội mà đang trở thành một trong những điều kiện quan trọng để giữ chân người lao động, ổn định sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh của địa phương. Trong bối cảnh giá nhà ngày càng vượt xa khả năng chi trả của người lao động, việc phát triển quỹ nhà ở cho thuê được kỳ vọng sẽ giải quyết đồng thời bài toán an cư và phát triển kinh tế.

An cư để ổn định nguồn nhân lực

Sau gần 6 năm làm việc tại một khu công nghiệp ở phía Bắc, anh Mạnh Cường (quê Nam Định) vẫn thuê một phòng trọ rộng khoảng 18m² cùng vợ và con nhỏ. Mỗi ngày, anh mất gần 40 phút di chuyển đến nhà máy. Tiền thuê nhà, điện nước và đi lại chiếm phần đáng kể trong thu nhập hàng tháng.

"Tôi không dám nghĩ đến chuyện mua nhà. Chỉ mong có khu nhà cho thuê gần nơi làm việc, giá phù hợp và điều kiện sống tốt hơn để yên tâm gắn bó lâu dài", anh Cường chia sẻ.

Đây cũng là thực trạng của hàng triệu công nhân đang làm việc tại các khu công nghiệp trên cả nước. Phần lớn vẫn phải thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, thiếu hạ tầng, trường học, cơ sở y tế và các dịch vụ thiết yếu. Khi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, thu nhập của người lao động tiếp tục bị bào mòn.

Không chỉ người lao động chịu áp lực, doanh nghiệp cũng đối mặt với nhiều hệ lụy. Lao động thường xuyên biến động khiến chi phí tuyển dụng, đào tạo gia tăng, trong khi năng suất sản xuất bị ảnh hưởng. Sau mỗi đợt dịch chuyển việc làm, nhiều doanh nghiệp mất nhiều thời gian để tuyển đủ nhân lực phục vụ sản xuất.

Theo Bộ Xây dựng, phát triển nhà ở cho thuê đang được xác định là một trụ cột mới trong chính sách nhà ở quốc gia. Thay vì chỉ tập trung vào nhà ở để bán, việc hình thành thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp sẽ đáp ứng nhu cầu của lực lượng lao động di cư, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, ổn định thị trường bất động sản và nâng cao năng suất lao động.

Thực tế, áp lực về nhà ở ngày càng lớn khi giá bất động sản tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập. Theo Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA), tỷ lệ sở hữu nhà ở tại Việt Nam hiện khoảng 90%, thuộc nhóm cao nhất thế giới, nhưng chỉ số giá nhà trên thu nhập (PIR) đã lên tới 23,7-30 lần, cao gấp 1,6-2 lần mức trung bình toàn cầu. Trong 5 năm qua, giá bất động sản tăng khoảng 59%, khiến cơ hội mua nhà ngày càng xa với người lao động có thu nhập trung bình.

Cần cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp tham gia

Dù nhu cầu rất lớn, thị trường nhà ở cho thuê vẫn chưa thu hút được nhiều doanh nghiệp đầu tư quy mô lớn. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở hiệu quả tài chính.

Phát biểu tại Diễn đàn Bất động sản Việt Nam 2026, TS. LS. Đoàn Văn Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA), Chủ tịch Tập đoàn CEO cho biết, lợi suất cho thuê nhà ở tại Việt Nam hiện chỉ dao động khoảng 2-4%/năm, trong khi lãi suất vay vốn để phát triển dự án phổ biến ở mức 10-12%/năm.

Theo ông Bình, với mức lợi suất hiện nay, doanh nghiệp gần như không thể xây dựng được bài toán đầu tư khả thi. Bên cạnh đó, chi phí đầu vào cũng tăng mạnh khi tiền sử dụng đất tại nhiều dự án đã chiếm tới khoảng 33% tổng giá thành, cùng với giá vật liệu xây dựng và chi phí nhân công liên tục tăng.

Trong khi đó, tại hội thảo Bất động sản 6 tháng cuối năm 2026 mới đây, TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam nhận định, dòng tiền trên thị trường hiện chủ yếu tập trung vào các dự án có nhu cầu ở thực và khả năng khai thác cho thuê. Điều này cho thấy nhà ở phục vụ nhu cầu thực vẫn là phân khúc có dư địa phát triển nếu được hỗ trợ bằng cơ chế phù hợp.

Theo các chuyên gia, để phát triển mạnh nhà ở cho thuê tại khu công nghiệp, cần đồng thời tháo gỡ nhiều điểm nghẽn như ưu đãi tín dụng dài hạn, miễn giảm tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế và bố trí quỹ đất sạch gần khu công nghiệp. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp sử dụng lao động và doanh nghiệp phát triển bất động sản để hình thành các khu nhà ở đồng bộ với trường học, y tế, giao thông công cộng và các thiết chế văn hóa.

Việc phát triển nhà ở cho thuê vì thế không chỉ giúp người lao động có nơi an cư mà còn góp phần xây dựng nguồn nhân lực ổn định, giảm chi phí tuyển dụng cho doanh nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh của các khu công nghiệp và tạo nền tảng thu hút đầu tư bền vững trong giai đoạn tới.